Органикалық және бейорганикалық заттар
Органикалық және бейорганикалық заттар

#1 слайд
Органикалық және
бейорганикалық заттар
Бейтарап,қышқыл және сілтілі
орта
Бейтараптандыру реакциясы
1 слайд
Органикалық және бейорганикалық заттар Бейтарап,қышқыл және сілтілі орта Бейтараптандыру реакциясы
#2 слайд
Бейорганикалық және органикалық заттар
•Химиялық заттарды IX ғасырдың соңында араб ғалымы Әбу Бәкір әр-
Рази алғаш рет жіктеді.Ол заттардың шығу тегіне сүйене отырып,
оларды үш топқа бөлді.Бірінші топқа минералды,екінші топқа
өсімдіктерді,үшіншісіне жануарларды орналастырды.Осы жіктеу мың
жыл бойы қолданыста болды. Тек XIX үш топтан екі топ
қалыптастырылды- органикалық және бейорганикалық заттар
2 слайд
Бейорганикалық және органикалық заттар •Химиялық заттарды IX ғасырдың соңында араб ғалымы Әбу Бәкір әр- Рази алғаш рет жіктеді.Ол заттардың шығу тегіне сүйене отырып, оларды үш топқа бөлді.Бірінші топқа минералды,екінші топқа өсімдіктерді,үшіншісіне жануарларды орналастырды.Осы жіктеу мың жыл бойы қолданыста болды. Тек XIX үш топтан екі топ қалыптастырылды- органикалық және бейорганикалық заттар
#3 слайд
3 слайд
#4 слайд
• Органикалық заттардың құрамына басқа элементтер мен бірге
әрдайым көміртек болады( химиялық таңбасы С.)
мысалы,глюкощаның құрамына көміртек,сутеу,оттек (химиялық
формуласы С6Н12О6, “це -6- аш-12-о-6”деп оқылады) кіреді.
•Бейорганикалық заттардың құрамына әртүрлі элементтер кіреді
(сутек,оттек,күкірт). мысалы, судың құрамында сутек және
оттек бар( химиялық формуласы Н2О,” аш-2-о” деп оқылады.)
Тірі организмдер жасушаларының құрамына бейорганикалық
мысалы ,су және органикалық заттар(мысалы ,гемоглобин) кіреді
4 слайд
• Органикалық заттардың құрамына басқа элементтер мен бірге әрдайым көміртек болады( химиялық таңбасы С.) мысалы,глюкощаның құрамына көміртек,сутеу,оттек (химиялық формуласы С6Н12О6, “це -6- аш-12-о-6”деп оқылады) кіреді. •Бейорганикалық заттардың құрамына әртүрлі элементтер кіреді (сутек,оттек,күкірт). мысалы, судың құрамында сутек және оттек бар( химиялық формуласы Н2О,” аш-2-о” деп оқылады.) Тірі организмдер жасушаларының құрамына бейорганикалық мысалы ,су және органикалық заттар(мысалы ,гемоглобин) кіреді
#5 слайд
5 слайд
#6 слайд
Бейорганикалық және оргникалық заттардың
ұқсастығы
1..Шығу тегі органикалық заттар да, бейорганикалық
заттар да молекулалардан тұрады
2.Органикалық және бейорганикалық заттарды белгілі бір
химиялыық реакцияларды жүргізу нәтижесінде алуға
болады
3.Органикалық және бейорганикалық заттар бірдей
химимялық элементтер атомынан тұрады.
6 слайд
Бейорганикалық және оргникалық заттардың ұқсастығы 1..Шығу тегі органикалық заттар да, бейорганикалық заттар да молекулалардан тұрады 2.Органикалық және бейорганикалық заттарды белгілі бір химиялыық реакцияларды жүргізу нәтижесінде алуға болады 3.Органикалық және бейорганикалық заттар бірдей химимялық элементтер атомынан тұрады.
