#1 слайд
Компьютерлік желілер және желілік қауіпсіздік Заманауи әлемде ақпараттық технологиялар мен желілік инфрақұрылымдар біздің өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Бұл презентацияда біз компьютерлік желілердің құрылымын және оларды сыртқы қатерлерден қорғау әдістерін қарастырамыз.

1 слайд

#2 слайд
Компьютерлік желі дегеніміз не? Компьютерлік желі — бұл ресурстарды тиімді пайдалану мақсатында бір-бірімен мәліметтер алмаса алатын компьютерлер тобы мен перифериялық құрылғылардың жүйесі. •Жылдамдық: Ақпаратты қас қағым сәтте жеткізу мүмкіндігі. •Ресурстар: Принтерлерді, файлдарды және деректер базасын бірлесіп пайдалану. •Байланыс: Әлемнің кез келген нүктесімен үздіксіз байланыс орнату. LAN (Жергілікті) Бір ғимарат немесе кеңсе шеңберіндегі шағын желілер. WAN (Ауқымды) Қалаларды немесе елдерді біріктіретін ірі желілер. Internet (Ғаламдық) Дүниежүзілік ортақ ақпараттық кеңістік.

2 слайд

#3 слайд
Желілік топологиялар мен құрылымдар Топология — бұл желідегі компьютерлердің физикалық орналасуы мен байланысу схемасы. Дұрыс таңдалған құрылым желінің тұрақтылығын анықтайды. Жұлдызша Шеңбер және Шина Бір ортақ шинаны қолданады Түйіндер шеңберге қосылады Жеке кабельдердің сенімділігі жоғары Орталық хабқа қосылған түйіндер Жұлдызша (Star) Барлық станциялар орталық хабқа жалғанады. Бір компьютер істен шықса да, желі жұмысын жалғастыра береді. Сақина (Ring) Деректер шеңбер бойымен бір бағытта беріледі. Бір буын үзілсе, бүкіл желі тоқтайды. Шина (Bus) Ортақ кабельді пайдаланады. Орнату оңай, бірақ кабель зақымдалса, байланыс үзіледі.

3 слайд

#4 слайд
Желілік қауіпсіздік: неге маңызды? Сандық дәуірде ақпарат ең құнды ресурсқа айналды, сондықтан оны қорғау — басты басымдық. Құпиялылық Ақпараттың тек рұқсаты бар тұлғаларға ғана қолжетімді болуы. Тұтастық Деректердің рұқсатсыз өзгертілуден немесе жойылудан қорғалуы. Қолжетімділік Заңды пайдаланушылардың қажетті уақытта ақпаратқа қол жеткізе алуы. Қазақстанда ақпараттық кеңістіктің қауіпсіздігін Ақпараттық қауіпсіздіктің ұлттық үйлестіру орталығы (АҚҰҮО) қадағалайды.

4 слайд

#5 слайд
Компьютерлік вирустар және олардың таралуы Компьютерлік вирус — бұл өздігінен көбейетін және жүйе жұмысына нұқсан келтіретін арнайы бағдарламалық код. Вирустың өмірлік циклі 01 Инкубациялық кезең Вирус жүйеге еніп, біраз уақыт өзін білдіртпей жасырынады. 02 Белсенді кезең Белгілі бір шарт орындалғанда вирус деректерді жоюға немесе желіні бұғаттауға кіріседі.

5 слайд

#6 слайд
Антивирустық бағдарламалар Ақпаратты қорғау үшін антивирустық бағдарламалардың кешенді түрлері қолданылады. Детекторлар Жүйені белгілі вирустарға тексеріп, оларды табады. Докторлар Зақымдалған файлдарды емдеп, бастапқы қалпына келтіреді. Сүзгілер Желіден келетін күдікті операцияларды нақты уақытта бақылайды. Д. Лодзинскийдің Aidstest бағдарламасы — тарихтағы ең танымал антивирустардың бірі. Заманауи жүйелерде автоматты түрде жүйелі тексеру жүргізу міндетті болып табылады.

6 слайд

#7 слайд
Ақпараттық қауіпсіздік бойынша ұсыныстар Жеке деректерді қорғау — бұл әр пайдаланушының жеке жауапкершілігі. 1 Күрделі құпия сөздер Әріптер, сандар және белгілерден тұратын кемінде 12 таңбалы пароль қолданыңыз. 2 Жүйені жаңарту ОЖ мен бағдарламалардың соңғы нұсқаларын орнату қауіпсіздік саңылауларын жабады. 3 Күдікті сілтемелер Бейтаныс хаттардағы сілтемелерді ашпаңыз және файлдарды жүктемеңіз.

7 слайд

#8 слайд
Заманауи желілік қатерлер Технологиялар дамыған сайын киберқылмыскерлердің әдістері де күрделеніп келеді. Фишинг (Phishing) Пайдаланушыны алдау арқылы оның логин- парольдерін немесе банк деректерін иемдену. DDoS шабуылдары Серверге шектен тыс сұраныс жіберу арқылы оның жұмысын тоқтату. Ботнеттер Мыңдаған зақымдалған компьютерлерді қашықтан басқару арқылы шабуыл жасау.

8 слайд

#9 слайд
Қазақстандағы желілік қауіпсіздік Елімізде киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында "Киберқалқан" тұжырымдамасы жүзеге асырылуда. АҚҰҮО Мемлекеттік деңгейдегі кибершабуылдарға қарсы іс-қимыл жасау. Инфрақұрылым Маңызды нысандарды (энергетика, банк) қорғау жүйелерін жетілдіру. Мәдениет Халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру және қауіпсіздік ережелерін түсіндіру.

9 слайд

#10 слайд
Қорытынды: Желілік қауіпсіздік – ортақ міндет Сақтық пен білім — ең жақсы қорғаныс Компьютерлік желілер бізге шексіз мүмкіндіктер береді, бірақ олармен бірге келетін қауіптерді де ұмытпауымыз керек. Желілік қауіпсіздік тек бағдарламаларға ғана емес, біздің әрқайсымыздың жауапкершілігімізге байланысты. Білім алу Жаңа қауіптер туралы үнемі оқып білу. Сақтық Әрбір әрекетті саралап, күдікпен қарау. Технология Қорғаныс құралдарын дұрыс пайдалану. Назарларыңызға рақмет!

10 слайд