#1 слайд
ЙОД

1 слайд

#2 слайд
2• Йод • Йодтың ашылуы • Физикалық қасиеттері • Химиялық қасиеттері • Алынуы • Қолданылуы • Йодтың күндік нормасыЖоспар

2 слайд

#3 слайд
3ат. м. 126,9; ат. н. 53; тығыздығы 4,93 г/см3; балқу t 113,60С; қайнау t 184,350С I –  элементтердің периодтық жүйесінің  V ІІ тобындағы химиялық элемент. Йодтың 53 электроны бес электрондық қабаттарға бөлініп орналасады, сыртқы қабатындағы валенттік электрондарынын, формуласы - 5 s25p5. Галогендер тобына жатады,. Йод галогендердің ішідегі белсенділігі төмен элемент болып табылады. Оған бірден булану, яғни қатты күйден сұйық күйге айналмай, бірден газтектес күйге өту және керісінше бірден қатты күйге айналу тәнЙОД

3 слайд

#4 слайд
4Йодтың ашылуы Йод грек тілінен «иодес» күлгін деген мағыныны білдіреді. Йодты 1811 жылы француз кәсіпкері Куртуа ашты. Жер қыртысында 0,0001 % йод бар. Негізінен, йод тірі организмдерде болады

4 слайд

#5 слайд
5Йод – өткір иісті, металдық жылтыры бар, қара сұр, кристалдық зат ( ρ-4,93 г/см³). Оны қыздырған кезде балқымай бірден буға айналады, суыған кезде йод буы қайтадан кристалдар түзеді. Қатты заттың бірден газ күйіне айналуын бірден булану (возгонка) дейді. Йодтың буының түсі күлгін болады, соған орай бұл элемент йод деп аталған. Йод суда нашар ериді. Судағы ерітіндісі йод суы деп аталады. Йодкалий К I ерітіндісінде және органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Физикалық қасиеттері

5 слайд

#6 слайд
6Йод хи миялық белсенді элемент, ол металдармен әрекеттесіп, йодидтер түзеді: 2 Na+I₂=>2NaI Йод пен алюминий ұнтақтарының қоспасына катализатор ретінде су тамызса, реакция қопарылыс түрінде жүреді: 2А l+ 3 I₂=>2AlI₃ Йодтың тотықтырғыш қасиеті бром және хлорға қарағанда төмендеу. Оның қосылыстарына концентрациялы күкірт қышқылымен әсер еткенде йод тотықсыздандырғыш болып, өзі тотығады: 2H₂SO₄+2NaI=I₂+Na₂SO₄+SO₂+2H₂O Химиялық қасиеті

6 слайд

#7 слайд
7Йодсутек суда жақсы еритің, өткір иісті, түссіз газ. Оны фосфор трииодидін сумен әрекеттестіріп алуға болады: РІ₃+3Н₂О=3НІ+Н₃ PO₃ Йодтың оттекті қосылыстарынан маңыздылары- йодтылау қышқылы НІО, йод( V) оксиді І₂ O₅, йодтау қышқыл НІО₃ және йод қышқылы НІО₄. Жақсы зерттеліп, зертханада қолдау тапқаны йод қышқылының тұздары - периодаттар.Йод Сутек

7 слайд

#8 слайд
8Йодты йодидтерден, олардың ерітінділеріне хлормен әсер ету арқылы алады: 2 Na І+С I₂=I₂+2Na С I Реакция йод І иондарының бесендірек элемент болып саналатын хлормен тотығуына негізделген.АЛЫНУЫ

8 слайд

#9 слайд
9Йодсутек тұздарының ішінде көбірек қолданылатыны– калий йодиді. Ол медицинада бірқатар ауруларды емдеуде қолданылады. Йод тұндырмасы деп аталатын 5-10%-дық йодтың спирттік ерітіндісін медицинада микробқа қарсы зат ретінде пайдаланады. Органикалық қосылыстардың йодты туындылары да белгілі фармацевтикалық препараттар алуда қолданадыҚолданылуы

