Оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастырудағы STEM-білімінің рөлі

#1 слайд
Оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастырудағы STEM-білімінің рөлі

1 слайд

#2 слайд
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына 2017 жылғы 31 қаңтардағы «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» Жолдауында және «Рухани жаңғыру» бағдарламасында, қоғам қайраткерлерінің, ғалымдар мен бизнес өкілдерінің сөйлеген сөздерінде, мемлекетте ғылымды қажет ететін технологияларды дамыту, жоғары технологияны пайдаланатын өндірістерді құру, жоғары білікті мамандарды, әсіресе инженерлік кадрларды даярлауды дамыту қажеттілігі бірнеше рет аталып өтті.

2 слайд

#3 слайд
«Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» Президент Жолдауында және «Рухани жаңғыру» бағдарламасында, сонымен қатар Қазақстан РеспубликасындаБілім беруді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында көрсетілген тапсырмаларды орындау, білім беруді жаңғырту бойынша әдістемелік ұсыныстарды әзірлеуді жүзеге асыру жолдарын нақтылауға арналды.

3 слайд

#4 слайд
 Ақпараттық жаһандану дәуірінде және технологияның тез эволюциясы кезінде машина жасау, ғылым, өнер, IT технологиясы және т.б. байланысты мамандықтар барған сайын танымал бола бастады. Таяу уақытта болашақта елестету қиын болып келетін мамандықтар пайда болады, олар жаратылыстану ғылымдарымен интерфейсте технологиялар мен жоғары технологиялық өндіріспен байланысты болады. Биотехнология және нанотехнология саласында мамандар сұранысқа ие болады. Демек, жаңа буын мамандары жаратылыстану, инженерия және технология саласындағы білім беру салаларының кең ауқымынан жан-жақты оқытуды және білімді талап етеді.

4 слайд

#5 слайд
Әрбір бәсекеге қабілетті мемлекеттің білім беру жүйесі алдында мәселе бар - мұндай мамандарды қалай дайындау керек? Таяу және алыс шет елдердің көптеген елдерінде жоғары технологиялар саласындағы мамандарды даярлаудың негізі STEM білім болып табылады. Сондықтан Австралия, Қытай, Ұлыбритания, Израиль, Корея, Сингапур, АҚШ сияқты көптеген елдер STEM білім беру саласында мемлекеттік бағдарламалар жүргізеді. Көптеген елдердің білім беру жүйелерінде оқушылардың есептік ойлау дағдыларын ерте, мақсатты түрде дамыту қажеттілігі, ғылыми-зерттеу жұмыстары, жобалық топтық жұмысқа қызығушылық және нақты инженерлік және технологиялық нәтижелер алу қажеттілігі байқалады

5 слайд

#6 слайд
Қазіргі уақытта STEM білім беру белсенді дамып келеді, негізгі идеясы жаратылыстану ғылымдарының интеграциясы болып табылатын бағыт ретінде, технологиялар, модельдеу, өнер, математика, пәнаралық және қолданбалы тәсілдерді қолдану. Сонымен қатар, білім беру негізгі міндеті оқыту үшін пәнаралық, шығармашылық, жоба негізіндегі тәсіл негізінде оқушылардың құзыреттілігін дамыту болып табылады. STEM білім беруді енгізу және дамыту көздерін талдау және зерттеу, қазіргі заманғы білім берудегі жетекші және жаңа бағыт ретінде STEM тұжырымдамасы психологиялық-педагогикалық тұжырымдамалар мен технологиялардың кең ауқымын қамтиды.

6 слайд

#7 слайд
 STEM ( science-ғылым,technology-техника,engineering -  инженерлік,mathematics - математика, бұрын METS деп аталатын)- бұл ғылым, техника, инженерлік және математика бойынша оқу пәндері. Бұл термин әдетте білім беру саясатын және мектептердегі оқу жоспарларын таңдау кезінде, ғылым мен техниканың дамуындағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруда қолданылады. Бұл еңбек ресурстарын дамытуға, ұлттық қауіпсіздік проблемаларына және иммиграциялық саясатқа әсер етеді. Білім беру жүйелері мен мектептер қыздарды анықтауда, сонымен қатар STEM пәндеріндегі жігіттердің қызығушылығын тудырады, сондай-ақ қолжетімділік пен сапалы білім беру үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз етеді [2].

