Жүрек-қантамырлар жүйесі

#1 слайд
СИҚЫРЛЫ ҰЯШЫҚ 1 5 2 3 4 76 8

1 слайд

#2 слайд
ЭРИТРОЦИТТЕР ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

2 слайд

#3 слайд
ҚАННЫҢ ҚЫЗМЕТТЕРІН АТАҢЫЗ

3 слайд

#4 слайд
ЛЕЙКОЦИТТЕР ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

4 слайд

#5 слайд
ҚАН ПЛАСТИНКАЛАРЫ ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

5 слайд

#6 слайд
ҚАННЫҢ ҚҰРАМЫН АТАҢЫЗ

6 слайд

#7 слайд
ГЕМОГЛОБИН ДЕГЕНІМІЗ НЕ?

7 слайд

#8 слайд
ЛЕЙКОЦИТТЕРДІҢ ТҮРЛЕРІН АТАҢЫЗ

8 слайд

#9 слайд
ҚАН ҰЮ ПРОЦЕСІНІҢ КЕЗЕҢДЕРІН АТАҢЫЗ

9 слайд

#10 слайд
PREDICTING

10 слайд

#11 слайд
ЖҮРЕК-ҚАНТАМЫРЛАР ЖҮЙЕСІ. ЖҮРЕК ТОПОГРАФИЯСЫ, ҚҰРЫЛЫСЫ

11 слайд

#12 слайд
САБА ҚТЫҢ МАҚСАТЫ:  Білім алушыларға жүрек қантамырлар жүйесін,қантамыр түрлерін, қанайналым шеңберлерін, жүректің құрылысын, қызметін түсіндіру САБАҚТЫҢ МІНДЕТТЕРІ: Білім алушыларға жүрек қабаттарын,қақпақшаларын көрсету, қызметін түсіндіру. Білім алушыларға қантамыр түрлерін ,үлкен және кіші қанайналым шеңберлерін түсіндіру.

12 слайд

#13 слайд
БАҒАЛАУ КРИТЕРИЙЛЕРІ  Жүрек құрылысы, қабаттарын, қақпақшаларын, қызметін біледі.  Қантамыр құрылысын, қызметін біледі, түрлерін ажырата алады.

13 слайд

#14 слайд
ТІЛДІК МАҚСАТТАР Қазақша Орысша Ағылшынша Жүрек-қантамырлар жүйесі Сердечно-сосудистая система Systema cardiovasculare Қолқа Аорта Aorta Ішкі қабаты Внутренняя оболчка Tunica intima Ор таңғы қабаты Средняя оболочка Tunica media Сырт қы қабаты Наружная оболочка Tunica adventitia Жүрек Сердце Cor Оң жүрекше Правое предсердие Atrium dextrum Оң қарынша   Правый желудочек Ventriculus dexter Сол жүрекше Левое предсердие Atrium sinister Сол қарынша Левый желудочек Ventriculus sinister Жүрек қапшығы Перикард Pericardium Өкпе сабауы Легочный ствол Truncus pulmonalis Сол өкпе артериясы Левая легочная артерия Arteria pulmonalis sinistra Оң өкпе артериясы Правая легочная артерия Arteria pulmonalis dextra

14 слайд

#15 слайд
 Жүрек-қантамырлар жүйесі денедегі ең күрделі жүйе. Оның құрамына жүрек, қан және лимфа тамырлары кіреді. Олардың орталығы жүрек.

15 слайд

#16 слайд
ҮЛКЕН ҚАНАЙНАЛЫМ ШЕҢБЕРІ  «Үлкен қанайналым шеңбері» жүректің сол жақ қарыншасынан қолқа болып басталады. Вена қан тамыры қанды денеден жинап жоғары және төменгі қуыс вена болып, оң жақтағы жүрекшеге құяды.  «Кіші қанайналым шеңбері» оң қарыншадан өкпе сабауы түрінде басталады. Өкпе сабауы екі өкпе артерияға тармақталып, қақпасы арқылы өкпеге кіреді. Өкпе артериялары , артериолаларға одан капиллярларға тармақталып, оттегіге байып,екі өкпеден төрт вена қан тамырлары шығып, қанды жүректің сол жүрекшесіне құяды.

16 слайд

#17 слайд
АРТЕРИЯ ҚАН ТАМЫРЛАРЫ  Ең үлкен артерия қан тамыры қолқа, екіншісі – өкпе сабауы. Артерияның қабырғасы : ішкі, орталық және сыртқы үш қабаттан тұрады. Ішкі қабаты ( tunica intima ) - эндотелий, эндотелий асты және серпімді жарғақты қабат. Серпімді жарғақты қабат – артерия қан тамырына созылғыштық қасиет береді. Орталықтағы қабат ( tunica media ) бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы мен серпімді талшықтардан тұрады. Сыртқы қабаты ( tunica adventitia ) құрамында жүйке талшықтары мен өзінің қан тамыры бар ,борпылдақ дәнекер ұлпадан тұрады.

