Негізгі қорлардың тозуы мен амортизациясы

#1 слайд
Негізгі қорлардың тозуы мен амортизациясы Тобы: ПМП(9)-18-1 Орындаған: Буденова А. Тексерген: Оңғарбаев Ж.Ж.

1 слайд

#2 слайд
Мақсаты - Негізгі қорлар өндіріс процесіне ұзақ уақыт бойы қатысып, жәй-жәй тоза бастайды, яғни физикалық күштің, техникалық және экономикалық факторлардың әсер етуімен өзінің құрамын жоғалтады және жарамсыз болып қалады .

2 слайд

#3 слайд
• Тозу – моральдық және физикалық сипатынан айыратын процесс. Негізгі қорлар тозуының екі түрі бар физикалық және моральдық.  Физикалық тозуда негізгі қорлардың тұтыну құнының жоғалтуы болады, яғни еңбек процесінің, табиғат күштерінің әсер етуімен технико- экономикалық және әлеуметтік сипатының нашарлауы, сонымен қатар негізгі қоррларды пайдаланбау есесінен.  Моральдық тозу көбінесе физикалық тозудан ерте келеді, яғни әлі пайдалануға болатын негізгі қорлар экономикалық тиімсіз болады.

3 слайд

#4 слайд
М оральдық тозу екі түрге (немесе екі факторға) бөлінеді  Моральдық тозудың бірінші түрі – машиндердің жарты бөлігінің құнын физикалық тозусыз жоғалту, яғни сол машиндердің жаңа жағдайдағы дайындалуының арзандау нәтижесінен (ғылыми техникалық прогресстің жетістіктерін пайдаланып). Моральдық тозудың бірінші түрі құрал-жабдықтың қызмет ету уақытының ұзақтығымен, оның физикалық тозуының дәрежесімен байланысты емес, ол өнімді дайындау құнын төмендететін техникалық прогресстің қарқынына байланысты.  Моральдық тозудың екінші түрі - бұл бар машиндердің, құрал- жабдықтардың әрекет ету ұзақтығының қысқаруы, оның өнімділігінің және қуаттылығының төменделуімен, ал көне машиндердің жаңалармен салыстырғандағы эксплуатациясы өндірісті үлкен шығындарға алып келетіменен серттелген.

4 слайд

#5 слайд
Тозуды анықтау әдістері Физикалық тозу негізгі қорлардың қызметтену негізінде анықталады: Т тозу (ф) = Т ф /Т н · 100% (1.10) мұндағы, Т ф – нақты қызмет ету уақыты (жыл); Т н – нормативті қызмет ету уақыты (жыл). Тозуды толық анықтау үшін негізгі қорлардың элементінің жағдайын анықтау қажет.

5 слайд

#6 слайд
Сондықтан моральдық тозудың екінші түрін дәл есептеу үшін келесі формуланы қолданып негізгі қорларды және өндіріс шығындарын салыстыру қажет. Т тозу (м2) = Изд2 – Изд1 /Изд2 · 100% (1.13) мұндағы, Изд1 – қозғалыстағы негізгі қорлардың өндіріс шығындары (тенге); Изд2 – жаңа негізгі қорлардың өндіріс шығындары (тенге).Моральдық тозудың бірінші түрі баланстық және қалпына келтірілген құнның қатынасы негізінде анықталады: Т тозу (м1) = Ф б – Ф в /Ф б · 100% (1.11) мұндағы, Ф б – баланстық құн (мың тг.); Ф в – қалпына келтірілген құн (мың тг.). Моральдық тозудың екінші түрі көп жағдайда құрал-жабдықтардың өнімділігін салыстыру негізінде анықталады. Т тозу (м2) = Пр2 – Пр1 /Пр2 · 100% (1.12) мұндағы, Пр1 – қозғалыстағы негізгі қорлардың өнімділігі; Пр2 – жаңа негізгі қорлардың өнімділігі. Бірақ бұл кезде жаңа негізгі қорлар қамтамасыз ете алатын шикізат және материалдарды үнемдеу немесе еңбек күшін үнемдеу есептелмейді.

6 слайд

#7 слайд
Амортизация – негізгі қорлардың тозуы салдарынан оның құндылығының бірте-бірте төмендеуі, сондай-ақ негізгі қорларды жаңарту үшін, қаражатты қорландыру мақсатымен осы қорлар құнының өндірілген өнімге бірте-бірте көшуі. Амортизацияның негізгі функциялары – қайта өндірісті қамтамасыз ету, негізгі қорлардың есебі және қайта қалыптасуы.

