Майлықожа Сұлтанқожаұлы презентация

#1 слайд
МАЙЛЫҚОЖА МАЙЛЫҚОЖА СҰЛТАНҚОЖА ҰЛЫСҰЛТАНҚОЖА ҰЛЫ (1835-1898) (1835-1898)

1 слайд

#2 слайд
 Оңтүстік Қазақстан облысы, Қызылқұм Оңтүстік Қазақстан облысы, Қызылқұм жерінде туып өскен. жерінде туып өскен.  Майлықожа әуелі үйде, әкесінің Майлықожа әуелі үйде, әкесінің үйретуімен сауатын ашып, кейін өз үйретуімен сауатын ашып, кейін өз бетімен көп ізденіп, заманына сай бетімен көп ізденіп, заманына сай білімді адам дәрежесіне жеткен. білімді адам дәрежесіне жеткен.

2 слайд

#3 слайд
 Майлықожа 14 жасқа толғанда әке, шешесі бірдей өліп, Майлықожа 14 жасқа толғанда әке, шешесі бірдей өліп, жеті жасар Есехан деген інісі екеуі жетім қалады, жеті жасар Есехан деген інісі екеуі жетім қалады, тумысынан пысық Майлы жетімдікке бой алдырмай, тумысынан пысық Майлы жетімдікке бой алдырмай, басқа түскен ауыртпалықтарға қарсы тұрып, күнкөріс басқа түскен ауыртпалықтарға қарсы тұрып, күнкөріс қамын жасайды. Бірақ, қамқорсыз қоғамдағы қамын жасайды. Бірақ, қамқорсыз қоғамдағы жетімдердің аянышты тағдыры оған да ортақ болады. жетімдердің аянышты тағдыры оған да ортақ болады. Сондықтан болса керек, ақын өзінің жетілу жолын еске Сондықтан болса керек, ақын өзінің жетілу жолын еске алғанда былай дейді:алғанда былай дейді: Әкеден жастай қалған жетім едім,Әкеден жастай қалған жетім едім, Көп көріп таршылықта жетіп едім.Көп көріп таршылықта жетіп едім. Жетім боп, он төртімде қалғанымда, Жетім боп, он төртімде қалғанымда, Амалым жоқ қылатын, өкінемін.Амалым жоқ қылатын, өкінемін. Есехан, мен әркімге қызмет етіп, Есехан, мен әркімге қызмет етіп, Боп кетті-ау қара құлдай кескіндерім.Боп кетті-ау қара құлдай кескіндерім.

3 слайд

#4 слайд
Майлықожа 1860 жылдары Сырдан Майлықожа 1860 жылдары Сырдан Әулиеатаға келіп, Сыпатай батыр Әулиеатаға келіп, Сыпатай батыр асына Сүйінбаймен кездесіп, асына Сүйінбаймен кездесіп, онымен сөз қағысқан. Бұл жыр онымен сөз қағысқан. Бұл жыр бірінші рет 1929 жылы “Жаңа бірінші рет 1929 жылы “Жаңа әдебиет” журналында басылды. әдебиет” журналында басылды. Ақын Сыпатай асының бастаушысы Ақын Сыпатай асының бастаушысы болып жүрген Есім деген байдың болып жүрген Есім деген байдың құрметіне разы болмай, оны құрметіне разы болмай, оны сынайды. Өлеңнің жалпы көлемі – сынайды. Өлеңнің жалпы көлемі – 68 жол. Онда басқа рудан келген 68 жол. Онда басқа рудан келген қонақтардың елеусіз, құрметтен қонақтардың елеусіз, құрметтен тыс қалғаны сөз болды.тыс қалғаны сөз болды.

