«Жасөспірімдердің девиантты мінезі мен қылмыс жасауының психологиялық себептері»

#1 слайд
«№144 Манадыр негізгі орта мектебі»КММ Тақырыбы: “Жасөспірімдердің девиантты мінезі мен қылмыс жасауының психологиялық себептері” Ортындаған: Ибраева А.С.

1 слайд

#2 слайд
Жоспар : Кіріспе I. Тарау. «Жасөсмірімдердің девиантты мінезі» пс и хологиялық іс-әрекеттің объектісі ретінде  1.1. «Девиантты мінез-құлық» ұғымының мәні және жағымсыз факторлары 1.2. Девиантты мінез-құлықтың бұзылу себепгері және жағымсыз әдеттердің пайда болуы II. Тарау. Жасөспірімдердің қылмыс жасауының психологиялық қайта тәрбиелеу әдістері 2.1. Жасөспірімнің девиантты мінез-құлқын алдын-алу бойынша негізгі бағыттар 2.2. Зерттеу жұмыстары Қорытынды Қолданылған әдебиеттер

2 слайд

#3 слайд
Кіріспе • Жалпы білім беретін орта мектептерде тәрбие жұмыстарын одан әрі жетілдіру, оқушылардың тәртіп бұзушылығын болдырмауды алдын алудың формалары мен әдістері белгіленген. Әрине, жекелеген оқушылардың қоғамға жат мінез-құлықтар көрсетуі және заң тәртібін бұзуы, мектеп және жұртшылықтың тәрбие жұмыстарынан кеткен кемшіліктерден демекпіз. • Жасөспірімдерді қайта тәрбиелеу, қоғамдық орындарда тәртіп сақтау және заң нормаларын ұстау, мемлекеттік міндет ретінде қарастырылып отыр. Бұл істі шаруашылық, әкімшілік ұйымдар, қоғамдық ұйымдар, мектептер мен отбасылардың бірлесе отырып атқаруы қажет.

3 слайд

#4 слайд
Ғылыми жұмыстың мақсаты: • Девиантты мінез-құлық ұғымын, факторларын, бұзылу себептерін және жағымсыз әдеттерінің пайда болуын талдау. Девиантты мінез-құлкы бұзылғын балалармен кәсіби іс- әрекетіндегі қайта тәрбиелеу жұмысын жүргізудің әдістерінің механизмдерін жетілдіру. Ғылыми жұмыс ты ң міндеттері:  Мәселенің ғылыми-теориялык, ғылыми-әдістемелік негіздерін тұжырымдау;  Жасөспірімдермен психологиялық жұмыс істеу технологиясының негіздерін дәлелдеу, талдау;  Жалпы білім беретін мектептерде психологиялық тәрбиеленуі мінез-құлқы бұзылған оқушыларды тәрбиелеу үшін алдын-ала шара қолдану, олармен жүйелі түрде тәрбие жұмыстарын жүргізу

4 слайд

#5 слайд
Ғылыми жұмыстың болжамы:  Девиантты мінез-құлқы бұзылған балалармен кәсіби іс- әрекеттерінде қайта тәрбиелеу жұмыстарын жүргізу тәжірибелерін жетілдіру керек. Осы бағытта тәрбиелеу девиантты мінез-құлықы бұзылған дейтін оқушыларды қайта тәрбиелеп, оларды үлгілілер қатарына қосу жұмысының маңызы зор.  Ең алдымен балалардың бақылаусыз өз бетімен кетуіне, панасыздыққа күрес жүргізіп, осыған байланысты ерекше жұмыс жүргізу Ғылыми жұмыстың объектісі:  Девиантты мінез-құлқы бұзылған баланың бұзылу факторларын, себептерін, жағымсыз әдеттердің пайда болуын зерттеп, кәсіби іс- әрекеттерінде қайта тәрбиелеу жұмыстарын жүргізу. •  

5 слайд

#6 слайд
I. Тарау. «Жасөсмірімдердің девиантты мінезі» психологиялық іс-әрекеттің объектісі ретінде  1.1. «Девиантты мінез-құлық» ұғымының мәні және жағымсыз факторлары

6 слайд

#7 слайд
• Девиантты мінез-құлық ( лат. deviatio - ауытқу) - жалпыға ортақ ережелерден ауытқитын әлеуметтік іс-әрекет, осы ережелерді бұзатын адамдар мен әлеуметтік топтардың қылықтары; қабылданған құқықтық немесе моральдық нормаларды бұзған адамның мінез-кұлқы.

