#1 слайд
LIMITED. Менің кішкентай отанымның тарихы # хромтау

1 слайд

#2 слайд
LIMITED. 2 Жоспа р # хромтау Тарихы Георгафиял ық орны Дөң кен байыту комбинаты Хромтаудағы тарихи ескерткіштер Пайдалы қазбалары Қорытынд ы01 02 0 3 0 4 0 5 0 6

2 слайд

#3 слайд
LIMITED. Қазақ даласының қай өңір, қай аймағының болсын өзіндік тарихы, өзіне ғана тән шежіресі бар. Алтай тауларынан Дунай өзеніне дейінгі Ұлы Дала атанған алып аймақтың кішкентай ғана бір бөлігі Хромтау өңірінің тарихы есте жоқ ескі замандардан бастау алады. Географиялық жағынан орналасуы бойынша Батыс пен Шығысты, Еуропа мен Азияны байланыстырған әйгілі Керуен жолы осы өңірдің үстімен өткен. Жалпақ жұртыңды, иісі алашыңды құрметтеу - ең алдымен өзің тұрған өлкеңің тарихын, табиғатын танудан, адамдарын ардақтаудан басталады. Нұрсұлтан Назарбаев

3 слайд

#4 слайд
LIMITED. 4 Тарих ы # хромтау • Кеңес үкіметі социалистік шаруашылықты жүргізудің тиімді жолдарын іздеп, әкімшілік-территориялық бөліністерді жиі- жиі өзгеріске ұшыратып отырды. Соның бірі 1928 жылы қаңтар айында құрамында 13 аудан бар Ақтөбе округі құрылды. Сол аудандар мыналар еді: Ақбұлақ, Ақтөбе, Ақкемер, Елек, Ырғыз, Қарабұтақ, Мағаджан, Мәртөк, Новоресей , Шалқар, Шыңғырлау, Хобда. • Алайда, осыдан екі жыл өткен соң округтер де таратылып, сол округтер мен 193 ауданның орнына территориялық жағынан ірілендірілген 123 аудан құрылды, олар тікелей республикалық органдардың қарауына жатқызылды. Сөйтіп, 1928 жылы құрылған Новоресей ауданы қайтадан жабылып , оның жерлері Ақтөбе, Елек, Қарабұтақ аудандарына берілді. • 1935 жылы 31 қаңтарда КСРО Бүкілодақтық Орталық Атқару Комитетінің қаулысымен Ақтөбе облысының құрамында жаңадан өндірісті және ауыл шаруашылықты Новоресей ауданы ашылды . Ауданның әкімшілік орталығы Новоресей (қазіргі Ақжар) селосы болып белгіленді.

4 слайд

#5 слайд
LIMITED. 5 • Ауданның өндірістік өңірге айналып, әлеуметтік-экономикалық жағынан дамуына 1938 жылы Оңтүстік Кемпірсай аймағындағы «Гигант» кен орнында алғашқы хром рудаларын өндірудің басталуы жақсы ықпал етті. «1938 жылы 8 мамырда Дөң рудниктерінің жаңа дәуірі басталды» деп жазды кейін газеттер. Сол күні Дөң хромы тиелген алғашқы екі ЗИС автомашинасы Ақтөбеге жол тартқан еді. • Ұлы Отан соғысы жеңіспен аяқталғаннан кейін, ел бейбіт құрылысқа, «социализм жеңістерін нығайту мен дамытуға» көшті. Бірақ, бес жылға созылған соғыс ауыл шаруашылығын да, өнеркәсіпті де әбден титықтатқан еді. Осындай жағдайда елді билеуші комунистік партия халықты еңбекке жаппай жұмылдырудың жаңа әдістерін ойлап тапты. Соның бірі социалистік жарыс еді. 1945 жылы ауданда 50-ден астам шағын ұжымшарлар болды . Оларға тұқымдық астықпен, техникамен көмек көрсетіле бастады. Сөйтіп, 1945-1950 жылдарға белгіленген бесжылдықта Новоресей облыстағы ең өндірісті және ауыл шаруашылықты ауданға айналды . # хромтау