7 слайд

#8 слайд
 Амортизациялық аударымдар өнімнің, жұмыстың, қызмет көрсетулердің өзіндік құнын құрайтын негізгі бір элементтері болып табылады. Амортизациялық аударымдардың сомасын көтеру немесе төмендету өндірісте шығындардың, қосылған жылдық табыстың мөлшерінің бұзылуына, сәйкесінше салық салуда қайшылықтарға алып келеді.

8 слайд

#9 слайд
Н а   = Ф п  (б) – Ф п /Ф п  · t сл  · 100%    (1.14) мұндағы  Н а  – жыл ішіндегі амортизация нормасы (%); Ф п  (б) – негізгі қорлардың бастапқы құны; Ф п  – жойылатын құн; t сл  – негізгі қорлардың жұмыс жасау мерзімі.• Амортизациялық аударымдардың көлемі норма амортизациясы бойынша негізгі қорлардың бастапқы құнынан олардың жұмыс уақытының мөлшерін есептеумен анықталады.

9 слайд

#10 слайд
Бухгалтерлік есептің 6 стандартына сәйкес амортизацияны есептеу үшін келесі әдістер қолданылады: 1. Бірқалыпты құнды тізімнен шығару; 2. Жасалған жұмыс көлеміне сәкес құнды тізімнен шығару (өндірістік әдіс); 3. Тездетілген тізімнен шығару: а) кішірейетін қалдық б) сандардың сомасы бойынша құнды тізімнен шығару (кумулятивтік әдіс).  Бірқалыпты құнды тізімнен шығару әдісі – объектінің амортизацияланатын құнын ай сайын тең сомада тізімнен шығару. Бұл әдіс негізгі қорлардың объектісін пайдаланудан түскен пайда оны пайдалану уақытының әр кезеңінде бірдей деп болжаған кезде қолданылады, яғни объектінің қалатын пайдалылығы бірқалыпты болады.  Өндірістік әдіс амортизациялық аударымдар тек қана объектіні пайдалану мерзімен анықталады, яғни амортизация сомасының және өндірістік қуаттылықтың арасында тікелей байланыс бар. Бұл кезде амортизацияны анықтау үшін жұмыс жасау мезгілі ескерілмейді.

10 слайд

#11 слайд
 Сандардың сомасы бойынша құнда тізімнен шығару әдісі есептік коэффициентін анықтаудан тұрады, коэффициент бөлімі пайдалы жұмыс істеу жылдарының сомасына тең, ал алымы кері қатардағы қызмет мезгілінің қалған жыл мөлшерінен тұрады. Бұл коэффициент әр түрлі эксплуатация мезгілінде әр түрлі, бірақ амортизацияланатын құнның тұрақты мөлшеріне қолданылады. Бұл әдісті қолданғанда бірінші жылдары амортизациялық аударымдар сомасы келесі жылдарға қарағанда айтарлықтай жоғары болады.  Кішірейетін қалдық әдісі амортизацияны есептеу бастапқы құнмен емес баланстық құнмен жүргізуден тұрады. Тіке сызықты әдісте амортизация нормасы екі еселенеді. Бұл кезде амортизация сомасы жылдан-жылға төмендейді, алғашқы жылдары ол айтарлықтай көп болады.

11 слайд

#12 слайд
 Технологияны жетілдіру жағдайында құрал- жабдықтар моральды тез тозады. Сондықтан қаржылық шарттарды құру мақсатында өндіріске ғылыми техникалық жетістіктерді енгізуді тездету үшін және негізгі қорларды жаңартуда мүдделігін көтеру үшін субъектілер амортизацияның жеделтілген есептеу әдісін қолдануларына болады: а) сандардың сомасы бойынша құнды тізімнен шығару әдісі (кумулятивті); б) кішірейетін қалдық әдісі.

12 слайд

#13 слайд
Амортизацияны есептеген кезде қалдық құнды жойылу құнына дейін төмендету үшін пайдаланатын амортизация сомасы мөлшерімен шектелетін соңғы жылды қоспағандағы жоспарланатын жойылу құны амортизацияны есептеген кезде ескерілмейді. Бекітілген орнатылған тәртіптегі сәйкескен инвентарьлы объектінің амортизация нормасы өскен кезде кәсіпорынның жеделдетілген амортизациясын есептеу бірқалыпты әдіс базасында жүргізеді. Соңғы жылдары дамыған елдерде машиндердің құнын тез тізімнен шығарудан жаңа әдісі – амортизацияның регрессивті және прогрессивті әдістер комбинациясы қолданылады.

13 слайд

#14 слайд
Назарларыңызға рахмет!

14 слайд