#1 слайд
Тақырыбы:Тақырыбы: §8.6. §8.6. Көміртек қосылыстары.Көміртек қосылыстары. §8.7. Кремний және оның §8.7. Кремний және оның қосылыстары.қосылыстары.

1 слайд

#2 слайд
Көміртектің қосылыстары Көміртек II және IV валенттілігіне сәйкес оксидтер  CO мен СО 2 түзеді.

2 слайд

#3 слайд
Алынуы Өнеркәсіпте: СО 2  + С = 2СО Лабораторияда: НСООН →Н 2 О + СО(конц Н 2 SO 4 ) Өнеркәсіпте: СаСО 3 = СО 2 ↑ + СаО Лабораторияда: СаСО 3  + 2HCl = СO 2 ↑ + СаСl 2  + Н 2 O СО 2 CO

3 слайд

#4 слайд
Физикалық қасиеттеріФизикалық қасиеттері Көміртек (IV) оксиді - СО 2 , түссіз, иіссіз, ауадан ауыр, жануды қолдамайтын,  жануарлар мен  адамдардың тыныс алуы нәтижесінде бөлінетін газ Көміртек(II)оксиді – Ауадан сәл жеңіл, түссіз улы газ, суда нашар ериді. Иіс газы деп аталады. Қалыпты жағдайда  сумен әрекеттеспейді.

4 слайд

#5 слайд
Химиялық қасиеттері CuO + CO = Cu + СО 2 CO + Cl 2 = COCl 2 2СО + О 2 = СО 2 CO + NaOH = HCOONaСО 2 +Н 2 О ↔ Н 2 СО 3 СО 2 + СаО = СаСО 3 СО 2  + NaОН = Nа 2 СО 3 + Н 2 О СО 2 + NaOH → NаНСО 3 CO 2 + Mg = 2MgO + C СО 2 +Н 2 О ↔ Н 2 СО 3 СО 2 + СаО = СаСО 3 СО 2  + NaОН = Nа 2 СО 3 + Н 2 О СО 2 + NaOH → NаНСО 3 CO 2 + Mg = 2MgO + C

5 слайд

#6 слайд
Қолданылуы СО – Лабораторияда CO 2 ауылшару ашылығын да тұрмыста

6 слайд

#7 слайд
Көмір қышқылы және оның тұздары Екі негізді болғандықтан сатылы диссоциацияланады: Н 2С0 3↔ Н +  + НС0 3 НС0 3 -  ↔ Н +  + С0 3 2- Көмір қышқылы екі түрлі тұз түзеді, олар гидрокарбонаттар (NaHC0 3 , Са(НС0 3 ) 2 ) және карбонаттар деп аталады (СаС0 3 , MgC0 3 )

7 слайд

#8 слайд
Химиялық қасиеттері Көмір қышқылы индикаторлар түсін өзгертеді, қышқылдарға тән химиялық реакцияларға түседі, екі негізді қышқыл ретінде сілтілермен орта және қышқыл тұз түзіледі: Na 2C0 3 + НОН ↔ NaHC0 3 + NaOH Ca(HC0 3) 2 + НОН ↔ Ca(OH) 2 + Н 20 + С0 2↑

8 слайд

#9 слайд
Қолданылуы: •NaHC0 3  ас содасы - тамақ, шыны өндірісінде •К 2 СО 3  сақар - сабын алуда •СаС0 3 , MgC0 3  - құрылыс материалдары

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Периодтық жүйедегі орны және атом құрылысы Кремний (Sіlіcіum), Sі – элементтердің периодтық жүйедегі ІV тобындағы элемент. Тұрақты 3 изотобы –28Sі, 29Sі және 30Sі бар. 