5 слайд

#6 слайд
LIMITED. 6 • Хромтау ауданы Ақтөбе облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Аталмыш аудан солтүстігінде Ресей Федерациясының Орынбор облысымен және Ақтөбе облысының Қарғалы ауданымен, батыста Алға, шығыста Әйтеке би, оңтүстікте Мұғалжар аудандарымен шектеседі. • Хромтау ауданының көлемі 12 мың км2 және территориясы бойынша Ақтобе облысының 12 ауданы ішінде 8-ші орынға ие. Ауданның әкімшілік орталығының негізі 1940 жылы қаланған Хромтау қаласы. Ауданның алып жатқан территориясы батыстан шығысқа қарайғы ұзындығы 175 км, ал солтүстіктен оңтүстікке - 120 км құрайды. • Хромтау ауданының территориясы Мұғалжар тауларының солтүстік және Урал тауларының оңтүстік, Торғай үстіртінің батыс бөліктерін алып жатыр.Географиялық орны # хромтау

6 слайд

#7 слайд
LIMITED. 7 Дөң кен байыту комбинаты # хромтау • Хром рудаларын өндіретін және байытатын әлемдегі ең ірі кәсіпорындардың бірі. Комбинаттың шикізат базасын дүниежүзінде теңдесі жоқ жоғары сапалы хром рудалары құрайды. Хром рудаларының қоры 340.0 млн тонна деп есептеледі. • Аймақта хром рудаларының табылуы комбинаттың ашылуының негізі болды. Оңтүстік Кемпірсай аймағындағы хром кені туралы алғашқы мәліметтерді Ақтөбе жер басқармасының тапсырмасымен сулы өңірлерде гидрогеологиялық зерттеулер жүргізген гидрогеолог Сергей Александрович Жутеев хабарлағаны жөнінде деректер бар. • Аймақтағы хром рудалары кен орнын ашқан алғашқы геологтар С.А. Жутеев, П.П. Долгов, А.К. Конев және Ю.П. Куразовалардың құрметіне Хромтау қаласында олардың аттарына көше берілген .

7 слайд

#8 слайд
LIMITED. 8 • Соғыстың алдындағы жылдары елдің қорғаныс қуатын нығайту, машина және станок құрылысы өндірісін дамыту үшін металлургия кәсіпорындарын руда шикізатымен жабдықтау өте қажет болды. Сондықтан, Дөң кен орнындағы хром рудаларына сұраныс жоғары болғандықтан оның қоры толық зерттелмей және өндіріс жобасы пысықталмай-ақ 1938 жылы кен қазу жұмыстары басталып кетті. • Сол жылы 15 қаңтарда ішінара зерттелген «Гигант» кен орны базасындағы кен учаскесі құрылды. Жұмыс объектілері белгіленді, жұмыс құралдары – қайла, күрек, сүймен және ауыр балға болды. Жұмысшылар іріктеліп, оларды кәсіпке оқыту жүргізілді. 1938 жылға 5 мың руда өндіру және оны Ақтобе станциясына жеткізу жоспарланды. • Қаншама қиындықтарға қарамастан Кемпірсай кен учаскесі алғашқы жылы 24 мың тонна руда өндірді , қазу жұмыстарының 150 пайызға орындалуы келесі 1939 жылдың табысты жұмыстарына негіз қалады. • Ден поселкесі үлкейіп, көркейе бастады. 1938 жылы саманнан, камыстан наубайхана, асхана, көкөніс қоймасы, дүкен салынды. Моншаның, тұрғын үйлердің, қызыл бұрыштың іргетасы қаланды.

