Халық ауыз әдебиетіндегі балаларға арналған үлгілер
Халық ауыз әдебиетіндегі балаларға арналған үлгілер

#1 слайд
Халық ауыз әдебиетіндегі
балаларға арналған
үлгілер
1 слайд
Халық ауыз әдебиетіндегі балаларға арналған үлгілер
#2 слайд
Халық
ауыз
әдебиетіАуыз әдебиеті – халқымыздың ауызекі шығарып, ауызекі
тарап отыратын асыл мұрасы. Онда халқымыздың ғасырлар
бойғы басынан кешірген тарихи белестері, елінің
тәуелсіздігі жолындағы ерлігі, батырлық қимылдары,
халықтың әдеп-ғұрпы, салт-дәстүрі, арман-мүддесі, қиялы,
жастардың кіршіксіз пәк махаббаты өз өнерімен
кестеленген.
Ауыз әдебиеті – талай-талай ғасырлар жемісі. Халық
оны сонау ықылым заманнан рухани асыл қазыны
ретінде сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа мұра етіп, бүгінгі
біздің дәуірімізге жеткізген.
2 слайд
Халық ауыз әдебиетіАуыз әдебиеті – халқымыздың ауызекі шығарып, ауызекі тарап отыратын асыл мұрасы. Онда халқымыздың ғасырлар бойғы басынан кешірген тарихи белестері, елінің тәуелсіздігі жолындағы ерлігі, батырлық қимылдары, халықтың әдеп-ғұрпы, салт-дәстүрі, арман-мүддесі, қиялы, жастардың кіршіксіз пәк махаббаты өз өнерімен кестеленген. Ауыз әдебиеті – талай-талай ғасырлар жемісі. Халық оны сонау ықылым заманнан рухани асыл қазыны ретінде сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа мұра етіп, бүгінгі біздің дәуірімізге жеткізген.
#3 слайд
Ертегіле
р
Қазақ халқының тұрмыс-салтын, арман-
үмітін, өткен өмірін кеңінен танытатын
ауыз әдебиеті үлгілерінің көлемді
саласының бірі – ертегілер. Қазақтың
ауыз әдебиеті нұсқалары жас
бөбектердің ой-өрісін, дүние
танымын кеңейтеді. Оларды
адамгершілікке, еңбекке, тапқырлыққа,
ыждахаттылыққа, туған өлкеге
сүйіспеншілік сезімге баулу ісінде
шешуші орын алады. Әсіресе, адам өміріне байланысты іс-
әрекеттер өткір сықақ-мысқылмен
беріліп, бала сезімін селт еткізіп, күлкіге
мәз етеді. Бала жағымсыз кейіпкердің
жексұрын әрекетінен бой тартып,
жақсылыққа құмартады. Ертегінің
осындай әр жақты сырын қызықты
тартымды, бала санасына лайықтай
жеткізу айтушының шынайы шеберлігіне
тікелей байланысты.
3 слайд
Ертегіле р Қазақ халқының тұрмыс-салтын, арман- үмітін, өткен өмірін кеңінен танытатын ауыз әдебиеті үлгілерінің көлемді саласының бірі – ертегілер. Қазақтың ауыз әдебиеті нұсқалары жас бөбектердің ой-өрісін, дүние танымын кеңейтеді. Оларды адамгершілікке, еңбекке, тапқырлыққа, ыждахаттылыққа, туған өлкеге сүйіспеншілік сезімге баулу ісінде шешуші орын алады. Әсіресе, адам өміріне байланысты іс- әрекеттер өткір сықақ-мысқылмен беріліп, бала сезімін селт еткізіп, күлкіге мәз етеді. Бала жағымсыз кейіпкердің жексұрын әрекетінен бой тартып, жақсылыққа құмартады. Ертегінің осындай әр жақты сырын қызықты тартымды, бала санасына лайықтай жеткізу айтушының шынайы шеберлігіне тікелей байланысты.
#4 слайд
Түрлері
0
2 Хайуанаттар жайындағы
ертегілер0
1 Қиял-ғажайып ертегілері. 03
Тұрмыс- салт ертегілері.
04
Аңыз ертегілер. Ертегінің осындай әр жақты сырын қызықты тартымды,
бала санасына лайықтай жеткізу айтушының шынайы
шеберлігіне тікелей байланысты. Ертегілер мазмұн
ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрге бөлінеді.