11 слайд

#12 слайд
Физикалық қасиеттері

12 слайд

#13 слайд
•Si + 0 2  = Si0 2  (кремний оксиді) •Si + 2F 2 = SiF 4  (кремний фториді) •Si + C = SiC (карборунд) • Si + 2NaOH + Н 2 0 = Na 2 Si0 3  + 2Н 2 ↑ •Si + 2Mg = Mg 2 Si (магний силициді) •Mg 2 Si + 4HCl = 2MgCl 2 + SiH 4 ↑ •SiH 4 + 2O 2 = SiO 2

13 слайд

#14 слайд
Кремний қышқылы, силикаттар H 2 Si0 3  - метакремний қышқылы H 4 Si0 4  - ортокремний қышқылы Метакремний қышқылы іркілдек  (коллоид) күйінде болады. Алынуы: Тұзынан күшті қышқылмен бөліп алуға болады. Na 2 Si0 3  + H 2 S0 4  (конц.) = H 2 Si0 3  ↓+ Na 2 S0 4 H 2 Si0 3  - екі негізді, әлсіз, тұрақсыз қышқыл. Екі сатыда диссоциацияланады; тұздары силикаттар деп аталады. NaHSiO 3 - натрий гидросиликаты Na 2 Si0 3  - натрий силикаты Na 2 Si0 3  + H 2 0 + 2C0 2  = 2NaHC0 3  + H 2 Si0 3  ↓ ақ тұнба

14 слайд

#15 слайд
Заттың қасиеті құрылысына тәуелді: Мысалы: Алмаз sp 3 гибридтену атомдық кристалл торы қатты зат электр тогын өткізбейді бұрғы, шыны кескіш Сөздің құрылымына байланысты- мағынасы: Мысалы: антонимдер: хабар – бейхабар , металл - бейметалл этерификация – гидролиз ассимиляция – диссимиляция Дыбыстың сапалық қасиеті. Мысалы: Бас – тас – қас; Галий – таллий

15 слайд

#16 слайд
Менделеев жүйесі тәрізді тілде әліпби бар.Менделеев жүйесі тәрізді тілде әліпби бар.

16 слайд

#17 слайд
Жай заттар металл және бейметалл болып жіктеледі, Әліпбиде әріптер дауысты, дауыссыз болып бөлінеді. Мысалы: дауысты- а, дауыссыз- б металл- Са, бейметалл- S Әліпбидегі әріптерден сөз Менделеев кестесіндегі элементтерден қосылыстар құруға болады. Мысалы: бала, магний хлориді MgCl 2 сөз- бала, әріп- 4; дауыссыз- 2- б,л; дауысты-2- а; қосылыс- MgCl 2 , атом саны-3, металл саны-1- Mg, түрі - 1 бейметалл атом саны-2- СІ, түрі-1.

17 слайд

#18 слайд
Қосылыстар және сөлемдер құрылысы. Кешенді қосылыста ішкі сфера тік жақшаға алынады. Мысалы: К [ Al(OH) 4) ]-калий тетрагидроксоаллюминаты Сөйлемде сөйлем мүшелері арасында үтір қойылады. Заттар сөздердің көпшілігі. Органикалық қосылыс саны - 7 млн астам, Тілде - сөз саны есепсіз. ішкі сфера[ Al(OH)4) ] -

18 слайд

#19 слайд
Химиялық заттар, тілдегі сөздер жіктеледі. Зат оксид қышқыл негіз тұз Сөз табы Зат есім Сын есім Сан есім Етістік Есімдік BaO - Ecік - HCL - Жақсы - NaOH - Бесеу - NaCL - Жүреді -

19 слайд

#20 слайд
Қосылыстар және адамдар Қосылыстар және адамдар арасындағы генетикалық байланысарасындағы генетикалық байланыс Химияда:Химияда: Металл негіздік оксид негізМеталл негіздік оксид негіз Бейметалл қышқылдық оксид қышқылБейметалл қышқылдық оксид қышқыл Тарих, әдебиетте:Тарих, әдебиетте: Әйтек Олжабай Айдос Ырғызбай Әйтек Олжабай Айдос Ырғызбай Өскербай Құнанбай Абай Өскербай Құнанбай Абай

20 слайд

#21 слайд
 Химия негізі – атом, тіл негізі - әріп Химия және тіл арасында ұқсас аналогиялар көп. Гуманитарлық және жаратылыстану ғылымдары арасыңда айқын шекара жоқ.