7 слайд

#8 слайд
ХХІ ғасырдың алғашқы онжылдығында ғана теориялық білімді ғана емес, кешенді технологиялық нысандармен жұмыс істеудің практикалық дағдыларына ие STEM саласындағы білікті мамандарға қойылатын талаптар айтарлықтай өзгерді. Атап айтқанда, осы мәселені зерттеумен айналысатын ғалымдардың зерттеулері келесі сипаттағы бірқатар қайшылықтар мен қарама- қайшылықтарды анықтады [3]:

8 слайд

#9 слайд
қазіргі, дәстүрлі, білімге негізделген білім беру жүйесі ХХІ ғасырдағы кадрларды даярлауға және оқытуға қойылатын талаптарға толық жауап бермейді, яғни жас ұрпақты ғылым, техника, инженерия және математикаға оқытудың қазіргі жүйесімен белгілі бір проблемалар бар; STEM субъектілерін оқытуға және осы мамандықты таңдауға ынталандырудың айтарлықтай төмендеуі бар; физикалық және математикалық пәндер бойынша академиялық прогрестің деңгейі өте төмен және STEM пәндерін білу және қолдануды қажет ететін нақты проблемаларды шешу қабілетінің болмауы жиі айтылады.

9 слайд

#10 слайд
Демек, мұндай кемшіліктер білікті STEM мамандарының сапасы мен санын азайтады. Мемлекеттік және үкіметтік қайраткерлер, әр түрлі елдер мен континенттердің бизнес- құрылымдарының өкілдері STEM мамандарының жетіспеушілігі әр елдің ұлттық бәсекеге қабілеттілігіне қауіп төндіреді деп санайды. Мысалы, Джорджтаун университетінің ғалымдары 2014 жылы жүргізген зерттеуге сәйкес, STEM білімімен байланысты қажетті жұмысшылар саны 2018 жылға қарай 8,65 миллион болады деп болжайды. Атап айтқанда, өңдеу секторы қажетті дағдылармен жұмыс істейтін қызметкерлердің үлкен тапшылығына тап болады, шамамен 600 мың адам [4].

10 слайд

#11 слайд
STEM-сауаттылықтың жетіспеушілігіне байланысты мәселелерді шешу үшін STEM-білім берудің күрделілігі мен әмбебаптығын атап өту қажет, типтері, бағыттары мен күрделілігінің деңгейі бойынша түрлі бағдарламалар әзірленуде. Сонымен қатар, STEM білім беру саласындағы сарапшылар осы саладағы білім беру бағдарламаларының келесі артықшылықтарымен бөліседі:

11 слайд

#12 слайд
 пәндер бойынша емес , интеграцияланған «тақырыптар» бойынша оқыту. STEM-тренинг пәнаралық және жобалық тәсілдерді біріктіреді, оның негізі жаратылыстану ғылымдарының технологияға, инженерлік шығармашылық және математикалық интеграцияға негіз болып табылады. Оқу бағдарламасының тамаша трансформациясы, оның мақсаты жоғарыда аталған пәндерді оқытуды тәуелсіз және дерексіз ретінде жою болып табылады. Ғылым, техника, инженерия және математика пәндерін оқыту өте маңызды, өйткені бұл салалар іс жүзінде өзара тығыз байланысты;

12 слайд

#13 слайд
нақты өмірде ғылыми-техникалық білімді қолдану. Практикалық сабақтар арқылы STEM білім беру балаларға ғылыми-техникалық білімнің нақты өмірде қолданылуын көрсетеді. Әр сабақта олар заманауи индустрия өнімдерін жасап, дамытады. Біз нақты өнімнің прототипін құру өз қолында, нәтижесінде нақты жобаны оқиды. Мысалы, зымыран құруда жас инженерлер, инженерлік жобалау процесі, іске қосу бұрышы, қысым, созылу күші, үйкеліс күші, траектория және координат осі сияқты ұғымдармен танысады;