#7 слайд
Ерітінділе
р
•Егер су құйылған ыдысқа тұз, қант немесе калий перманганатының
(марганцовка) кристалдарын салса ,онда біз қатты зат мөлшерінің
біртіндеп азаятындығын байқаймыз.Мұнда кристалдар салынған су
жаңа қасиеттерге ие болады, оның дәмі( ащы немесе тәтті,
марганцовка жағдайында таңқурай түске енеді),тығыздығы, қату
температурасы өзгереді.Алынған сұйықтықтырдың сыртқы түрінің
судан тіпті айырмашылығы болмасада( тұз және қант
жағдайында),оларды су деп айтуға болмайды .Олар ерітінділер
•Агрегаттық күйі бойынша ерітінділер сұйық( теңіз суы),газ
тәрізді( ауа),немесе қатты (көптеген металдар құймалары) болуы
мүмкін.
•Барық ерітінді міндетті түрде ерітілетін заттардан мысалы, қант және
оны ерітетін заттардан (көбінесе бұл-су )тұрады.Біздің жағдайда
қантты-еріген зат, ал суды -еріткіш деп атауға болады.
7 слайд
Ерітінділе р •Егер су құйылған ыдысқа тұз, қант немесе калий перманганатының (марганцовка) кристалдарын салса ,онда біз қатты зат мөлшерінің біртіндеп азаятындығын байқаймыз.Мұнда кристалдар салынған су жаңа қасиеттерге ие болады, оның дәмі( ащы немесе тәтті, марганцовка жағдайында таңқурай түске енеді),тығыздығы, қату температурасы өзгереді.Алынған сұйықтықтырдың сыртқы түрінің судан тіпті айырмашылығы болмасада( тұз және қант жағдайында),оларды су деп айтуға болмайды .Олар ерітінділер •Агрегаттық күйі бойынша ерітінділер сұйық( теңіз суы),газ тәрізді( ауа),немесе қатты (көптеген металдар құймалары) болуы мүмкін. •Барық ерітінді міндетті түрде ерітілетін заттардан мысалы, қант және оны ерітетін заттардан (көбінесе бұл-су )тұрады.Біздің жағдайда қантты-еріген зат, ал суды -еріткіш деп атауға болады.
#8 слайд
•Әртүрлі заттардың сулы ерітінділерінің бөлшектер мөлшерін -сутек
иондарын сутек атомының Н+оң зарядталған ядросы анықтау
қабылданған.Ерітіндідегі осындай бөлшектердің белгілі мөлшері ерітінді
ортасы деп аталады.Осыған байланысты барлық сулы ерітінділерді түзетін
ортасының сипатына байланысты үш топқа бөлуге болады:бейтарап,
сілтілік, қышқылдық.
•Сутектік көрсеткіш рН-ерітіндідегі сутек ионының мөлшерінсипаттайтын
шама.Ерітінді ортасы мен рН мәні арасындағы қатынасты сұлба түрінде
көрсетуге болады.
Ерітінді ортасының
түрлері
8 слайд
•Әртүрлі заттардың сулы ерітінділерінің бөлшектер мөлшерін -сутек иондарын сутек атомының Н+оң зарядталған ядросы анықтау қабылданған.Ерітіндідегі осындай бөлшектердің белгілі мөлшері ерітінді ортасы деп аталады.Осыған байланысты барлық сулы ерітінділерді түзетін ортасының сипатына байланысты үш топқа бөлуге болады:бейтарап, сілтілік, қышқылдық. •Сутектік көрсеткіш рН-ерітіндідегі сутек ионының мөлшерінсипаттайтын шама.Ерітінді ортасы мен рН мәні арасындағы қатынасты сұлба түрінде көрсетуге болады. Ерітінді ортасының түрлері
#9 слайд
•Ерітіндідегі рН-тың мәнін
әмбебап индикатор (лат.
indicator-көрсеткіш)
көмегімен анықтайды.
•Әмбебап индикатор - рН
мәнінің түсін өзгертетін
бірнеше индикаторлардың
қоспасы.
