Экологиялық тәрбие теориясы мен әдістемесі.Бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру.

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Жоспары: 1 .Тәрбие ұғымына шолу. 2.Қоғамдағы тәрбие түрлері. 3.Жалпы экология. 4.Экологиялық тәрбие берудің мақсаты мен міндеттері. 5.Оқу-тәрбие процесіндегі экологиялық тәрбие. 6.Бастауыш сынып оқушыларына арналған экологиялық іскерлік дағдысын қалыптастыруға бағытталған жұмыс түрлері. 7. Оқушылардың экологиялық тәрбиесіне ықпал етуші құралдардың көмегі. 8.Отбасы және экологиялық тәрбие. 9.Бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру жөнінде қарастырылатын әдістемелер. 10.Қорытынды және пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

2 слайд

#3 слайд
Тәрбиенің мақсаты адам бойында ізгілік, инабаттылық қасиеттерін және тіршілікке қажетті дағдылар қалыптастыру болып табылады .Тәрбие – жеке тұлғаның адамдық бейнесін, ұнамды мінез-құлқын қалыптастырып,өмірге бейімдеу мақсатында жүргізілетін жүйелі процесс. • Адамға ғылымнан бұрын тәрбие беру керек. Тәрбиесіз ғылым зұлымдыққа апарады. • Тәрбие - адамға сапалы өмір сүргізеді. • Тәрбие - адамның жүріс- тұрысын, сөйлеу мәнері мен мәнін, ой өрісін қамтиды, адамға оң мен солды, жақсы мен жаманды танытады. Тәрбие-халықтың ғасырлар бойы жинақтап,іріктеп алған озық тәжірибесі мен ізгі қасиеттерін жас ұрпақтың бойына сіңіру, олардың айналамен қарым-қатынасын,өмірге көз-қарасын және соған сай мінез-құлқын қалыптастыру құралы.

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
   Экология жас ғылым. Ол 200 жылдан аса ғана пайда болды. «Экология сөзін Естественная история происхождения» (Natural History of Creation) атты өзінін кітабында ен бірінші қолданған неміс биологы Эрнст Геккель (1968). Экология «oйкөс» деген грек сөзі, «үй , баспана» ұғымын білдіреді. Экология ғылымы жеке пән түрінде биология шегінде пайда болды. Экологияны жасаған органикалық эволюция туралы оқудың негізін салушы англия ғалымы Чарльз Дарвин. Экологиялық зерттеу XX ғасырдың бас кезінде пайда бола бастады, ал соңғы 10-15 жылдардың ішінде кең өріс алды. Бұл  зерттеу адамның табиғатқа көзқарасының тікелей өзгеруімен  байланысын көрсетеді. Адам табиғатты оның байлығын көп уақыттан бері аяусыз керегінше пайдаланып келді. Міне, осыған байланысты табиғат қоры таусылуда, биологиялық орта азғындап ластануда. Жер бетінде өсімдіктер, жануарлар, өзен-көлдер,  теңіздер адамның жабайы, рахымсыз іс-әрекетінің нәтижесінде өздерінің бұрынғы табиғи тазалығын, сапасын жойып апатқа ұшырауда. Бұған қосымша біраз аймақтарда өнеркәсіптері (хи мия, мұнай, көмір, АЭС т. б) және цемент заводтары өндіретін пайдалы заттардан бөлінетін түрлі газдар, бұлар, жергілікті өндіріс орындары шығаратын заттардың, өнімнің, яғни азык-түлік, ет-сүт тағамдарының қалдық-қоқыстары іріп-шіріп бұзылуынан түрлі бактериялардың  пайда болуы тұрғындардың дейнсаулықтарына зиян келтіреді, аурудың жаңа түрлері шыға бас тайды. Көптеген ғылыми мәліметтерге қарағанда қоршаған ортаға зарарлы әсер ететін екі факторды атауға болады. Жер Жер бетіндегі бетіндегі халықтың халықтың өсуіөсуі АА дамның дамның өндірістік өндірістік іс-іс- әрекеті.әрекеті.

5 слайд

#6 слайд
Экологиялық білім мен тәрбие берудің мақсаты: • қоршаған ортаға жауапсыздықпен қараушыларға жол бермеу; • оқушылардың бойында экологиялық мәдениет дағдысын қалыптастыру; • қоғамдық пайдалы еңбек және еңбек тәрбиесі арқылы табиғатты қорғау, күту және жақсарту; • экологиялық білімді насихаттау. Экологиялық тәрбиенің негізгі мақсаты- жастардың экологиялық көзқарасын, санасын, табиғатқа үлкен парасаттылық, жауапкершілік, қарым-қатынасын қалыптастыру. Осы тәрбие арқылы адамның мәдениеттілік сезімі, экологиялық санасы қалыптасады. Экологиялық тәрбиенің басты міндеттері: • өмірде және нақты іс-әрекетте экологиялық білімді қолдана білу; • табиғатты қорғау мақсатында оқушыларды пайдалы еңбекке баулу; • мектепте білім және тәрбие қоғамын ұйымдастыру; • оқушыны өзі тұрған аймақтың табиғатын қорғауға үйрету; • оқушыларды табиғатты зерттеу жұмыстарына тарту. • Ең басты міндеттердің бірі - оқушыларды табиғатты қорғау мәселелері туралы ғылыми теориялық және тәжірибелік біліммен қаруландыру. Экологиялық қоғамның мақсаты: қоғам мүшелерін өздері тұрған аймақтың табиғатын қорғауға, күтуге тәрбиелеу, зерттеу жұмысына тарту, зерттеуді жүргізудің әдістері мен тәсілдеріне үйрету, мектепті экологиялық жұмыстың орталығына айналдыру.