7 слайд

#8 слайд
• Көптеген ғалымдардың пікірінше жасөспірімдерде девиантты мінез- құлық 6-8 сыныптарда, әсіресе ұл балаларда байқалады делінген. Бірақ, соңғы жылдары мінез-құлқы қиын жасөспірімдер арасында «жасару» тенденциясы байқалады. Олардың қатарын енді бастауыш сынып оқушылары толықтырып отыр.

8 слайд

#9 слайд
• Жасөспірімдердің девиантты мінезінің психологиялық ерекшеліктері теориялық тұрғыда Выготский Л.C. \1928ж\ еңбектерінде талқыланады, сондай-ак, Макаренко А.С. тәжірибелерінен де үлкен орын алды. Бұл мәселенін әрі қарай талқылануына үлес қосқан зерттеушілер қатары да біршама.

9 слайд

#10 слайд
• Айтылып отырған мәселе 30-50 жылдар аралықтарында объективті жағдайларға байланысты тоқтап қалып, тек 50-60 жылдардан кейін ғана девиантты мінезі бұзылған балалар мәселелерімен шұғылданушылардың ғылыми еңбектерінде жарық көре бастады. Бұл ғалымдардың зерттеу жұмыстарының дәлелдеуінше, девиантты мінездің пайда болуына үш фактор себепші болатыны анықталған. 1. Отбасы тәрбиесінің дұрыс ұйымдастырылмауы, яғни тұрмыстағы ұрыс-талас, дау-жанжал, баланың табиғи психологиялық ерекшеліктерін ескермеу, маскүнемдік, ата-ананың біреуінің болмауы т.б. жағдайлар себепші болған 2. Мектептегі оқу-тәрбие жұмыстарын ұйымдастыруда кеткен кемшіліктер, яғни жекелеген оқушылардың мінез-құлық ерекшеліктерін, ынта-ықыластарын, қызығушылығы мен талап-тілегін ескермеу мүмкіндік берген. 3. Жұртшылықтың тәрбие процесіне толық көңіл аудармауынан, яғни оқушылардың тұратын микроаудандарында әр түрлі үйірме жұмы стары мен спорт секцияларына тиянақты тартылмауы салдары да негіз болған

10 слайд

#11 слайд
1.2. Девиантты мінез-құлықтың бұзылу себептері және жағымсыз әдеттердің пайда болуы

11 слайд

#12 слайд
• Қазіргі қоғамда кәмелетке жасы толмаған балалардың заң тәртібін бұзуы объективтік және субъективтік жағдайларға байланысты. Сонымен, қазіргі социологтар мен психологтардың еңбектерінде жеке адамды қалыптастыруға екі топ факторлар : макрожағдай мен микрожағдайлар себепші болады деп санайды. Макрожағдай негізінде қоғамдағы экономикалық қарым-катынас, партиялық басшылық, қоғамдық сана формалары, тап және ұлттар қатынастары т.б. жеке адамның қалыптасуына объективтік мүмкіндік туғызып, жастардың адамгершілік белгілерді сақтап құқық тәртібін бұзуға жол бермейді. Ал, жасөспірімдердің заң нормаларын мойындамайды, қоғамдық орындарда тәртіп сақтамауы, үлкен-кішіні сыйламау қылықтары коллективте, топта, жанұяда, жора-жолдастарының арасында т.б. Микрожағдай отбасында ғана қалыптасады. Өйткені баланың алғашқы қадамы отбасында, мектепте, жора-жолдастары мен ата- аналарының арасында жасалынады.

12 слайд

#13 слайд
II. Тарау. Жасөспірімдердің қылмыс жасауының психологиялық қайта тәрбиелеу әдістері 2.1. Жасөспірімнің девиантты мінез- құлқын алдын-алу бойынша негізгі бағыттар

13 слайд

#14 слайд
Жасөспірімдердін девиантты мінез-құлқын алдын-алуға келесі бағыттар бойынша ұсыныстар қ ұрастырайық:  Жалпы білім беретін мекемелерінде және кәсіби училищелерде оқу-тәрбие жұмысын жетілдіру және сәтсіз отбасынан шыққан жасөспірімдердің ерекшеліктеріне қарай бейімделуді қолдану. Жалпы білім беру мекемелерінде және кәсіби училищелерде оқу- тәрбие жұмысын жетілдірудің алғашқы приициптері біздің ойымызша келесілер болуы қажет:  - оқушыларды ң өз кызығушылықтарын әртүрлі салада дамыта алулары үшін ж а ғдай жасау, сонымен бірге оқыту-тәрбнелеу процесінің біріңғайлығын бұзатын оқытудың альтернативті әдісін табу, бұл оқыту процесінің әртүрлі модификаңиясымен мектептер жүйесін құрастыруды қажет етеді;  мектептен тыс және білім беру мекемелерін құру. Мектептен тыс білімді және тәрбиені баланың рухани, интеллектуалды, эмоционалды, эстетикалық талғамдарының дамуының үзілмес жүйесі ретінде қарастыру қажет.  Біздің ойымызша бұл жерде жекешелендіру және дифференциация негізінде, оқытудың ерекше регламентімен, степендия төлеумен (қызықтыру мақсатында) сәтсіз отбасыларынан шыққан, оқу деңгейі төмен балалар үшін мектеп құру қажет.

