Гендік инженерия

#1 слайд
ГЕНДІК ИНЖЕНЕРИЯ

1 слайд

#2 слайд
Гендік инженерия — генетикалық және биохимиялық әдістердің көмегімен түраралық кедергілері жоқ, тұқым қуалайтын қасиеттері өзгеше, табиғатта кездеспейтін жаңа гендер алу; генді бір ағзадан екінші ағзаға енгізіп, оның өнімін алу мақсатында қолданылатын жоғары технологиялық процесс.

2 слайд

#3 слайд
Ген инженериясының дүниеге келген уақыты 1972 жыл деп есептеледі. Сол жылы АҚШ-та П. Бергтің тобы алғаш рет пробиркада үш түрлі маймылдың SV 40 онкогендік вирусының толық геномы, λ-бактериофагының геномының бөлшегі және Е. со lі (ішек таяқшасы) лактозалық оперонының гені) микроорганизмдерінен ДНҚ-ның фрагменттерінен жаңа гибридтік ДНҚ құрастырды. Бірақ маймылдың рак вирусының, бактериофагтың және ішек бактериясының гендік ДНҚ-ларынан құрастырылған   ол гибридтік ДНҚ-ның клетка ішінде ойдағыдай  жұмыс істей алатындығы тексерілмеді. ДАМУ ТАРИХЫ

3 слайд

#4 слайд
Клеткада жүмыс істей алатын гибридтік ДНҚ-ны 1973 жылдары алғаш С. Коэн, Д. Хелински мен Г. Бойер құрастырды. Олар басқа организмнен бөліп алған ДНҚ фрагментін (генін) бактерия плазмидасының  құрамына  еңгізді. Ол плазмидадағы  бөтен гендердің алғаш рет жаңа организм ішінде жұмыс істей алатынын көрсетті. Соның артынша-ақ дүние жүзінің көптеген лабораторияларында жүмыс істей алатын әр түрлі плазмидалар алынды. Совет елінде ондай бөтен гені бар плазмида академик А.А. Баевтың басшылығымен жасалды.

4 слайд

#5 слайд
1988 жылы 1993 жылы ХХ ғасырдың аяғы Ең алғаш трансгенді дақылдарды “Монсанто” фирмасы өндіріп шығарды. Гендік модификацияланған ағзалар сауда айналымына түсуі үшін өндіріле бастады. Ресей мемлекетінде ГМО өнімдері қолданыла бастады.

5 слайд

#6 слайд
ГЕНДІК ИНЖЕНЕРИЯНЫҢ МІНДЕТТЕРІ 1.Организмдердің улы химикаттарға төзімділігін туғызу 2.Өсімдіктің зиянкестермен ,ауруларға төзімділігін арттыру 3.Өнімділікті арттыру 4.Ерекше сапаға ие болуын туғызу

6 слайд

#7 слайд
Генді химиялық немесе ферментті қолдану жолымен синтездеу; Әртүрлі   организмнен   алынған   ДНҚ   фрагменттерін   бір- бірімен жалғастыру (ДНҚ рекомбинанттарын алу); Бөтен генді жаңа клеткаға векторлық ДНҚ аркылы жеткізу және олардың қызмет жасауын қамтамасыз ету;  Клеткаларға гендерді немесе генетикалық жүйелерді еңгізу және бөтен белокты синтездеу; Бөтен генге ие болған клеткаларды таңдап бөліп алу жолдарын ашу. Ген инженериясы шешетін мәселелер:

7 слайд

#8 слайд
Гендік инженерия жетістіктерін қазіргі кезде өнеркәсіптік көлемде жануарлар мен адамның антибиотиктерін, витаминдерін, гормондарын синтездейтін микроорганизмдердің жаңа штамдарын шығаруға  пайдалануда. Соңдай-ақ, адамның  көптеген ауруларына себепші болатын вирустың бөліп алынған гендері бактерия клеткасына енгізіліп жан-жақты зерттелуде. Олай болса, адамзатты бірқатар тұқым  қуалайтын  аурулардан  арылтуда гендік инженерияның болашағы зор деп есептеледі. ГЕНДІК ИНЖЕНЕРИЯ ЖЕТІСТІКТЕРІНІҢ ҚОЛДАНЫЛУЫ

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд
Қазақстан нарығындағы өнімдердің 70%-ның гені түрлендірілген: • «Coca-Cola», «Mars» и «Nestle»компанияларының өнімдері • «Lipton» шайы және «Brooke Bond» •«Pringles» пен «Cheetos» чипстері • «Calve» және«Heinz» фирмаларының майонездері мен кетчуптері және т.б.

10 слайд

#11 слайд

11 слайд