6 слайд

#7 слайд
ХимияХимия ФизикаФизика БиологияБиология ГеографияГеография АстрономияАстрономияЭкологиялық білімнің негізгі көздері: Экологиялық білімнің негізгі көздері: ХимияХимия ФизикаФизика БиологияБиология ГеографияГеография АстрономияАстрономия

7 слайд

#8 слайд
. Бастауыш сыныптардың оқу бағдарламасындағы оқушылардың экологиялықБастауыш сыныптардың оқу бағдарламасындағы оқушылардың экологиялық іскерлік іскерлік дағдысын қалыптастыруға бағытталғандағдысын қалыптастыруға бағытталған жұмыс түрлері: жұмыс түрлері: өсімдіктердің даму кезеңіне фенологиялық бақылау жүргізу .Мектеп ауласында ағаштар тұқымының көшеттерін өсіріп, Жер-Анаға көмек көрсету. мектеп және қоғам таби ғатына бірлесе отырып күтім жасау. тұрмыста электроэнергияны, газды, суды үнемді пайдалану ..Мектеп ауласындағы немес үй бақшасындағы зиянды жәндіктермен күресу. Экологиялық тәрбиеге , б айланысты мектепте жаппай шаралар ұйымдастыр у . Олар: кештер, дәрістер, баяндамалар, т.б. Қоғам мүшелері мектептегі жастар ұйымыме н тұрғылықты жерде экологиялық штабтар құрады, жорықтар, саяхаттар ұйымдастырады.Экологиялық деректерді, ғылыми мағлұматтарды білім және тәрбие процесінде пайдалану .

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд
Экологиялық білім беру – отбасынан басталады. Жас бала әр нәрсені білгіш келеді. Сондықтан олар үшін ең бастысы экологиялық мәдениет отбасынан басталуы керек. Отбасы - бала тұлғасының негізі қаланатын, оның дамуы мен өмірге бейімделетін шын әлеуметтік орта. Бала тәрбиесінде отбасы мүшелерінің өзара түсінісіп, сүйіспеншілігі мен жауапкершіліктері маңызды рөл атқарады .

10 слайд

#11 слайд
Экологиялық тәрбие – табиғатқа деген жанашырлықты адам бойына сіңіру. Қазіргі кезде кейбір көшелерде қоқыстан аяқ алып жүру мүмкін емес. Әсіресе ауылдық жерлерде кез - келген жерге қоқыс тастап кету, санаулы шақырым жерге жүріп барып қоқыс жәшігіне тастауға ерінетін адамдар көптеп кездеседі. Бұл олқылықтар жоғарыда аталған экологиялық тәрбиенің нашар деңгейде дамуының кесірі . Мұндайға жол бермес үшін алдымен енді өсіп келе жатқан жас буын тәрбиесіне баса назар аударғанымыз жөн. Еңбектеген бала шағынан туған Отанын сүюге тәрбиелеуді қолға алу қажет. Жастайынан бойына отансүйгіштік сезімін сіңіріп өскен бала қоршаған ортасын ластамай, басқаларды да соған үндейді деп сенемін. Қайта қалпына келмейтін табиғи ресурстарды оңды-солды шашамыз, суды, ауаны ластаймыз, көптеген тұрмыстық қоқыстар шығарып жатырмыз. Табиғатты қорғауды өз үйіңнен бастауға болады, бұл – суды үнемдеп жұмсау, оның ластануын төмендету, ауаны ластайтын зиянды заттары жоқ нәрселерді қолдану, т.б. Сөйтіп экологиялық мәдениеттің басы отбасында түзіледі.   Балаларды тәрбиелейтін ата-ана мен ұстаздар өте сауатты, білімді болуы керек. Одан кейінгі экологиялық тәрбиенің қалыптасуы қоғамның қатысуымен болуы керек. Бұл көбіне елдің басшыларына, олардың экологиялық мәдениетінің деңгейіне, қоршаған табиғи ортаны қорғау мақсаттарына қаншалықты көңіл бөлініп жатқанына байланысты.   Табиғатты қорғау жұмыстары, айналаға сүйіспеншілікті  қалыптастыру, соған баланы кішкентайынан  баулу мекте п қабырғасынан басталғаны абзал. Халық қазынасы болып табылатын табиғат байлығы сол елдің бүгіні мен жарқын болашағы үшін барынша тиімді әрі ұқыпты пайдаланылуы керек. Бір сөзбен айтқанда, қоршаған ортаны сауықтыру экологиялық  білімді ғана емес, экологиялық тәрбиеге де қатысты. Демек, қоғам мен табиғат арасындағы қарым – қатынас мәселесін шешу – мемлеттік іс. Ал оны жүзеге асыру әрқайсысымыздың азаматтық парызымыз. «Адам табиғатқа тәуелді болса, табиғат та оған тәуелді" демекші алға қойған мақсатымыздың дұрыс және нәтижелі болуы біздің қолымызда. Және де осындай жұмыстардың арқасында болашақта табиғатты аялап қамқор болатын, еңбекқор, білімді ұрпақтар тәрбиеленіп жатқанына сенемін.