13 слайд

#14 слайд
 сыниойлаудағдыларын дамыту және проблемалардышешу дағдылары. STEM бағдарламалары сыни ойлау мен проблемаларды шешу дағдыларын дамытады, балалар өмірдегі қиындықтарды ескеру керек. Мысалы, оқушылар жоғары жылдамдықты автокөліктер салады, содан кейін олар сыналады. Алғашқы сынақтан өткен соң, олардың машинасы мәре сызығына неге жете алмайтынын ойлап, анықтайды. Мүмкін алдыңғы дизайн, дөңгелектер арасындағы қашықтық, аэродинамика немесе басталу күші оған әсер етті ме? Әрбір сынақтан кейін (іске қосу) мақсатқа жету үшін олардың дизайнын жасайды;

14 слайд

#15 слайд
өзіне деген сенімін арттыру. Әртүрлі өнімдерді жасайтын балалар, көпірлер мен жолдарды салу, ұшақтар мен вагондарды ұшыру, роботтарды сынау және электронды ойындар,суасты және әуе құрылыстарын дамыта, әр жолы олар мақсатқа жақындай түседі. Олар әзірлейді және сынайды, қайта әзірлейді және сынақтан өткізеді және өнімді жақсартады. Ақыр соңында олар барлық мәселелерді өздері шешіп, мақсатқа жетеді. Бұл балалар үшін -шабыт, жеңіс, адреналин және қуаныш. Әрбір жеңістен кейін олардың қабілеттеріне сенімділікті арттырады;

15 слайд

#16 слайд
 белсенді қарым-қатынас және командалық жұмыс . STEM бағдарламалары белсенді қарым-қатынас пен командалық жұмысты көрсетеді. Талқылау кезеңінде пікірталастар мен пікірлерге арналған еркін атмосфера құрылады. Олар соншалықты еркін, олар ешқандай пікір білдіруден қорықпайды, олар сөйлеуге және ұсынуға үйренеді. Көптеген уақыт балалар үстелге отырмайды, бірақ олар өз жобаларын тексеріп, дамытады. Олар әрдайым инструкторлармен және олардың командасымен байланыста болады. Балалар процеске белсене араласқанда, сабақты жақсы еске алады;

16 слайд

#17 слайд
техникалық пәндерге қызығушылықты дамыту. Жасөспірімдер мектебіндегі STEM-тренингтің мақсаты - оқушылардың табиғи және техникалық пәндерге қызығушылығын дамыту үшін алғышарттар жасау. Жасалған жұмыстарға деген сүйіспеншілік мүдделерді дамыту үшін негіз болып табылады. STEM класстары өте қызықты және серпінді, бұл балалардың батыл болуының алдын алады. Олар сабақ уақыттының қалай өткенін байқамайды, сондай-ақ мүлдем шаршамайды. Ракеталарды, автомобильдерді, көпірлерді, тірегендерді, электрондық ойындарын, фабрикаларды, логистикалық желілерді және суасты қайықтарын жасау арқылы олар ғылым мен техникаға деген қызығушылықтарын арттырады;

17 слайд

#18 слайд
жобаларға шығармашылық және инновациялық тәсілдер.STEM тренингі алты кезеңнен тұрады: сұрақ (тапсырма), талқылау, дизайн, құрылымы, тестілеу және дамыту. Бұл кезеңдер жүйелі жобалау тәсілдерінің негізі болып табылады. Өз кезегінде, бірлесіп жұмыс істеу немесе түрлі мүмкіндіктерді біріктіру - шығармашылық пен инновацияның негізі. Осылайша, ғылым мен технологияны бір уақытта зерттеу және қолдану көптеген жаңа инновациялық жобаларды құруға мүмкіндік береді. Өнер мен сәулет - бірлесудің керемет үлгісі;