9 слайд
•Ерітіндідегі рН-тың мәнін әмбебап индикатор (лат. indicator-көрсеткіш) көмегімен анықтайды. •Әмбебап индикатор - рН мәнінің түсін өзгертетін бірнеше индикаторлардың қоспасы.
#10 слайд
10 слайд
#11 слайд
11 слайд
#12 слайд
•Қышқылдар құрамында жай және
күрделі заттар мен байланысқан
сутек атомдары болады,мысалы:тұз
қышқылы- HCI(аш-хлор деп
оқылады),күкірт қышқылы-
H2SO4( аш-2-эс-о-4),сірке қышқылы-
CH3COOH(“цэ-аш-3-цэ-о-о-аш”).
•Қышқыл ерітінділердің дәмі қышқыл
болады.мысалы,көптеген
жемістерге оның құрамындағы
қышқылдар дәм беріп
тұрады.Қышқылдардың атауы
осыдан шыққан: лимон,алма және
т.б.Қышқылдар табиғатта кең
таралған.
•Көптеген минералды
қышқылдар,мысалы ,күкірт,азот,
тұз-барлығы түссіз сұйықтықтар.
Табиғи қышқылдар және ертінділер
12 слайд
•Қышқылдар құрамында жай және күрделі заттар мен байланысқан сутек атомдары болады,мысалы:тұз қышқылы- HCI(аш-хлор деп оқылады),күкірт қышқылы- H2SO4( аш-2-эс-о-4),сірке қышқылы- CH3COOH(“цэ-аш-3-цэ-о-о-аш”). •Қышқыл ерітінділердің дәмі қышқыл болады.мысалы,көптеген жемістерге оның құрамындағы қышқылдар дәм беріп тұрады.Қышқылдардың атауы осыдан шыққан: лимон,алма және т.б.Қышқылдар табиғатта кең таралған. •Көптеген минералды қышқылдар,мысалы ,күкірт,азот, тұз-барлығы түссіз сұйықтықтар. Табиғи қышқылдар және ертінділер
#13 слайд
•Сілтілер-олар металл
атомдарынан гидроксид
топтарынан тұрады.натрий
гидроксиды,калий
гидроксиді,кальций
гидроксиды.Сілтілер-
күйдіргіш заттар,көптеген
органикалық заттарды
күйдіреді.Сілті ерітінділері
көпіргіш болады.
калий
гидоксиды
натрий
гироксиды
13 слайд
•Сілтілер-олар металл атомдарынан гидроксид топтарынан тұрады.натрий гидроксиды,калий гидроксиді,кальций гидроксиды.Сілтілер- күйдіргіш заттар,көптеген органикалық заттарды күйдіреді.Сілті ерітінділері көпіргіш болады. калий гидоксиды натрий гироксиды
#14 слайд
Бейтаптану
реакциясы
•Қышқылдар мен сілтілер бір-бірімен жанасқанда тіаті бірнеше
секундта тыныш тұра алмайды.Олар араласып ,лезде қуатты
әрекеттесе бастайды.Олармен жүретін реакция быжылдайды
және қызады,осы қарсыластық бір-бірін жойып жібергенше
жалғасады.Бұл реакция бейтараптану реакциясы деп аталады.
14 слайд
Бейтаптану реакциясы •Қышқылдар мен сілтілер бір-бірімен жанасқанда тіаті бірнеше секундта тыныш тұра алмайды.Олар араласып ,лезде қуатты әрекеттесе бастайды.Олармен жүретін реакция быжылдайды және қызады,осы қарсыластық бір-бірін жойып жібергенше жалғасады.Бұл реакция бейтараптану реакциясы деп аталады.
#15 слайд
күнделікті өмірде бейтараптану
реакциясы
15 слайд
күнделікті өмірде бейтараптану реакциясы
#16 слайд
Сабақ аяқталды!
Келесі
кездескенше!
16 слайд
Сабақ аяқталды! Келесі кездескенше!
шағым қалдыра аласыз













