#1 слайд
Тіл білімінің салалары Фонетика Лексика Грамматика Морфология Синтаксис Қазақ әліпбиі Дыбыс түрлері Буын Тасымал Үндестік заңы Орфография және орфоэпия Екпін Сөз мағыналары Сионим,антоним, омоним Тұрақты тіркестер Мақал-мәтелдер Табу Эвфемизм және дисфемизм Көнерген сөздер Жаңа сөздер Кірме сөздер Диалект сөздер Кәсіби сөздер және термин сөздер Сөздік қор мен сөздік құрам Сөздіктер Мәтін Сөз тұлғасы Жалғаулар Жұрнақтар Сөзжасам Сөз таптары Сөз тіркесі Сөздердің байланысу тәсілдері Сөздердің байланысу түрлері Синтаксистік қатынастар Сөйлем Сөйлем мүшелері Бірыңғай мүше мен жалпылауыш сөз Айқындауыш сөздер Оқшау сөздер Сөйлемнің айтылуына қарай түрлері Жай сөйлемнің түрлері Құрмалас сөйлемнің түрлері Салалас құрмалас сөйлем Сабақтас құрмалас сөйлем Көп бағыныңқылы сабақтас Көп басыңқылы сабақтас Аралас құрмалас сөйлем Төл сөз, төлеу сөз, автор сөзі Қазақ тіліндегі стильдер

1 слайд

#2 слайд
Қазақ әліпбиі Аа, Әә, Бб, Вв, Гг, Ғғ, Дд,Ее, Ёё, Жж, Зз, Ии, Йй, Кк, Ққ, Лл, Мм, Нн, Ңң, Оо, Өө, Пп ,Рр, Сс,Тт, Уу, Ұұ, Үү, Фф, Хх, Һһ, Цц, Чч, Шш, Щщ, ъ, Ыы, Іі, ь, Ээ, Юю, Яя.

2 слайд

#3 слайд
Қазақ әліпбиінде 42 әріп бар. Оның 40-ы дыбыс, 2-уі таңба Дауысты дыбыстар - 12 (+у) Дауыссыз дыбыстар – 26 (+у) Қосарлы дыбыстар (дифтонг) – 3 (ё (и+о), ю (и+у), я (и+а)) Таңба белгілер – 2 (ъ, ь) Қазақ әліпбиінде қазақ тіліне тән 9 дыбыс бар: ә, ғ, қ, ң, ө, ұ, ү, һ, і Қалғандары қазақ-орыс тіліне ортақ Қазақ әліпбиі

3 слайд

#4 слайд
«У» дыбысы әрі дауысты, әрі дауыссыз бола алады: 1. Егер оның алдында дауысты дыбыс болса, «у» дауыссыз болады. Мысалы: тау, қауға, сауық, әуен т.б. 2. Егер оның алдында дауыссыз дыбыс болса, «у» дауысты болады. Мысалы: табу, Жетісу, тулақ, аққу т.б. «У» дыбысының қасиеті

4 слайд

#5 слайд
  Тілдің қатысына қарай Жуан Жіңішке а, о, ы, ұ, (у) ә, ө, е, і, э, и, ү, (у)   Жақтың қатысына қарай   Ашық Қысаң а, ә, е, о, ө, э ы, і, и, у, ұ, ү   Ерін мен езудің қатысына қарай    Еріндік Езулік о, ө, у, ұ, ү а, ә, е, э, ы, і, и     Дауысты дыбыстар

5 слайд

#6 слайд
сөздің құрамындағы дауыстылар жуан болса, ол да жуан , жіңішке болса, ол да жіңішке болады мысалы: «У» дауысты Жуан Жіңішке Жусан Жетісу Қурай тебу Су, бу, ну, қу т.б. келушілер т.б. У дыбысы дауысты болған кезде

6 слайд

#7 слайд
Қатаң   қ, к, п, с, т, ф, ш, щ, х, ц, ч, һ (тек салдырдан тұрады) Ұяң   б, в, г, ғ, д, ж, з (үн мен салдырдан тұрып, салдыр басым)   Үнді р, л, м , н, ң, й, (у) (үн мен салдырдан тұрып, үн басым) Дауыссыз дыбыстар

7 слайд

#8 слайд
Ашық буын: а) жалғыз дауыстыдан тұрады (жалаң): а-на, О-тан ә) дауыссыздан басталып, дауыстыға бітеді: қо-ға, сы-нып Тұйық буын: дауыстыдан басталып, дауыссызға бітеді: ар-ба, от, ел-сіз Бітеу буын: дауыссыздан басталып, дауыссызға бітеді: ноқ-та, ту-лақ Буынның түрлері

8 слайд

#9 слайд
Тұйық буын сирек кездеседі. Ол тек МЫНА ЖАҒДАЙЛАРДА КЕЗДЕСЕДІ: 1. Бір буынды сөздерде: от, ел, іс; 2. Сөз басында: іс-кер, өн-ді-ріс; 3. Cөз ортасы мен сөз соңында тек екі дауысты дыбыс қатар келгенде (ӨТЕ СИРЕК ЖАҒДАЙДА): ки-ім, ти-ын, ту-ын-ды. Тұйық буынның ерекшелігі

9 слайд

#10 слайд
б т б Райымбек: Рай-ым-бек а б б Ра-йым-бек б т б б Тәуелсіздік: Тәу-ел-сіз-дік а б б б Тә-уел-сіз-дік т т б Ойыншық: ой-ын-шық а б б о-йын-шық а т б Қиындық: қи-ын-дық а т Тиын: ти-ын Мысал үшін мына сөздерді буынға бөліп көрейік:

