Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы:Көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуы Сабақтың мақсатты: Көшпелілердің әлемдік өркениетке қосқан үлесін білу

1 слайд

#2 слайд
Жыл мезгіліне байланысты жайылымдар • Ж айлау  – жазғы қоныс. Жайлауды суы мол, шөбі шүйгін, маса-сона, шыбын-шіркейі аз жерлерден таңдайды. Жайлау жаз мезгілінде малды алысқа ұзатып жаятын жайылым. Бұл уақытта ру-тайпалар жиналып,аса маңызды мәселелерді шешкен. Жаз мезгілінде көшпелілерге түрлі ойын-сауық ойнатуға қолайлы болған.

2 слайд

#3 слайд
Жыл мезгіліне байланысты жайылымдар Көшпелілер қысқа азық-түлік әзірлеп қар түскенге дейін күзеуде отырған. Күзеу қыстауға жақын орналасқан жайылым. Күзеуге мал баспаған, оты мол, қыстауға жақындау жайылым таңдап алынады. Қазақстанның әр өңіріндегі рулы ел, бір ата ұрпақтарының өздеріне тиесілі Күзеуі болған. Күзеу мал қоңын сақтауға тиімді, көшпелі тұрмыс ыңғайына орай қолданылатын дәстүрлі шаруашылық түрі.

3 слайд

#4 слайд
Жыл мезгіліне байланысты жайылымдар • Аязды суық қысты малшылар қыстауды өткізген. Мұнда жылы қоралар салынды.Көшпелілер арнайы жем-шөп дайындап, ерте төлдеген малдарды осында бақты.

4 слайд

#5 слайд
Жыл мезгіліне байланысты жайылымдар Мал төлдеген соң малшылар –көктеуге көшкен. Көктеу– 1) көктемгі  қоныс ; шөптің жаңадан қаулап шыққан кезінде, көктем айларында мал жаятын өріс. Осы кезде қыстан жүдеу шыққан мал қалпына келіп күй жинаған. Кей жерлерде мұны орта жайлау деп те атайды; 2) өсімдіктің алғашқы өніп-өсуі.

5 слайд

#6 слайд
Мал шаруашылығының түрлері 3 ке бөлінеді • 1. Көшпелі • 2 .Жартылай көшпелі • 3.Отырықшы

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Көшпелілердің әлемдік өркениетке қосқан үлесі • Ат үстінде жүрген көшпенділер тақымына басқан сәйгүлігіне неғұрлым еркін мініп жүруі үшін биік ер-тұрман мен үзеңгіні ойлап тапты. Бұл жаңалық салт атты адамның ат үстінде қаққан қазықтай мығым отыруына, сонымен бірге шауып бара жатып, қолындағы қаруын еш қиындықсыз және неғұрлым тиімді қолдануына мүмкіндік берді. Бабаларымыз шапқан аттың үстінен садақ тартуды барынша жетілдірді. Соған байланысты қарудың құрылымы да өзгеріп, күрделі, ыңғайлы әрі қуатты бола түсті. • Қазақстан аумағында өмір сүрген түркі тайпалары ойлап тапқан тағы бір технологиялық жаңалық - қылыш. Оның оқтай түзу немесе иілген жүзі - ерекше белгісі. Бұл қару ең маңызды әрі кең таралған соғыс құралына айналды. Сарбаз бен оның мінген атын қорғауға арналған сауытты да алғаш рет біздің бабаларымыз жасаған. Еуразия көшпенділерінің айрықша маңызды әскери жаңалығына баланған мұздай темір құрсанған атты әскер осылайша пайда болды.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд
Сабақты қорытындылау: ҚҚҚ әдісі: Қызық Құнды Қиын 1 1 1

19 слайд

#20 слайд
Үйге тапсырма: Темір дәуіріндегі көшпелі мал шаруашылығының қалыптасуына Эссе жазу

20 слайд