18 слайд

#19 слайд
білім мен мансап арасындағы көпір.Әр түрлі мамандықтарға қажеттіліктің өсу деңгейін талдайтын көптеген басылымдар бар. Өсуі жоғары 10 мамандықтандың 9-ы STEM білімдерін талап етеді. Атап айтқанда, 2018 жылға дейін осы мамандықтарға сұраныс өседі деп күтілуде: инженер- химиктер, «Бағдарламалық жасақтама» әзірлеушілер, мұнай инженерлері, компьютерлік жүйелердің талдаушылары, механик инженерлері, инженерлер құрылысшылар, робототехника, ядролық медицина инженерлері, су асты құрылымдары мен аэроғарыштық инженерлердің сәулетшілері;

19 слайд

#20 слайд
балаларды технологиялық инновацияларға дайындау. STEM бағдарламалары сонымен бірге балаларды технологиялық дамыған әлемге дайындайды. Соңғы 60 жылда технология Интернетті (1960), GPS технологиясын (1978), ДНҚ сканерлеуді (1984),әрине, iPod-ты (2001) қолданады. Бүгінгі күні әркім iPhone және басқа смартфондарды пайдаланады. Технологиясыз бүгінгі әлемді елестету мүмкін емес. Бұл сондай-ақ технологиялық дамудың жалғасатындығын, ал STEM дағдылары - бұл дамудың негізі;

20 слайд

#21 слайд
 STEMмектеп бағдарламасынақосымша ретінде.7-14жас аралығындағы оқушыларға арналған STEM бағдарламалары олардың тұрақты сабақтарына қызығушылықтарын арттырады. Мысалы, физика сабақтарында жердің кернеуін өтеді, тақтаға формулалар арқылы түсіндіріледі, STEM оқушылары парашют, ракеталар немесе ұшақтар құрастырады және оларды ұшырып жұмыс істейді солай өз білімдерін нығайта алады. Оқушылар әрқашан көрмейтін немесе естіген терминдерді оңай түсінбейді. Мысалы, температура көтерілуіне байланысты қысым немесе көлемнің кеңеюі. STEM сыныптарында олар ойын-сауық эксперименттерін жасап жатқанда осы терминдерді оңай түсінеді. Сондықтан АҚШ, Канада, Ресей және басқа да орта мектептер сияқты көптеген елдер STEM орталықтарымен белсенді ынтымақтасады.   

21 слайд

#22 слайд
7-14 жас аралығындағы оқушыларға арналған STEM бағдарламалары сонымен қатар олардың тұрақты сабақтарына қызығушылықтарын арттырады. Мысалы, физика сабақтарында жердің ауырлық күшін өтеді, олар формулаларды тақтаға түсіндіріледі, ал STEM оқушылары парашюттарды, ракеталар мен ұшақтарды құрып, ұшыруды өз білімін нығайта алады. Оқушылар әрқашан көрмейтін немесе естіген терминдерді оңай түсінбейді. Мысалы, температура көтерілуіне байланысты қысым немесе көлемнің кеңеюі. STEM сыныптарында олар ойын-сауық эксперименттерін жасап жатқанда осы терминдерді оңай түсінеді

22 слайд

#23 слайд
Мысалы, физика сабақтарында жердің ауырлық күші өтіп кетеді, олар бортында формулалармен түсіндіріледі, ал STEM оқушылары парашюттарды, ракеталар мен ұшақтарды құрып, ұшыруды өз білімін нығайта алады. Оқушылар әрқашан көрмейтін немесе естіген терминдерді оңай түсінбейді. Мысалы, температура көтерілуіне байланысты қысым немесе көлемнің кеңеюі. STEM сыныптарында олар ойын-сауық эксперименттерін жасап жатқанда осы терминдерді оңай түсінеді. Қазіргі кезеңдегі білім сапасы «болашақта пайдалану үшін» емес, болашақ іс- қимыл үлгісі тұрғысынан, «өмір сүруді үйрену» ретінде адамның өзін-өзі анықтауы мен өзін-өзі тануына байланысты ерекше, жоғары деңгейдегі дағдыларды...

23 слайд