Жас ерекшелігі

#1 слайд
Жас ерекшелігі психологиясы Жас ерекшелігі психологиясы - адамның психикалық процестерімен психологиялық қасиеттерінің уақытқа қарай өзгеру онтоногенезін зерттейтін ғылым саласы. Бұл фундаменталды теориялық пән адамның психологиялық және жекелік даму деңгейлерін, олардың жас ерекшелік даму нормаларына сәйкестігін, әр түрлі факторлардың психика мен адамның жасаралық дамуына әсерін талдайды. Жас ерекшелігі психологиясының пәні - адамның өмір сүру барысындағы психикасы мен іс-әрекетінің өзгеруінің заңдылықтары мен тенденциялары. Бұл ғылымның орталық категориясы - психикалық даму, яғни жаңа механизмдердің, процестердің, құрылымдардың жаңадан туындауы және сапалық өзгеруі.

1 слайд

#2 слайд
Психикалық даму түсінігі Сапалық өзгерістер Жаңа құрылымдардың пайда болуы Сандық өзгерістер Өсу шегі мен жетілу процестері Құрылымдық өзгерістер Психикалық процестердің заңды өзгерісі Даму процесінде адамның жалпы қасиеттерінің (мінез-құлқы, қызығушылығы, бағыттылығы, санасы) дамуы, оқыту процесінде білім мен іс-әрекет тәсілдерінің дамуы және игерілген тәсілдерді қолданудың психологиялық механизмдерінің дамуы жүзеге асады. Бұл бағыттардың барлығы өзара байланыста болып, психикалық даму деп аталатын жеке адамның өзгеріс процесін құрайды.

2 слайд

#3 слайд
Даму өзгерістерінің сипаттамалары Сандық және сапалы Даму процесінде адам психикасы сандық және сапалық тұрғыдан өзгереді. Сандық өзгерістер өсу шегімен байланысты болса, сапалық өзгерістер жаңа психикалық құрылымдардың пайда болуымен сипатталады. Үздіксіз және дискретті Даму процесі үздіксіз жүреді, бірақ белгілі бір кезеңдерде сапалық секірістер байқалады. Бұл дискретті сипатта болып, жаңа психикалық құрылымдардың қалыптасуына әкеледі. Қайтымды және қайтымсыз Кейбір даму процестері қайтымды сипатта болса, басқалары қайтымсыз болады. Мысалы, когнитивтік дағдылар қайтымсыз сипатта болса, кейбір физиологиялық процестер қайтымды болуы мүмкін.

3 слайд

#4 слайд
Даму түсініктері Өсу шегі Объектінің ұзындығы, биіктігі, салмағы бойынша өлшенетін сыртқы белгіленетін өзгеру процесі. Бұл дамудың сандық сипаттамасы болып табылады. Жетілу Биологиялық даму ауқымындағы морфологиялық өзгеріс. Жетілу процесіне мидың, жүйке жүйесінің, бұлшық ет жүйесінің, эндокриндық бездердің дамуы жатады. Толық жетілу Нақты берілген идеалды мақсатқа бағытталуымен сипатталатын өзгеріс. Бұл адамның белгілі бір даму кезеңіндегі жетістіктерінің жиынтығы.

4 слайд

#5 слайд
Психикалық даму түсініктері Филогенез Өмірдің пайда болуы, организм түрлерінің туындауы, олардың барлық биологиялық эволюциясы, яғни қарапайымдылардан бастап жалпы адамдардың дамуы. Онтогенез Туғаннан басталып, өмірдің соңымен аяқталынатын адамның жеке дамуы. Жас ерекшелік психологиясының негізгі зерттеу объектісі. Антропогенез Homo Sapiens-тің пайда болуымен басталып осы күнге дейін адамзаттың барлық аспектілері бойынша, соның ішінде мәдени дамуы, филогенездің бөлімі. Микрогенез Актуалды генез, жас ерекшелік кезеңді қамтитын, қысқа мерзімді психикалық процестердің барысында өтетін ең қысқа уақыттық ұғым.

5 слайд

#6 слайд
Дамудың типтері Преформалы тип Л.С.Выготский бойынша, преформалы типке алдын- ала анықталған, болжамдалған процестер (басынан соңғы нәтижесіне дейін) жатады. Мысалы, эмбрионның дамуы. Бұл типте даму процесінің барлық кезеңдері мен нәтижелері алдын-ала белгіленген. Преформалы емес тип Дамудың преформалы емес типі - алдын-ала анықталмаған даму мәселелерін қарастырады. Бұл дүниеде кеңінен тараған даму түрі. Мысалы, галактиканың дамуы, биологиялық эволюция процестері, қоғамның дамуы және адамның психикалық дамуы жатады. Л.С.Выготский баланың психикалық даму жолын дамудың осы типіне жатқызған.

6 слайд

#7 слайд
Жас ерекшелігі психологиясының құрылымы Теориялық мәселелер Жас ерекшелігі психологиясының теориялық негіздері Даму факторлары Жеке тұлғаның психологиялық дамуының негізгі факторлары Даму кезеңдері Психикалық даму кезеңдерінің жас ерекшеліктері ХІХ ғасырдың соңында балалар психикасы ретінде қалыптасқан жас ерекшелігі психологиясы қазіргі кезде психология ғылымының дербес саласы болып табылады. Оның құрылымы жас ерекшелігі психологиясының теориялық мәселелерін, жеке тұлғаның психологиялық дамуының негізгі факторларын және дамудың қозғаушы күштерін, сондай-ақ психикалық даму кезеңдерінің ауқымын қамтиды.

7 слайд

#8 слайд
Жас кезеңдері Нәрестелік кезең Туғаннан 1 жасқа дейін Бөбек кезең 1 жастан 3 жасқа дейін Мектепке дейінгі кезең 3 жастан 7 жасқа дейін Бастауыш мектеп кезеңі 7 жастан 11 жасқа дейін Жеткіншек кезеңі 11 жастан 15 жасқа дейін Жоғары сынып кезеңі 16 жастан 17 жасқа дейін Жасөспірімдік және кемелдік кезең 17 жастан 60 жасқа дейін Қартаю және кәрілік кезең 60 жастан жоғары

8 слайд

#9 слайд
Жас ерекшелігі психологиясының міндеттері Онтогенез кезеңдерін зерттеу Психикалық дамудың әр кезеңінің ерекшеліктерін анықтау Мәдени-тарихи факторларды талдау Әр түрлі мәдени-тарихи, этникалық факторлардың әсерін зерттеу Әлеуметтік факторларды зерттеу Әлеуметтік-экономикалық факторлардың психикалық дамуға әсерін анықтау Биологиялық факторларды зерттеу Биологиялық факторлардың психикалық дамуға әсерін анықтау

9 слайд

#10 слайд
Жас ерекшелігі психологиясының зерттеу әдістері

10 слайд