21 слайд

#22 слайд
Тест 1. Қандай құбылыс ақуыздың үшінші реттік құрылымының қалыптасуына әсер етпейді а) функционалды топтар арасындағы сутекті байланыстарға ә) көмірсутек радикалдарының гидрофобты әрекеттесу б) цистеин қалдықтарының арасындағы дисульфидті байланыс в) пептидтік байланыс 2. Кәзіргі кезеңде тіршілік үшін ең маңызды органикалық реакциялар а) фотосинтез б) мұнайды ароматтау ә) ақуыз синтезі в) көмірсу ашуы 3. Қандай заттарды ароматты заттардан алуға болмайды? а) сабын б) органикалық бояу ә) дәрі-дәрмек в) органикалық еріткіш 4. Атмосфераның жоғарғы қабаттарында озонның бұзылуын зерттейтін химия саласы а) физикалық химия б) биологиялық химия ә) органикалық химия в) экологиялық химия 5. Химия негізін қалайтын теориялар а) типтер теориясы, электрондық теория ә) атом-молекулалық теория, атом-молекулалардың квант теориясы б) қышқыл-негіз теориясы, химиялық байланыс теориясы в) тотығу-тотықсыздану теориясы, идеал газ теориясы

22 слайд

#23 слайд
6. Химияның негізгі заңдары а) периодтық заң, газдардың көлемдік қатынас заңы ә) Авогвдро заңы, құрам-тұрақтылық заңы б) Гесс заңы, Дальтон заңы в) периодтық заң, зат массасы, энергиясының сақталу заңы 7. Химиялық зат – а) тұрақты құрамы бар зат ә) кез-келген атом, молекулалар жиынтығы б) массасы бар материя түрі в) стехиометриялық қатынаста алынған атом, молекула жиынтығы 8. Коллоидтарға жатпайды а) сүт б) балқытқыш қышқыл ә) тұман в) түтін 9. Орталық Қазақстанның кейбір аудандарында топырақтың сутектік корсеткіші рН = 5,5 болып келеді. Осы көрсеткішті бейтарапқа жақындату үшін қолданылатын минералды тыңайтқыш а) жай суперфосфат б) сөндірілген әк, бор ә) азот селитрасы в) күрделі суперфосфат 10. Химиялық құбылысқа жатпайды а) тұздардың суда еруі б) диффузия арқылы уран изотоптарының ыдырауы ә) қанның ұйылуы в) динамиттің қопарылыс беруі

23 слайд

#24 слайд
1.Адам ағзасындағы микроэлементтердің орташа мөлшері мынандай: фтор – 2,6г; мырыш – 2,3г; мыс – 0,072г; йод – 0,013г; марганец – 0,012г; хром – 0,002г. 70 кг салмақтағы адам ағзасындағы элементтердің массалық үлестері қандай? 2.Практикалық жұмыс кезінде сыныпқа калий перманганатынан оттек газын алу тапсырмасы берілді. Бір мезгілде Талғаттың сынауығы жарылып , 2 г марганцовкасы құрғақ отын жалынына шашылды. Бұл өте әсерлі эффект берді. Талғаттың қауіпсіздік ережесін сақтамау себептерінен төбеге дейін барған жалын пайда болғанда түзілген оттек газының көлемін есептеңіз (калий перманганаты құрамындағы қоспа мөлшері 0,02г) 3.Автомобиль шинасы камерасының көлемі 0,040м 3 . Егер камерадағы ауаның салмағы 160 грамм болса 17 о С кезіндегі болатын қысымды есептеңіз. 4.Моноаммофос NH 4 H 2 PO 4 минералды тыңайтқышын алу үшін 244,5 м 3 аммиак (25 о С, 1,013 * 10 5 кПа) және 1,7 т 60% - дық ортофосфор қышқылы жұмсалды. Теориялық шығыммен салыстырғандағы өнімнің шығымын есептеңіз.

24 слайд

#25 слайд
Түйіндер Табиғат – біртұтас, ал жаратылыстану ғылымдары оның тек белгілі бір жағын сипаттайды.  Атом, молекулалардың химиялық қозғалысы және олардағы физикалық процестер тіршіліктің пайда болуына әкелді. Гуманитарлық білім, гуманитарлық ойлау тәсілі химия ғылымында кәсіптік іс -әрекеттің маңызды шығармашылдық кезеңіне қажет. Әлем экономикасының дамуында химия ғылымының орны орасан зор.

25 слайд