14 слайд

#15 слайд
2.2. Зерттеу ж ұ мыстары

15 слайд

#16 слайд
• Қылмыс жасайтын жеткіншектердің көбісі, қылмысты 12-13 жас аралықтарында жасай бастайды, ал 17-18 жас аралыктарындағылар өз істерін аморальды деп санамайды . Жасөспірімдердің өмірлік қажеттіліктері • Жауаптар Сұраушылар • Жоғарғы еңбек ақылы жұмыс 81 • Адал достар 75 • Ақша 65 • Жақсы отбасы 64 • Махаббат 41

16 слайд

#17 слайд
• Жеткіншектердің пікірінше, мінез-кұлықтың нормадан ауытқыған түрі - бұл нашақорлықты пайдалану деп есептейді. ( 97%) • Ауылдың және каланың балалары үйден қашу, дөрекілік, ішімдікті пайдалану, темекі шегу, жыныстық катынастың ерте басталуы, бұзақылық, үлкендердің тілін алмау бұларды норма депе септейді. • Бірақ ауылдың оқушылары қаланың оқушыларына қарағанда мектепте тәртіп ережесін бұзуды (сабакты босату, сабақка келмеу, берілген үй тапсырманы орындамай бас тарту) нормадан ауытқушылық ден есептейді (75%,)

17 слайд

#18 слайд
Сіздің пікіріңізше, қазіргі жасөспірімдер арасындағы нормадан ауыткушылықтың себебі неде?өзіңе назар аудару үшін; Ряд 1; 4% Беделдікке жету; Ряд 1; 38% Ата-анасы баланын қиын жағдайын түсінбеу; Ряд 1; 43% өзіне деген сенімнің жоқтығы; Ряд 1; 7% Ата- аналардың материалды қ мүмкіндігінің ; Ряд 1; 62% Жай іш пысқандықт ан ; Ряд 1; 7% Бос уақыттың көп болуы; Ряд 1; 56%

18 слайд

#19 слайд
Қорытынды • Сонымен қорытқанда қазіргі мемлекет басынан кешіп жатқан дағдарыстық жағдай отбасындағы дұрыс психологиялық ахуалдың бұзылуына әкеліп соғып отыр. Отбасындағы қарым-қатынас жағдайының бұзылуы әрине бала психологиясына әсер етпей қоймайды, сонымен кейбір ата-ана отбасының материалдық мәселесін шешуге қабілетсіз.

19 слайд

#20 слайд
Қолданылған әдебиеттер: • Бабасов Е.М. Прикладная социология: Учебное пособие.-Минск, 2000 • Беличева С.А. Основы превентивной психологии. - М., - 1993 • Воспитание трудного ребенка. Дети с девиантным повидением: Учеб.- метод. Пособие\ под ред. М.И. Рожкова. - М., 2001 • Агофонов А.Н., Менлибаев К.Н., Буйнова Л.П. Социальная работа с молодежью девиантного повидения.-Петропавловск, 2000 • Анисимов Л.Н. Профилактика пьянсва, алкоголизма среди молодежи.-М.,1998 • Гилинский Я., Афанасьев В. Социология девиантного повидения: Учебное пособие.- СПб., 1993 • Джаманбалаевна Ш.Е. Социальная профилактика девиантного повидения подростков как әлемент социального конгроля\\ Еврөзейское сообщество, 2003, 1 • Джаманбалаевна Ш.Е., Бискенов К.У. «Динамика и механизм детерминации подростковой преступности в казахстане»\\Вестинк КазНУ серн психологии и социологии, 2002, Х«1 • Ж ұ мабаев Ә. «Қиын» оқушыларды мектеп жағдайында тәрбиелеу мәсслелері -Алматы, 1974 • Джаманбалаева Ш.Е. Б езпризерность детей и подростков в Казахстане\\ Саясат, 2002 №11 • Колясов Д.В. Беседы об антиалкогольном вос пит ании. - Москва, 1987 • Казымбетова Д. Алкоголизация как причина обострения криминогенной ситуациив обществе \ Вестник КазНУ сери психологии и социологии 2002, №1

20 слайд