Карбон қышқылдары

#1 слайд
Тақырыбы: Карбон қышқылдары және олардың химиялық қасиеттері

1 слайд

#2 слайд
1. Кіріспе 2. Карбон қышқылдарының классификациясы 3. Карбоксил тобының құрылысы 4. Химиялық қасиеттері Дәріс жоспары:

2 слайд

#3 слайд
Карбон қышқылдары - органикалық қосылыстардың маңызды кластарының бірі. Көптеген дәрілік заттардың негізі болып табылады. Адам ағзасында бос күйінде және биологиялық мембраналардың негізгі құрылымдық құраушысы болып табылатын бейтарап майлардың,фосфолипидтер және басқа да липидтердің құрамында кездеседі.

3 слайд

#4 слайд
Оттекті қосылыстар Карбон қышқылдары – құрамында карбоксил тобы бар, жалпы формуласы RCOOH болатын оттекті органикалық қосылыстар

4 слайд

#5 слайд
Көптеген қышқылдардың тарихи қалыптасқан тривиалды атаулары бар, олар заттардың табиғи көзін, аса айқын қасиетін, алыну әдісін, қолданылу саласын көрсетіп тұрады

5 слайд

#6 слайд
Карбон қышқылдары табиғатта... С 2 Н 5 СООН – пропион қышқылы - ағаш қара майы (смола) С 3 Н 7 СООН – май қышқылы - қаймақ майы С 4 Н 9 СООН –валериан қышқылы - валериан шөбінің тамыры

6 слайд

#7 слайд
C 6 H 5 COOH – бензой қышқылы, қалампыр майы -(COOH) 2 – дикарбон қышқылдары, қымыздық қышқылы, саумалдық – қызанақ, жоңышқа және т.б. өсімдіктерде көп кездеседі.

7 слайд

#8 слайд
Сірке қышқылы Қымыздық қышқылы Лимон қышқылы

8 слайд

#9 слайд
Пропион қышқылы Акрил қышқылы Бензой қышқылы

9 слайд

#10 слайд
Карбон қышқылдарының алынуы Спирттердің тотығуынан: Альдегидтердің тотығуынан: Көмірсутектердің тотығуынан :

10 слайд

#11 слайд
Жоғары май карбон қышқылдары • Қаныққан жоғары май қышқылдар: С 17 Н 35 СООН стеарин қышқылы және С 15 Н 31 СООН пальмитин қышқылы; • Қанықпаған жоғары май қышқылдар: С 17 Н 33 СООН олеин қышқылы; • С 17 Н 31 СООН линол қышқылы; С 17 Н 29 СООН линолен қышқылы; • ЖМҚ тұздары сабындар деп аталады:

11 слайд

#12 слайд
Карбоксил тобының құрылысы электртерістілік: С( sp2) – 2,69; O – 3,5 және H – 2,2. 1. Карбон қышқылдарының карбоксил тобында р,  - қабысудың болуы спирттерге қарағанда карбон қышқылдарының қышқылдық қасиеттерін едәуір ұлғайтады. 2. Көмірсутек радикалының ұзындығын арттыру карбон қышқылдарының әлсізденуіне әкеледі 3. Қышқыл радикалында электрондонорлы о р ынбасарлар қышқылдық қасиетті төмендетеді, ал электронакцепторлы орынбасарлар қышқылдық қасиетті арттырады.R - C O :H O R - C O - O + H + R - C O O + H + -

12 слайд

#13 слайд
Химиялық қасиеттері Қышқылдардың жалпы қасиеттерін көрсетеді Карбоксилат-иондағы зарядтың делокализденуіне байланысты спирттер мен фенолдарға қарағанда күштірек қышқылдар болып табылады

13 слайд

#14 слайд
Карбон қышқылдарының жалпы қасиеттері бейорганикалық қосылыстардың қасиеттеріне ұқсас: 1. Сулы ерітінділердегі диссоциация (қышқылдық орта, индикаторлар түсін өзгертеді).

14 слайд

#15 слайд
2. Карбон қышқылдары кернеу қатарында сутегіне дейінгі металдармен орынбасу реакциясына түседі.

15 слайд

#16 слайд
4. Негіздермен (сілтілер мен ерімейтін) және амфотерлі гидроксидтермен бейтараптау реакциясына түседі.

16 слайд

#17 слайд
5. Әлсіз және ұшпа қышқылдардың тұздарымен оларды тұздарынан ығыстыра отырып әрекеттеседі.

17 слайд

#18 слайд
6. Қышқылдар қышқылдық оксидтер түзе алады (немесе қышқыл ангидридтерін).

18 слайд

#19 слайд
Карбоксил тобы бойынша қышқылдар реакциясы ( S N механизмі ). (Нуклеофилдер электрон донорлары болып табылады: OH -, RO -, CN -, - NH 2 R - C X O + :N u R - C X O .. N u R - C O N u + :X Этерификация реакциясы – карбон қышқылдарының спирттермен әрекеттесуі кезінде күрделі эфирлердің түзілуі. R - C O H O k t. H + R - C O - R 1 O + H O -R 1 + H 2 O

19 слайд

#20 слайд
Молекулаларында радикалдардың болуына байланысты қышқылдардың ерекше қасиеттері. Галогендермен реакция.

20 слайд

#21 слайд
Карбон қышқылдарының органикалық қосылыстардың басқа кластарымен генетикалық байланысы сызбада көрсетілген:

21 слайд

#22 слайд
Қорытынды: 1. Карбон қышқылдары деп молекулаларының құрамында көмірсутек радикалымен байланысқан бір немесе бірнеше карбоксил тобы бар органикалық қосылыстарды айтады. 2. Карбон қышқылдары табиғатта қалай аталады? 3. Әлсіз және ұшпа қышқылдардың тұздарымен әрекеттескенде не түзіледі. (реакция теңдеуі жазу)

22 слайд

#23 слайд
Қолданылған әдебиеттер тізімі: 1.Грандберг И.И. Органическая химия. Практические работы и семинарские занятия М: Дрофа, 2001 2. Бірімжанов Б., Нұрахметов Н. Жалпы химия. Алматы: Ана тілі- 1992ж. 3. https://lektsii.org/13-35088.html Карбон қышқылдары және олардың туындылары 4 . lib.mc.zhambyl.kz – Карбон қышқылдары мен туындылары 5. https://yandex.kz 6. turkaramamotoru.com Карбоновые кислоты формулы

23 слайд