17 слайд

#18 слайд
 Капиллярлар- артерия қан тамырлары мен вена қан тамырларын байланыстыратын шаштың жуандығынан бірнеше есе жіңішке қан тамырлар. Капиллярлар торшасы бір қабатты эндотелийден тұрады. Капилляр және ұлпа аралығында , ұлпаларда тіршілік әрекеті нәтижесінде зат алмасу, сіңіру, сүзілу процестері үздіксіз жүріп отырады. Капиллярлар венулалармен жалғасады. КАПИЛЛЯР ҚАН ТАМЫРЛАРЫ

18 слайд

#19 слайд
ВЕНА ҚАН ТАМЫРЛАРЫ  Вена қан тамырлары арқылы қан мүшелерден жүрек ағып келеді. Денедегі барлық вена бірігіп жүрекке құяды. Өкпе веналары қанды өкпеден жинап, жүрекке құяды. Вена қан тамырларының қабырғасы үш қабаттан тұрады. Бірақ олардың қабырғасы жұқа және серпімді талшықтары аз. Қабырғасының бұлшық ет қабаты аяқтың , тұлғаның веналарында жақсы дамыған, ал ірі вена қан тамырларының ішкі қабатында қанды кері ағудан сақтайтын қақпалары болады. Денедегі вена қан тамырларының саны артерия қантамырларына қарағанда көп.

19 слайд

#20 слайд
БЕЙНЕ МАТЕРИАЛ  Қан тамырлар #артерия #вена # капиллияр # ангилогия - YouTube

20 слайд

#21 слайд
Сұрақтар Дұрыс жауаптар Кілт сөздер 1. Қанды мүшелерден жүрекке тасмалдайды 2. Қан қысымы шамалы 3. Дененің барлық мүшелеріне таралады 4. Қан қысымы жоғары 5. Адам шашынан 50 есе жіңішке 6. Қантамырларының қабырғасы қалың әрі серпімді 7. Қоректік заттар, оттек, көмірқышқыл газы оңай өтеді 8. Ұсақ майда қантамырлар 9. Қақпақшалар түзіледі 10. Көпшілігі тереңде бұлшықеттердің арасында жатады А) артериялар Ә) веналар Б) қылтамырлар

21 слайд

#22 слайд
ЖҮРЕК, СЕРДЦЕ, COR  Ырғақты жиырылуы мен босаңсуы нәтижесінде қанды венадан тартып алып, артерия қан тамырына айдайды. Жүрек кеуде қуысының сол жағындағы алдыңғы , төменгі көкірек аралықта орналасқан. Жүректің негізі кеуденің орталық сызығынан 8-9см сол жақта, V қабырға аралығына дейін жетеді. Жүректің жүрекшелері мен қарыншаларының арасын тәждік жүлге бөліп тұрады.

22 слайд

#23 слайд
Facies sterno- costalis Facies diaphragmatica Facies pulmonis

23 слайд

#24 слайд
 Оң жүрекше ( atrium dextrum ) - артында кеңейген,алдында тарылған. Жоғарғы артына жоғарғы қуыс вена, төменгі жағынан төменгі қуыс вена құйылады. Жүректің алдына қарай шыққан қуыс өсінді оң құлақшаға жалғасады. Оң мен сол жүрекше аралығындағы пердеде шұңқыр бар. Ол жиекпен шекараланған. Оң жүрекше мен қарыншаның арасында тесік бар. Тесікті үш жақтаулы қақпақша жауып тұрады. Қақпақшаның жармаларының орналасуына байланысты алдыңғы, артқы және аралық болып бөлінеді. Қақпақша қанды жүрекшеден қарыншаға өткізіп, оны кері ағудан сақтайды.

24 слайд

#25 слайд
 Оң қарынша ( ventriculus dexter ) сол қарыншадан ет пердесімен бөлінген. Оның қуысы екі бөліктен тұрады. 1. Артқы қарынша бостығы. 2. Артерия түтігі. Оң қарынша қуысының ішкі бетінде үш бұлшық ет өсіндісі – емізік бұлшық еттері орналасқан. Қан оң қарыншадан өкпе сабауының тесігі арқылы тесігі арқылы өтеді. Оң қарынша мен өкпе сабауының арасындағы тесікті жарты ай тәрізді қақпақша жауып, қанды кері ағудан сақтайды.

25 слайд

#26 слайд
 Сол жүрекше ( atrium sinister )оң жүрекшеге ұқсап арты кеңейген, алды тарылған. Кеңейген бөлігіне төрт өкпе венасы құяды. Бұл веналар арқылы жүрекке артерия қан тамыры құйылады. Жүрекше-қарынша тесігі арқылы қан жүрекшеден қарыншаға өтеді. Сол жүрекше мен сол қарыншаның арасындағы тесікті екі жармалы қақпақша жауып тұрады.