9 слайд

#10 слайд
10Йод - өмірлік маңызы бар элемент. Ол қалқанша без үшін құрылыс материалы (қалқанша без – йод жинақтаушы орган).  Өкінішке орай, бұл микроэлемент ағзада жасалмайды, адам оны тек ас, тағам арқылы алады. Сырт қарағанда йод жетіспеушілік білінбейді, ал тапшылық сезілсе түрлі ауруларға шалдықтырады, яғни шаршау, түрлі жұқпалы ауруларды тез қабылдағыштық, белсіздік және ақыл – ой кемістігі.ЙОД

10 слайд

#11 слайд
11 Йод жетіспеушілігіне байланысты ауруларды емдегеннен гөрі алдын – алған жөн. Адам күнделікті өсімдік және жануартекті өнімді қабылдағанмен, ағзаға қажет мөлшердегі дәрумен мен микроэлементтердің орнын толтыра алмайды. Ағза йодты синтездей алмағандықтан, тршілік үшін күнделікті йоды бар тағамдарды пайдалану есебінен қажет мөлшерін толтыру қажет.

11 слайд

#12 слайд
Йодтың күндік нормасы Йод мөлшері (мкг) Категориясы Жасы 50 Емізулі сәби Алғашқы 12 айда 70 Ерте жастағы балалар 1- ден 2 жасқа дейін 90 Мектеп жасына дейінгі балалар 2- ден 6 жасқа дейін 120 Бастауыш және орта сынып оқушылары 7- ден 12 жасқа дейін 150 Жасөспірімдер, ересектер 12- ден жоғары жастағылар 200 Аяғы ауыр әйелдер мен бала емізетін әйелдер  

12 слайд

#13 слайд
13Йод – адамның қалыпты өсуі мен дамуына қажетті микроэлемент болып табылады. Адам организміне тағам мен судан түсетін қажетті йод мөлшерінің жетіспеуі йод жетіспеушілік аурулары мен бұзылушылықтарына әкеліп соғады. Йод жетіспеушілігі ауруларының мәселесі әлемдік денсаулық сақтау саласында маңыздыларының бірі болып саналады. Оның маңыздылығы аталған аурудың кең етек жаюымен анықталады. Өткен жылғы денсаулық сақтау ұйымының берген мәліметі бойынша, әлемде 650 млн адам осы дертпен күресуде. Ал, 2 млрд адам ағзасында осы дерттің айқын белгілері көрініс берген.

13 слайд

#14 слайд
14Йод жетіспеушілігі ағзаға қалыпты қабылданып отыратын йодтың жеткілікті дәрежеде болмауынан пайда болады. Балалардағы йод жетіспеушілігі салдарынан бала ақыл-ойының артта қалуындағы әлсіз көріністерден критинизмге дейін жетеді, көңіл күйінің тұрақсыздығы, депрессияға ұшырауы мүмкін, әлсіздік, ұмытшақтық, есте сақтау қабілетінің төмендеуі, оқушылар зейіні шоғырлануының төмендеуі, қозғыш болып келеді. Сонымен қатар, жүйке жүйесімен қоса барлық ағза зардап шегеді.

14 слайд

#15 слайд
15Күнделікті ағзаға йод түсіп тұрғанымен, ағзаға сіңуіне кедергі жасайтын себептер бар. Адам ағзасында микроэлементтің сіңуіне кедергі жасайтын бірнеше себептер : дұрыс тамақтанбау, микроэлементтер мен дәрумендер жеткіліксіздігі. Эндемиялық жемсау дертіне шалдыққандардың санатында қыз балалар көп екен. Бұл дерт түрі 6-7 жастан басталып, баланың жасы өскен сайын ұлғая береді.

15 слайд

#16 слайд
Н а з а р а у д а р ғ а н д а р ы ң ы з ғ а р а х м е т ! ! !

16 слайд