#1 слайд
Дәнді-бұршақ дақылдар

1 слайд

#2 слайд
Дәнді-бұршақ дақылдары бір тұқымдасқа Бобовыe (Fabaceae) жатады. Дәнді-бұршақ дақылдарын кең, белокқа бай қос жарнақты өсімдіктер тобына жатқызады. Әлімдік өндірісте дәнді-бұршақ дақылдарының 60 астам түрін пайдаланады, олар бұршақ тұқымдастарының ішіндегі 17 туысқа жатады •Оларға жепшөптік және дәнді дақылдар (бұршақ, ноқат, вика, атбас бұршақ, чина, асбұршақ, жасымық)

2 слайд

#3 слайд
Ерекшелігі – күн сәулесі энергиясының арқасында түйнек бактерияларының көмегімен атмосфералық азотты жинақтау және тұқымдары мен бүткіл өсімдік бойымен көп белокты жинақтау қабілеті. •Дәнді-бұршақ өсімдіктерінің көмегімен жер жыртудың үш басты міндетін шешуге болады: дәннің, өсімдік белогының өнімін арттыру және топырақтың құнарлылығын жоғарлату •Дәнді-бұршақтар дәнінің құрамында маңызды тағамдық және азықтық құндылығы бар белоктың болуы ерекше бағалылыққа ие •Бұршақ өсімдігінің белоктары суда жақсы ериді және сондықтаан олар ағзада жақсы қорытылады. Өсімдік белогының құрамындағы амин қышқылдары адам мен жануарлардың қажеттілігін қанағаттандыруға қабілетті •Бұршақ дақылдары дәніндегі белоктың биологиялық құндылығы өте жоғары. Егер белоктың биологиялық құндылығын 100 деп алсақ, онда дәндібұршақтардың биологиялық құндылығы 75-85 болады, ал майбұршақтың құндылығы 100 жақындайды.

3 слайд

#4 слайд
Ботаникалық және морфологиялық сипаттамалары •Жапырақ. Бұршақтардың үш жапырақ түрі бар және осыған байланысты үш топқа бөлінеді (сур. 9): бірінші – бұршақ, жасымық, ноқат, атбасбұршақ, чина – жапырақтары мамықты, екіншісі – майбұршақ, асбұршақ – жапырақтары үшқұлақты, және үшіншісі – люпин – жапырақтары саусақты. Бұл өсімдік топтары бастапқы кезеңдегі өсу сипаты бойынша ерекшеленеді және осыған байланысты өзінің агротехникалық ерекшеліктеріне ие •Бірінші топтың өсімдіктері бастапқыда тұқымжарнағы үстіндегі буын (эпикотиль) арқасында өседі, олар тұқымжарнағын сыртқа шығармайды. •Екінші және үшінші топтың өсімдіктері тұқымжарнақ асты буынының (гипокотиль) созылуының арқасында өседі және тұқымжарнағын топырақтың бетіне шығарады.

4 слайд

#5 слайд
Дәнді бұршақтардың сабағы әр түрлі механикалық тығыздыққа ие және осыған егу әдісі байланысты. •Гүлдерінің пішіні дұрыс емес, гүлсерігі қосарланған. Гүлдің тәжі әр түрлі пішін мен көлемді гүл күлтері бар. Бір ұяшықты түйіні бар аталық 10 аналықпен қоршалған. Гүл тәжінің бояуы сұрыптық белгі, ол ақтан бастап ашық- қызыл және күлгінге дейін болуы мүмкін. •Жемісі – бұршақ, көлемі мен пішіні әр түрлі. Бірнеше тұқымы болуы және екі жармамен ашылуы мүмкін. Кейбір өсімдіктердің кері белгісі ретінде олардың жемісі пісіп жетілу кезінде жарылады. Ноқат пен люпиннің жарылмайтын жемісі бар, оларды тура комбайндау жолымен жинауға болады. Сұрыптаушылар бұршақтары әлсіз жарылатын жаңа асбұршақ, майбұршақ және чина сұрыптарын жасауда.

5 слайд

#6 слайд
Тұқымдары әр түрлі пішінді, бояулы және көлемді. Тұқымы тұқым қабығы мен ұрықтан тұрады. Тұқымның жеміске бекінетін орны тұқымкіндігі, ал асбұршақтыкі – микропиле төбешігі және халаза деп аталады. Ұрық екі тұқымжарнақтан тұрады, олардың арасында ұрықтың түбірі және бүршігі орналасады, олардан өсімдіктің жер үсті бөлігі түзіледі. Тұқымжарнағы дегеніміз бұл жапырақтар, оның құрамында қорға жиналатын қоректік заттар болады, оны өсімдік өсу кезінде пайдаланады

6 слайд

#7 слайд
БҰҰ ның шешімімен 10 ақпан дүниежүзілік дәнді бұршақтылар күні боп жарияланған.

7 слайд