8 слайд

#9 слайд
LIMITED. 9 Ойсылқара әулиенің өмір сүрген уақыты шамамен VII-VIII ғасырлар. Ескіден жеткен аңыз бойынша Ойсылқара әулие Мұханбет пайғамдардың тапсырмасын орындаушы, кең даладағы жеті жұртты аралаған тақуа кісі екен. Пайғамбардың тірісінде жүздесу үшін екі рет барып кездесе алмапты. Пайғамбарға құрметінің белгісі ретінде мыңдаған түйе айдап апарған екен. Пайғамбар дүниеден өтерде сахабаларының біріне «Түйенің пірі Ойсылқараға тапсыр» деп шапанын аманатқа қалдырып кеткен екен. Хромтаудағы тарихи ескерткіштер # қонаев қаласыОйсылқара ескерткіші

9 слайд

#10 слайд
LIMITED. 1 0 Көмбетас үңгірі • Хромтау ауданының Кеңой елді мекенінде табиғаты таңғажайып ескерткіш – Көмбетас табиғи ескерткіші орналасқан. Биіктігі 3-4 метр, ұзындығы 6-7 метрге жуық қолмен қалағандай үңгір қабырғасын көресіз де табиғат шеберлігіне қайран қаласыз. Қарашың жартасындағы таңбалар • Жерг i л i кт i  жұрт  Қарабаз  атандырған,  б i рақ нег i зг i  атауы Қарашың депаталатын шағын ауыл қос с ынтастан б i рнеше шақырымдық жерде.  Қарашың десе қара шың. Ауылдың батыс шет i ненөтет i н Ор өзенінің тік жарқабағында қарап, ауылды Қарашың атандырған ауылдың оңтүст i к бет i не қарай б i р шақырымдай өткенде, қос сынтастағыдай ақ, б i рақ к i ш i рек көлемдег i айнала қоршалған кей i нг i қола дәу i р i н i ң обалары сақталған.

10 слайд

#11 слайд
LIMITED. 1 1 Пайдалы қазбалары # қонаев қаласы • Хромтау ауданы өзіндік пайдалы қазбаларымен ерекшеленетін Оңтүстік Орал герцті қатпарлы жүйесіне жатады. Кембрийге дейінгі кезенде Шығыс Мұғалжар және Ор-Елек антиклинориясында метоморфогенді және пегмативті пайдалы қазбалар шыға бастады: Богетсай антофиллит-асбесті кен орны, Ақтасты графитті кен орны, Бригадное кианитті кені. • Хромит кенінің басты кен орнына хром молшері 49%-ды құрайтын Оңтүстік Кемпірсай кенді аймағына (Гигант, Спутник, Миллионное және т.б.) кіретін Кемпірсай массиві (олар 100-ге жуық) жатады. Ортаор ауданында вулканды тас жынысымен мысты- колчеданды, мысты-пиритті кен орындары және Жанғана, Мыңжасар, Оңтүстік Шуылдақ және т.б. сирек кездесетін металлдар (алтын, молибден, цинк) кен орындары байланысты. • Мұғалжар тауларында мезозой кезеңінің әр түрлі бокситтер кен орны анықталды: элювиалды (желге мүжіліп қатайып кеткен жоғарғы қабаты), алювиалды-шөгінділі, карсты шөгінділі (Ор-Елек үстірті, Муғалжар тауларының батыс баурайы). Шығыс Мұғалжардағы каолинді кен орындары (Созное, Ярославское және т.б.) жалпы қоры 1 млрд. т. болатын мезозой қабатының желге мүжілуі нәтижесінде пайда болды. Орта юр дәуірі кезінің көмірлі жыныс қабатына - Шығыс Орал немесе Мамыт кен орны жатады.

11 слайд

#12 слайд
LIMITED. Қорытынды Бүгінгі күнде шаһар тұрғындары өңірді жаңартып, жақсартатын маңызды мәселелерге барынша үлес қосуды парыз санап келеді. Олар ұлтаралық татулық пен бірлікті қастерлеп, Елбасының саясатын қолдауда. Оны дамудың дара бағытының, елдің кемел келешегінің негізі деп біледі. Алдағы уақытта жүзеге асатын осындай орасан зор істер Хромтау қаласының өркендеуіне тың серпін беретіні анық ескеру керек.

12 слайд

#13 слайд
LIMITED. Назар аударғандарыңызға рахмет!!!

13 слайд