10 слайд

#11 слайд
  В –ДАУЫССЫЗ ; А-ДАУЫСТЫ АШЫҚ БУЫН: А, ВА, ВВА; ТҰЙЫҚ БУЫН: АВ, АВВ; БІТЕУ БУЫН: ВАВ, ВВАВ, ВАВВ, ВВАВВ.   Буынға қатысты мынадай тірек-сызба жасасақ болады:

11 слайд

#12 слайд
1. Бір буынды сөздер: от, ел, кір, спорт 2. Сөздің бір ғана әрпі: а-на, ә-ке, и-не-лік, О-тан 3. Кісі аты қысқартылып алынса, тектен (фамилиядан) бөлек тасымалданбайды: Ж.-Жабаев !!! Мұндай жағдайда тек (фамилия) арқылы тасымалдауға болады: Ж.Жа-баев 4. Қысқартылып алынған өлшем бірліктері көрсеткіш саннан бөлек тасымалданбайды: 10-кг, 20-см, 32-га 5. Бас әрпі арқылы қысқарған сөздер: АҚШ, ҰБТ, ҚазМҰУ !!! Кейде сөздер бастапқы буындары арқылы қысқарады. Ондай жағдайда оларды тасымалдауға болады: ауат-ком, пед-колледж Тасымалдауға болмайтын сөздер:

12 слайд

#13 слайд
Буын үндестігіне бағынбайтын сөздер 1. Басқа тілден енген сөздер: кино, кітап, сцена 2. Біріккен сөздер: баспасөз, Жетісай 3. Қос сөздер: аман-есен, асты-үсті Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар 1. Көмектес септік жалғауы: -мен, -бен, -пен, менен, -бенен, пенен: адаммен (-мен), тарақпен (-пен) 2. Орыс тілінен енген тек (фамилия) жұрнақтары : -ов, -ова, -ев, -ева, -ин, -ина: Әуезов (-ов), Хайруллин (- ина) 3. Әр түрлі жұрнақтар: -нікі, -тай, -дар,- қор, -гер, -паз, -хана т/б: баланікі, әкетай, діндар, бәлеқор, сазгер, өнерпаз, дәріхана Буын үндестігі

13 слайд

#14 слайд
Көмектес септіктің ерекшелігі Атау септік: кім? не? бала Ілік септік: кімнің? ненің? баланың (-нің...) Барыс септік: кімге? неге? қайда? балаға (-ге...) Табыс септік: кімді? нені? баланы (-ні...) Жатыс септік: кімде? неде? қайда? балада (-де...) Шығыс септік: кімнен? неден? қайдан? баладан (-ден...) Көмектес септік:кіммен? немен? баламен (-бен...)

14 слайд

#15 слайд
А) Балалар: балалар – әкелер Ә) Әннің: әннің – нанның Б) Қалаға: қалаға – көшеге В) Асхана: асхана – көмірхана Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшаны табу

15 слайд

#16 слайд
Сөз бен сөздің немесе сөз бен қосымшаның аралығындағы дауыссыз дыбыстардың бірін-бірі өзіне ұқсата әсер етуін дыбыс үндестігі дейміз Мысалы: мектеб (мектеп+і қосындысынан жасалған, жазуда өзгереді) ақ үй (жазуда тұлғасы сақталғанымен, айтылуында ағ үй болып естіледі) !!! Сөз түбірінің ішіндегі дыбыстық өзгеріс ықпалға жатпайды Мысалы: күрек (күрөк), жұлдыз (жұлдұз). ДЫБЫС ҮНДЕСТІГІ і

16 слайд

#17 слайд
(ш) (п) (ғ) (п) (п) кеш жату, тез біту, ала қап, ақ бала, Көрікбай !!! Сөздердің өзіне қосымша жалғауы да ілгерінді ықпал заңына бағынады. Мысалы: допқа (допға емес), қармен (қарпен емес) Кейінді ықпал (ғ) (п) (қ) (с) (п) Ақ үй, теуіп, сабағы, жазса, жабады Тоғыспалы ықпал ш)(ш) (ң)(ғ) (ң)(г)   Тас жол, Қазанқап, Есенкелді Ілгерінді ықпал

17 слайд

#18 слайд
Орфография Орфоэпия (жазылуы) (айтылуы) Ақ үй Ағ үй Көрікбай Көрікпай Келе алмай Кел алмай Көзсіз Көссіз Күрек Күрөк Жұлдыз Жұлдұз Басшы Башшы Орфография мен орфоэпия

18 слайд

#19 слайд
1. Сөз екпіні (ең соңғы буынға түседі, тек ЖІКТІК жалғауына екпін түспейді) Мысалы: Мен оныншы сыныпта оқимын 2 Ой екпіні (баяндауыштың алдындағы сөзге түседі) Мысалы: Атасы бүгін ауылға келді Атасы ауылға бүгін келді Ауылға бүгін атасы келді 3. Тіркес екпіні (бірнеше сөзге бір ғана екпін түседі) Тіркес екпіні мына сөздерге түседі: 1. Қос сөздерге: ата-ана, бала-шаға 2. Біріккен сөздерге: тасбақа, Екібастұз 3. Шылаумен тіркескен сөздерге : сен ғой, оқу үшін 4. Тұрақты тіркестерге: ит өлген жер, төбе шашы тік тұрды 5. Етістікпен үстеу тіркескенде: көп сөйледі, тез келді 4. Дыбыс екпіні (сөз ішіндегі бір дыбысқа түседі) Дауысты дыбысқа түскен екпін қуанышты көңіл-күйді білдіреді: тамаша-а, бә-ә-рекелді, жара-а-айсың Дауыссыз дыбысқа түскен екпін реніш, кею, жеку, ұрсу, сезімдерін білдіреді: тұр-р орныңнан, ж-жап есікті Екпін

19 слайд