4 слайд

#5 слайд
 Майлықожаның кейбір толғаулары Майлықожаның кейбір толғаулары баспа бетін ерте көрген. 1883 баспа бетін ерте көрген. 1883 жылы Ташкент қаласында жылы Ташкент қаласында басылған “Қырғыз хрестоматиясы” басылған “Қырғыз хрестоматиясы” атты жинақта Майлықожаның атты жинақта Майлықожаның бірнеше ұзақ толғаулары бірнеше ұзақ толғаулары басылады. Олар – “Райымқұлға”, басылады. Олар – “Райымқұлға”, “Қасқыр”, “Ноғай мырза”, “Үш “Қасқыр”, “Ноғай мырза”, “Үш жігіт” деп аталады. Ақынның бұл жігіт” деп аталады. Ақынның бұл өлеңдерінің жалпы мазмұны өлеңдерінің жалпы мазмұны адамгершіл ұғымдағы ғибрат адамгершіл ұғымдағы ғибрат сөздер. сөздер.

5 слайд

#6 слайд
Майлының “Райымқұлға” деп аталатын Майлының “Райымқұлға” деп аталатын ғибратты ұзақ толғауында ақын Райымқұл ғибратты ұзақ толғауында ақын Райымқұл деген біреудің осындай ұнамсыз деген біреудің осындай ұнамсыз қылығын, оның дүние үшін өз ағайыны қылығын, оның дүние үшін өз ағайыны Ақмолланы өлтірмек болғандығын Ақмолланы өлтірмек болғандығын айыптайды. айыптайды.

6 слайд

#7 слайд
Майлықожаның, әсіресе, “Ноғай мырзаға” деген ұзақ Майлықожаның, әсіресе, “Ноғай мырзаға” деген ұзақ толғауының мазмұны көңіл аударарлық. Ақын оны адал толғауының мазмұны көңіл аударарлық. Ақын оны адал азамат болуға, адамгершілікке шақырады. азамат болуға, адамгершілікке шақырады. Майлықожаның “Ноғай мырзаға” толғауы былай Майлықожаның “Ноғай мырзаға” толғауы былай басталады: басталады: Ботпай деген туғанымБотпай деген туғаным Мүбәрәк болсын дұшпанға.Мүбәрәк болсын дұшпанға. Атқа мінген жау болса,Атқа мінген жау болса, Соңынан іздеп қуғаның...Соңынан іздеп қуғаның... Киік атар сұр мергенКиік атар сұр мерген Дүние өтпес кімдер деп. Дүние өтпес кімдер деп. Өкініш қалар ненде деп,Өкініш қалар ненде деп, Өтіп бір кеткен күндерден...Өтіп бір кеткен күндерден...

7 слайд

#8 слайд
Майлының кейбір өлеңдері Майлының кейбір өлеңдері мысалға ұқсайды. мысалға ұқсайды. Ол Мәделі Ол Мәделі дәстүрінде адам дәстүрінде адам әрекеттерін хайуанат әрекетіне әрекеттерін хайуанат әрекетіне балап бейнелеген. балап бейнелеген. “Бұлбұл”, “Қасқыр”, “Бұлбұл”, “Қасқыр”, “Үш жігіт”, “Тотықұс” – сияқты “Үш жігіт”, “Тотықұс” – сияқты шығармалары бар. шығармалары бар.

8 слайд

#9 слайд
Майлы - өлең мен өнер қадірін Майлы - өлең мен өнер қадірін білген мәдениетті ақын. Ол ақын білген мәдениетті ақын. Ол ақын шабытына, сөз шеберлігіне, шабытына, сөз шеберлігіне, шығармасының терең ойлы шығармасының терең ойлы болуына мән беріп, өзі де болуына мән беріп, өзі де халқының, елінің керегіне жарар халқының, елінің керегіне жарар сөздер қалдыруға күш салған. сөздер қалдыруға күш салған. Өзінің “Тәтті жырым төгілсін” Өзінің “Тәтті жырым төгілсін” өлеңінде халыққа шын ниеттен өлеңінде халыққа шын ниеттен қызмет ету енгізгі мақсат қызмет ету енгізгі мақсат болғанын ашық айтады. Өнер, болғанын ашық айтады. Өнер, өлең, ақын, халық деген өлең, ақын, халық деген ұғымдарды Майлы ұштастыра ұғымдарды Майлы ұштастыра жырлап, олардың жырлап, олардың арақатынастарын жымдастыра арақатынастарын жымдастыра толғайды. толғайды.

9 слайд