26 слайд

#27 слайд
 Сол қарынша ( ventriculus sinister ) ішкі қабырғасында екі емізікше бұлшық ет, сіңір талшықтары бар қуыс. Қуыстың алдыңғы жоғарғы бөлігінен қолқа тесігі ашылады. Оны жарты ай тәріздес қақпақшалар жауып тұрады. Сол жақтағы жүрекше мен қарыншадан өкпеден оттегіге байыған артерия қаны ағады. Сол қарыншадан қолқа басталады.

27 слайд

#28 слайд

28 слайд

#29 слайд
 Жүректің қабырғасы үш қабаттан тұрады. Ішкі қабаты эндокард, ортаңғы миокард, сыртқы эпикард. Эндокард құрылысы жағынан қан тамырлар қабырғасына ұқсас. Жүректің миокард қабаты көлденең жолақты бұлшық ет ұлпасынан және кардиомиоциттерден тұрады. Миокард бұлшық еттерінің ішінде ерекше қызмет атқаратын өткізгіш жүйенің бұлшық еттері болады.

29 слайд

#30 слайд
ЖҮРЕК ҚАПШЫҒЫ, PERICARDIUM Ж үректі қаптап тұратын жұқа қапшық. Перикардтың екі қабаты бар. Олардың құрылысы әр түрлі . Сыртқы қабаты фиброзды, ішкісі –сірлі. Эпикард жүрекке келетін ,шығатын қан тамырының қабырғасы арқылы перикардқа өтеді. Эпикард пен перикардтың аралығында жүректі үйкелістен сақтайтын сір сұйықтығы бар қуыс болады.

30 слайд

#31 слайд
БЕЙНЕ МАТЕРИАЛ  Жүрек құрылысы және қызметі - YouTube

31 слайд

#32 слайд
6. Жүрекшелерден қарыншаларға қанның өтуін реттейді. 7. Қанның артериядан қарыншаға кері өтуіне кедергі жасайды.1. - қанайналым жүйесінің орталық мүшесі. 4. Ең ірі артерия қантамыры - деп аталады.2. Жүректің қабырғасы тұрады. 5. қабырғалары жақсы жетілген. 3. Жүректен қанды әкететін қантамырлар деп аталады. 8. Жүректегі қанды тек бір бағытта өткізеді. 9. Жүректегі қақпақшалар қабатынан түзілген. 10. Жүректің қалың бұлшықетті қабаты деп аталады.

32 слайд

#33 слайд
1. Жүрек - қанайналым жүйесінің орталық мүшесі. 2. Жүректің қабырғасы 3 қабаттан тұрады. 3. Жүректен қанды әкететін қантамырлар артериялар деп аталады. 4. Ең ірі артерия қантамыры - аорта деп аталады. 5. Сол жақ қарыншаның қабырғалары жақсы жетілген. 6. Жүрекшелерден қарыншаларға қанның өтуін жақтаулы қақпақшалар реттейді. 7. Қанның артериядан қарыншаға кері өтуіне айшық қақпақшалар кедергі жасайды. 8. Жүректегі қақпақшалар қанды тек бір бағытта өткізеді. 9. Жүректегі қақпақшалар эндокард қабатынан түзілген. 10. Жүректің қалың бұлшықетті қабаты миокард деп аталады.

33 слайд

#34 слайд
ҚАНАЙНАЛЫМ ЖҮРЕК ҚАБАТТАРЫ ҚАНТАМЫРЛАР ТҮРЛЕРІ Артериялар ЖҮРЕКТІҢ БӨЛІМДЕРІ Веналар Капиллярлар Жұптық жұмыс

34 слайд

#35 слайд
Рефлексивтік күнделік Табыс критерийлері Меңгеру деңгейі 1. Жүрек құрылысы мен жұмысын білдім 2. Қантамырларының түрлері мен қызметін ажыратамын 3. Қанайналым шеңберінің қызметін білдім

35 слайд

#36 слайд

36 слайд

#37 слайд
Топ мүшелер і 1- тапсырма «Сиқырл ы ұяшық!» 1 балл 2- тапсырма « Learning apps » 10 балл 3- тапсырма «Терминде рмен жұмыс» 1-3 балл 4- тапсырма «Жұптық жұмыс» 1 балл 5- тапсырм а Сынақ 1-10 балл Жалпы топ жинаға н баллБағалау парағы

37 слайд

#38 слайд
 Жүрек-қантамырлар жүйесін, жүрек топографиясын, құрылысын оқу. Жүректің суретін салу.  Адам анатомиясының атласы, Күзенбаева Ә.О., 148-160 бет ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ

38 слайд