#1 слайд
Сабақтың тақырыбы: «Мен, мен едім, мен едім» толғауы ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ 9 - СЫНЫПБөлім тақырыбы: Тарихи шындық пен көркемдік шешім

1 слайд

#2 слайд
“Махамбет жырлары – өз заманындағы ең қанды, ең әсерлі сөз, көпшіліктің өз үні, өз тілі, өз арман талабы. Бүкіл ХІХ ғасыр әдебиетінде қимыл мен күрес жырын Махамбеттей жырлаған ақын болған емес. Алды да, арты да – бір өзі” Мұхтар Әуезов

2 слайд

#3 слайд
37 Частных детских сада 43 Мини-центра Оқу мақсат(тар)ы Сабақ мақсаты: •Әдеби шығармадағы психологизмді анықтайды. •Ақын өлеңдеріндегі көңіл-күй, ой-толғамды талдайды. •Автор бейнесін ашады. 9.1.2.1.Әдеби шығармадағы психологизмді анықтау; 9.2.2.1. Автор бейнесінің идеялық-стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау;

3 слайд

#4 слайд
Бағалау критерийі Бағалау критерийі Дескриптор Автор бейнесінің идеялық – стилистикалық тұтастырушы ретіндегі рөліне талдау жасау. Әдеби шығармадағы психологизмді түсінеді. Ақын өлеңдеріндегі көңіл-күй, ой- толғамды талдайды.

4 слайд

#5 слайд
Махамбеттің “Мен, мен едім, мен едім” - дейтін өлеңі даңқты халық көтерілісінің алдарына қойған негізгі нысанасын айқындауға болсын, көтерілістің туу себептерінің тамыры тереңде жатқандығын, хан-сұлтандарға халық наразылығы арғы заманнан келе жатқандығын көрсетуде болсын – мәні зор» Қажым Жұмалиев Ой қозғау

5 слайд

#6 слайд
37 Частных детских сада 43 Мини-центра «Махамбет Өтемісұлы – қазақ халқының азаттығы, теңдігі жолында, ақ найзасымен, азаткер асқақ жырымен қасық қаны қалғанша күрескен, тіпті сол жолда құрбан болған әрі батыр, әрі ақын. Ол өзі туып өскен өңірдің Қамбар батыр, Ер Тарғын, Сыпыра жырау, Асан қайғы, Қазтуған, Шалкиіз, Жиембет, Доспамбет сияқты біртуар тұлғаларының өлмес мұраларын көкірегіне тоқып өсті. Ой қозғау

6 слайд

#7 слайд
37 Частных детских сада 43 Мини-центра •Махамбет ақынның өзі туралы қандай өлеңдерін білесіздер? •Махамбеттің өмір сүрген кезеңі? •Ақынның арманы не еді? •«Мен, мен едім, мен едім» өлеңін оқып, ақынның ішкі ойын, толғанысын, күйзелісін, жан сырын, «Менін» танып көрейік. КІРІСПЕ

7 слайд

#8 слайд
43 Мини-центра 1 - тапсырма https://www.youtube.com/ watch?v=p9CexAqM80o 23:34 – 25:50 «Махамбет Өтемісұлы» Бейнематериалындағ ы ақын өлеңін тыңдап, өлең мазмұны мен өлеңді мәнерлеп оқушының дауыс ырғағын салыстыра талдаңыз.

8 слайд

#9 слайд
37 Частных детских сада 43 Мини-центра Тақырыптық ақпарат ӘДЕБИЕТТЕГІ ПСИХОЛОГИЗМ Психологизм - кейіпкердің ойы мен іс-әрекетінің кереғарлығы, сана қақтығысынан тұратын ерекше көркемдік жүйе. Психологизм - адамның көңіл-күй, ой-толғам болмысы төңірегіндегі нақты материалдық құбылыстар сырын түсінуге ұмтылу. Қаһарманның рухани әлемін, жан сырын жеткізудің амал-тәсілдерінің жиынтығы. Көркем шығармалардағы кейіпкерлердің рухани ішкі әлемінің көркем бейнеленуі: әдеби қаһарманның ой- санасының, эмоцианалдық көңіл- күйінің, сезімдерінің құбылуы, толқуы, өзгеруі.

9 слайд

#10 слайд
Махамбеттің өзі туралы жырлаған өлеңдері: «Мен, мен едім, мен едім» «Мен, мен едім, мен едім» «Әй, Махамбет, жолдасым» «Ұлы арман» «Махамбеттің Баймағамбет сұлтанға айтқаны» «Мен – кескекті ердің сойымын» «Менің атым - Махамбет»

10 слайд

#11 слайд
«Мен, мен едім, мен едім» •Махамбет өлеңдерінің негізгі идеясы – ерлікті, өрлікті, асқақ рухты дәріптеу. •Махамбет өлеңдерінде «Мен» сөзі жиі қолданылады. Ондағы «Меннің» мәні ерекше. Бұл өлеңдегі «Меннің» астарында мол сыр бар. Мағынасы терең.

11 слайд

#12 слайд
43 Мини-центра Өлеңдегі Махамбеттің психологиясын бақылап, қандай сезімдерінің басым екендігін анықтайық. Ойымызды өлең жолдары арқылы дәлелдейік. 2- тапсырма Өкініш, арман Ыза-кек, мұң Сенім, үміт

12 слайд

#13 слайд
«Мен, мен едім, мен едім» 3-тапсырма. Қалай ойлайсыңдар, «Мен, мен едім, мен едім...» деп сөйлеу менмендікке апармай ма? Қандай жағдайда, кімнің олай сөйлеуге құқы болуы мүмкін?

13 слайд

#14 слайд
43 Мини-центра Өзіңді тексер «Мен, мен, мен едім» - деген өлең жолдарында ақын өзіне өте сенімді, өткір мінезді. Өлеңді мәнерлеп оқушы ақынның сезіміне сай дауысын көтеріп, әр сөзін нығарлап оқиды. Өлеңдегі ақын психологиясын дәл жеткізіп тұр. «Хан баласы ақсүйек» деген тармақта «ақсүйе-е-е-к» сөзін дауысын зорайтып, созып айтады, себебі Махамбеттің ішкі сезімінде Баймағамбет сұлтанға реніші, оған деген жеккөрушілік бар.

14 слайд

#15 слайд
Бүгінгі сабақта: Қорытынды •Әдеби шығармадағы психологизммен таныстыңыз. •Ақын өлеңдеріндегі көңіл-күй, ой-толғамды талдадыңыз. •Автор бейнесін аштыңыз.

15 слайд

#16 слайд
Үйге тапсырма: Қорытынды «Мен, мен едім, мен едім» өлеңін жаттау.

16 слайд

#17 слайд
37 Частных детских сада 43 Мини-центра Қосымша тапсырма https://www.youtube.com/watch?v=p9CexAqM80o Махамбет Өтемісұлы туралы деректі фильм ақынның тоғыз жырына негізделіп жасалған. Ақын позиясынан оның драмаға толы өмірін көріп соны экранға шығаруға тырыстық. Фильмді түсіру барысында басымыздан өткен қиындықтар бізді мойытпай қайта шынықтыра түсті. Тіпті кей кезде Махамбет атамыз жанымызда жүргендей әсерде болған кездеріміз де болды. Бұл менің творчествомдағы бір асу.

17 слайд