Солардың ішіндегі бастылары:
4 слайд
Түрлері 0 2 Хайуанаттар жайындағы ертегілер0 1 Қиял-ғажайып ертегілері. 03 Тұрмыс- салт ертегілері. 04 Аңыз ертегілер. Ертегінің осындай әр жақты сырын қызықты тартымды, бала санасына лайықтай жеткізу айтушының шынайы шеберлігіне тікелей байланысты. Ертегілер мазмұн ерекшеліктеріне қарай бірнеше түрге бөлінеді. Солардың ішіндегі бастылары:
#5 слайд
ЖҰМБАҚТАРЖұмбақ – халық ауыз әдебиетінің ең ескі
түрінің бірі.
Жұмбақтың көлеміне кіретіндер:
•
табиғат жайы
•
адамның денесі
•
хайуанат пен өсімдік
•
бақташы, егінші елдің еңбек процесі
•
еңбек құралы, азын-аулақ техника жайы
сияқтылар
Әдетте бір затқа жұмбақталған заттың
мынадай белгілері, қасиеттері
салыстырылып, ұқсатылады
1. Заттың сыртқы тұлғасы мен түр- түсі
2. Заттың тұрақты саны мен көлемі
(мөлшері)
3. Заттың қызметі (функциясы) мен қимылы
4. Заттың неден жасалатындығы, қайдан
шығатындығы:
5. Заттың даусы, дыбысы т.б.
Жұмбақтар балаларға олардың дүние тану қабілетін
дамыту, тапқырлыққа баулу мақсатымен үйретіледі.
Жұмбақ оқу және сабақ түрінде емес, баланың білімін
тиянақтау үшін сабақ процесінде оқылады. Әсіресе, зат
таныту сабақтарында қолдану тиімді.
5 слайд
ЖҰМБАҚТАРЖұмбақ – халық ауыз әдебиетінің ең ескі түрінің бірі. Жұмбақтың көлеміне кіретіндер: • табиғат жайы • адамның денесі • хайуанат пен өсімдік • бақташы, егінші елдің еңбек процесі • еңбек құралы, азын-аулақ техника жайы сияқтылар Әдетте бір затқа жұмбақталған заттың мынадай белгілері, қасиеттері салыстырылып, ұқсатылады 1. Заттың сыртқы тұлғасы мен түр- түсі 2. Заттың тұрақты саны мен көлемі (мөлшері) 3. Заттың қызметі (функциясы) мен қимылы 4. Заттың неден жасалатындығы, қайдан шығатындығы: 5. Заттың даусы, дыбысы т.б. Жұмбақтар балаларға олардың дүние тану қабілетін дамыту, тапқырлыққа баулу мақсатымен үйретіледі. Жұмбақ оқу және сабақ түрінде емес, баланың білімін тиянақтау үшін сабақ процесінде оқылады. Әсіресе, зат таныту сабақтарында қолдану тиімді.
#6 слайд
Тәрбие
үлгісінде Мысалы, тәрбиеші найзағай туралы жұмбақты
балаларға айтуы керек болды делік:
Жөңкиді бұлттар
дүркіреп,
Жауады жауын
күркіреп.
Аспанның жүзі жарқ
етті,
Ақ найза жерге сарт
етті.
(Найзағай)
Мұндай жағдайда мынадай дайындық жұмыстары
жүргізіледі: бақылау кезінде аспанда бұлт болатыны, ол
бұлттың әр түрлі болатыны: қою бұлт, сұрғұлт бұлт, ақ
бұлт, олардың қозғалып отыратындығымұқият
бақыланады. Ақша бұлт күні жаңбыр жаумайды, бұлт
қоюланғанда, арты нөсер жаңбырға айналатыны сөз
болады
6 слайд
Тәрбие үлгісінде Мысалы, тәрбиеші найзағай туралы жұмбақты балаларға айтуы керек болды делік: Жөңкиді бұлттар дүркіреп, Жауады жауын күркіреп. Аспанның жүзі жарқ етті, Ақ найза жерге сарт етті. (Найзағай) Мұндай жағдайда мынадай дайындық жұмыстары жүргізіледі: бақылау кезінде аспанда бұлт болатыны, ол бұлттың әр түрлі болатыны: қою бұлт, сұрғұлт бұлт, ақ бұлт, олардың қозғалып отыратындығымұқият бақыланады. Ақша бұлт күні жаңбыр жаумайды, бұлт қоюланғанда, арты нөсер жаңбырға айналатыны сөз болады
#7 слайд
НАЗАР
АУДАРҒАНДАРЫҢЫЗҒА
РАХМЕТ!!!
7 слайд
НАЗАР АУДАРҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!!!
шағым қалдыра аласыз