11 слайд

#12 слайд
Бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру жөнінде қарастырылатын әдістемелер: 1) бастауыш сынып оқушыларын қоршаған орта туралы білімді үнемі толықтыруға ынталандыру, осы мақсатта сабақта сюжеттік-рөлдік ойындарды, әңгімелесулерді, оқушылардың баяндамаларын, викториналарды қолдану; 2) бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық ойлауын дамыту, қоршаған ортаға адам қызметінің мүмкін болатын салдарын болжай білу, осы мақсатта зияткерлік іскерлікті қалыптастыруды қамтамасыз ететін әдістер қолданылады: салыстыру, синтез, талдау, себеп-салдарлық байланыстарды анықтау, зертханалық жұмыс, тәжірибе, бақылау, әңгімелесу-дәстүрлі әдістер.; 3 ) бастауыш сынып оқушыларын жергілікті маңызы бар экологиялық мәселелерді шешу бойынша практикалық қызметке тарту (экологиялық экскурсия ұйымдастыру, сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерді анықтау, табиғатты қорғау, экологиялық білімді насихаттау: әңгімелер, дәрістер, плакаттар) Бастауыш сынып оқушыларының экологиялық бағыттағы турнирлер мен байқаулары өте танымал. Мысалы, табиғат білгірлерінің турнирі бірнеше кезеңнен тұрады: 1. "табиғат қорғау белгілері" суреттер конкурсы (командалар әртүрлі табиғат қорғау белгілерін сурет салады, оларды орман қорғау аймағында, мектеп жанында, экологиялық соқпақта және т. б. орнатуға болады.); 2. табиғат құпияларының үздік білгірі байқауы (мұғалім ұсынған табиғат құпияларының бірін шешуіне қатысты гипотезалар); 3. эрудиттер эстафетасы (бірінші команда сұрақ қояды, екінші-жауап береді, содан кейін командалар рөлдермен өзгереді); 4. "табиғат Қызыл кітабы" атты ауызша әңгіме сайысы»; 5. табиғат дауыстары білгірлерінің сайысы (құстар мен басқа да жануарлардың дауыстарымен жазбаларды тыңдау). Командаларға дауысты анықтау және жазу ұсынылады); 6. өсімдіктер немесе жануарлар өкілдері кейіпкерлерінің ең жақсы көрінісіне байқау .

12 слайд

#13 слайд
Адам Жануар Өсімдік Табиғат Баспана,үй Жер Ауа ЭКОЛОГИЯ

13 слайд

#14 слайд
Қорытынды: • К. Д. Ушинский «баланы табиғатпен жастай таныстыра дамыту, оның өзіндік логикалық ойын, сөз қорының, санасының жетілуіне әсері мол екенін атап көрсеткен. Логикалық ойдың, пікірдің дамуы баланың келешекте рухының жоғары болуына, батыл пікір, нақты шешім айтуына және оны дәлелдеп беруге жетелейді» • Табиғатты тәрбие құралы деп қараған  К.Д.Ушинский, Н.К.Крупская, Е.Н.Водовозова, Е.И.Тихеева, Л.К.Шлегердің еңбектерінің орны ерекше.

14 слайд

#15 слайд
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 1. Б.А.Тұрғынбаева. Ұстаздық шығармашылық.Алматы 2007. 2. ҚұлмағамбетовТ. Табиғат тануды оқыту әдістемесі - Алматы,1988. 3 . Көбеева Н - «Бала және табиғат» 4. Экология мәдениетінің өркендеуі  «Атамекен»  2000ж. 26 шілде 5. Ж.Әбиев. С.Бабаев. А.Құдияров « Педагогика»- «Дарын»-2004. 6. С.Б.Бабаев «Жалпы педагогика» - «nurpress» -Алматы -2011.165 б. 7 . Экология және табиғат қорғау. А., 2002, 321 б 6. Агеева А.И.

15 слайд