Мәтін талдау туралы презентация

#1 слайд
Мәтінді талдау Формасы Жанры Мақсаты Тілі Аудиториясы Мазмұны Стилі Ұ Қ С А С Т Ы Ғ Ы А Й Ы Р М А Ш Ы Л ы Ғ Ы СӨЗ СӨЙЛЕМ МӘТІН

1 слайд

#2 слайд
ФОРМАСЫ Сөйлеу формасы: •Жазбаша – әдеби норманы қатаң сақтап жазу түрінде сипатталады. •Ауызша – дыбысталып, әдеби норманың еркін түрімен сипатталады. Мәтін типтері/ Формалары: •Суреттеу, баяндау, талқылау, сендіру, аргумент келтіру •Монолог, диалог, полилог Мәтінді талдау:

2 слайд

#3 слайд
ЖАНРЫМәтінді талдау: Мақала, репортаж, очерк, рецензия, интервью, комментарий Әңгіме, повесть, роман, өлең, драма, ертегі, трагедия, комедия Лекция, монография, оқулық Ғылыми журнал, диссертация Бұйрық, арыз, қызметтік хат Хат, имейл, блог-пост, үндеу мәтіні Өмірбаян, күнделік, жол жазбалары Жарнама, хабарландыру, нұсқаулық Дау тудыру, әңгімелесу, хабарлама, баяндама, мінберсөз Сәлемдесу, үндеу тастау, сұхбат

3 слайд

#4 слайд
Мәтінді талдау: МАҚСАТЫ Бұл мәтін НЕ ҮШІН жазылған немесе айтылған (құрылған)? Мәтіннің қызметі қандай? •Ақпарат беру •Қызықтыру •Сендіру •Дауласу •Талқыға салу •Суреттеу •Ақыл-кеңес беру •Нұсқау беру •Сын пікір беру, баға беру •Тәрбиелеу •Хабарлау

4 слайд

#5 слайд
Мәтінді талдау: КӨЗДЕЛГЕН АУДИТОРИЯ Бұл мәтін КІМГЕ арналып жазылған немесе айтылған (құрылған)? •Түрлі жастардағы топтарға, яғни, өте кішкене балаларға немесе зейнеткерлерге •Арнайы топтарға: мысалы, тарих немесе футболға қызығушы адамдарға •Кәсіби мамандарға: мұғалімдерге немесе дәрігерлерге •Әр түрлі әлеуметтік топтарға: жұмыссыздарға, еріктілерге, жас қызметкерлерге •Жалпы аудиторияға: кең шеңберлі оқырмандары бар танымал газеттерге

5 слайд

#6 слайд
Мәтінді талдау: МАЗМҰНЫ •Мәтінде не туралы айтылады? •Тақырыппен және КОНТЕКСПЕН байланысы КОНТЕКСТ •Тарихи •Әлеуметтік (мектеп/отбасы/бизнес/жұмыс)

6 слайд

#7 слайд
Мәтінді талдау: СТИЛЬ «Белгілі бір қарым-қатынас мақсатында қолданылған тілдің көркемдегіш құралдар жүйесі» •Ауызекі сөйлеу •Шешендік •Публицистикалық •Көркем әдебиет •Ғылыми •Ресми-іскери •Жасанды •Әдептен тыс •Қарапайым •Кітаби •Салтанатты •Юморлы •Сатиралы

7 слайд

#8 слайд
ТІЛІ Мәтінді талдау: СӨЗ ДЕҢГЕЙІ СӨЙЛЕМ ДЕҢГЕЙІ МӘТІН ДЕҢГЕЙІ

8 слайд

#9 слайд
ТІЛІ СӨЗ ДЕҢГЕЙІ Лексика: •Жас ерекшелігі •Эмоционалды •Жаргон сөздер •Ауызекі қарым- қатынас сөздері •Кәсіби тіркестер, мысалы, ғылыми, мектеп, «бөбек жырлары» •қысқартулар Тілдік тәсілдер: •Кейіптеу •Қайталау •Дыбыс қайталау •Теңеу •Метафора •Ирония •Парадокс •Гипербола •Аллитерация •Ассонанс •Дауыс ырғағы •Жіктеу есімдіктері •Бұйыру мәнді сөздер •Күшейтпелі шырайлар •Үш сөзді қайталау

9 слайд

#10 слайд
ТІЛІ СӨЙЛЕМ ДЕҢГЕЙІ •Жай / құрмалас •Қысқа / ұзын •Толымсыз •Сұраулы / риторикалық сұрақтар •Лепті •Болымсыз •Өздік / ырықсыз етістер •Жақсыз құрылымды сөйлемдер •Синтаксистік параллелизмді сөйлемдер

10 слайд

#11 слайд
ТІЛІ МӘТІН ДЕҢГЕЙІ •Абзац құрылымы •Абзацтарды байланыстырушы сөздер •Шақтардың әр алуандығы •1 немесе 3- жақтан баяндау •Мәтін құрылымының логикалылығы •Мазмұндаудың қолжетімділігі •Автор үні мен көзқарасы

11 слайд

#12 слайд
Ауызша сөйлеудің ерекшеліктері •Кідірістер (паузалар) (... ) •Кідірісті дыбыстармен толықтыру: хм, ыы, ээ •Кідірістерді мағынасыз сөздермен толықтыру: енді, жаңағы, сонымен, яғни, т.б. •Қайталаулар: сөз таба алмай сасқалақтаулар, сенімсіздік •Фальстарттар: сөйлеу алдындағы қатесін түзету, сөзін бұзып, бұрын сөйлеп қою. •Сөз қысқарту: ояқ, бұяқ, қап кетті, отырқ •Қарсы жауаптардың кезектілігі: сұхбаттасушылардың белсенділік танытуы •Просодикалық қырлары: ИНТОНАЦИЯ, дыбыс бояуы,ырғақ, екпін

12 слайд

#13 слайд
Қазақ тіліне аударған Досан Жүнісов Қызылорда қ. ХББ НЗМ

13 слайд