Патопсихология

#1 слайд
Патопсихология пәні, мақсаты, әдістері

1 слайд

#2 слайд
Жоспар: 1. Патопсихология пәні, мақсаты және міндеттері. 2. Патопсихологияның әдістері, даму тарихы. 3. Патопсихологияның психология салаларымен байланысы.

2 слайд

#3 слайд
  1.Патопсихология пәні, мақсаты және міндеттері. Патопсихология психология ғылымының бір саласы болып табылады. Оның психология және психиатрия үшін теориялық және практикалық маңызы бар. Патологиялық психология адамдардың нормальды психикалық қызметінің бұзылуының әр түрлі формаларын, нормальды психикалық дамудың әр түрлі ауытқуларын зерттейді. Сонымен зерттеу объектілері қанша жақын болғанымен, психиатрия мен патопсихология өзгеше пәндер болып есептеледі. Себебі, Психиатрия (психе-жан, патрейа-емдеу) психикалық аурулардың көріністерін, этилогиясы мен потогенезін қарастырады.

3 слайд

#4 слайд
Психологияның бұл саласында бірнеше бағыт Олигофренопсихология – психологиялық дамудың мидың туа біткен ақауларына байланысты патологиялық жағдайларын тексереді. Тифлопсихология – соқыр және нашар көретін адамдардың психологиясын зерттейді Сурдопсихология – есту қабілетінің бұзылуна байланысты психологиялық ерекшеліктерді зерттейді.

4 слайд

#5 слайд
Американдық Ақыл-ой Кемістігі Ассоциациясының ережесіне сәйкес, ақыл-ойдың кемтарлығы былай сипатталады: Жалпы интеллектуалды даму деңгейінің айқын төмендеуі. Ерекше тапшылық немесе бейімделуге қабілетінің жоқтығы. Белгіленген өзгерістердің 18 жасқа дейін көрініс беруі. Олигофренияның ең айқын көрінісі – интеллектінің дамымауы. Олигофрения сы барлардың интеллектуалды коэффициенті (IQ) 70-тен төмен. Туа біткен кемақылдықты жүре пайда болған психикалық әрекеттің ыдырау белгісі бар кемақылдықтан (деменция) ажырату керек.

5 слайд

#6 слайд
Көрудің бұзылу себептері: туа біткен және пайда болғандар. Көрудің туа біткен бұзылуының этиологиясы: - патогендік агенттердің эмбрионалды даму кезеңіндегі әсері (токсоплазмоз және басқа жұқпалы, қабыну процестері, зат алмасудың бұзылуы); - тұқымқуалаушылықтың әсер етуі көздің аномалды дамуына әкеліп соѓады – а) микрофтальм - көз құрылымының дөрекі өзгеруі, көрудің едәуір төмендеуі және бір немесе екі көз көлемінің кішіреюі; б) анофтальм - туа біткен көзсіздік; в) катаракта – шыны тәрізді көздің мөлдір денесінің бұлдырауы. - көздің туа біткен аурулары – көздің тор қабығының пигментті дистрофиясы (дегенерация), көру аймыѓының кішірейіп оның толық жойылуы ерекшелігі және астигматизм - аномалды рефракция, яғни көздің икемделу қасиетініњ бұзылуы. - туа біткен зарарсыз ми ісіктері.

6 слайд

#7 слайд
Жүре пайда болған аномалдар туа біткендерге қарағанда аз таралған. Бұл халыққа көрсетілген емді- профилактикалық көмектің жақсарғанына және денсаулық сақтаудың жетістіктеріне байланысты. Жүре пайда болған аномалдылықтың этиологиясы: - бала көзінің ауыр зақымдануы, өкпе ауруы, мерез, трахома, шешек көз ауруларының әсерінен; - көзге және миға қан құйылу, туу кезіндегі бас жарақаттары, көз және мидың түрліше жарақаттарынсыз зақымдануы (бастың соғылуы немесе жарақаты); - көздің жарақаттануы; - глаукома – көз ұлпаларының өзгеруі және көз іші қысымының көтерілуімен байланысты ауыр дәрежелі ауру; - көру нервісінің атрофиясы; - орталық нерв жүйесінің ауруы (менингит, менингоэнцефалит); - организмнің жалпы аурулардан кейін асқындауы, инфекция; - алыстан және жақыннан көрмеушілік.

7 слайд

#8 слайд
Көру анализаторларының қызметінің бұзылу дәрежесі көру өткірлігінің төмендеуімен анықталады. Көру өткірлігі 10-12 түрлі әріптер немесе белгілерден құралған кесте арқылы тексеріледі. Белгілердің әрбір келесі қатары, алдыңғымен салыстырғанда көру өткірлігінің 0,1 сәйкестігінің айырмашылығын білдіреді. Көру өткірлігі көруге мөлшерлі сәйкес келеді, осыған байланысты белгілер немесе әріптер кестенің 10-шы жолында 5 м қашықтықта және 1,0 тең болып айқындалады. Зерттелуші, осы қашықтықтағы 5 -1 жолда әріптер мен белгілерді айқындауда, бірінші жолда-0,1, ал көру өткірлігінде – 0,5-ке ие. Егер көру өткірлігі 0,1-ден төмен болса, саусақ санау қолданылады. 5 м қашықтықтан қолының саусақтарын ашып санаған бала, 0,09-ға тең көз өткірлігіне ие. Осындай қол саусақтарын 2 м қашықтықтан санау шамамен 0,04 көз өткірлігіне сәйкес, 0,5 м - 0,01 көз өткірлігіне, ал 30 см - 0,005 көз өткірлікке тең. Көру өткірлігі, осы кезде бала саусақтарын ажырата алмаса, тек жарықты көрсе, жарықсезгіштікке тең. Егер бала жарықты қараңғыдан ажырата алмаса, онда оның көру өткірлігі 0-ге тең. Көруінің тұрақты бұзылуы байқалған балаларды, соқыр және нашар көретіндер деп бөлу қалыптасқан.

8 слайд

#9 слайд
Соқыр, мүлде көрмейтін балалар – көріп сезуі мүлдем жойылған балалар немесе жарықсезгіштігі сақталғандар немесе шамалы көретіндер (көзілдірік арқылы жақсы көретін көздің шамамен көру өткірлігі 0,04 қарапайым түзету амалдарын қолдану), сонымен қатар, көру аймағы 10 град-қа дейін тарылѓан балалар. Соқырлық - бұл екі жақты емделмейтін көрудің жойылуы

9 слайд

#10 слайд
Көрудің жойылу дәрежесінің түрлерін ажырату: абсолютті (тотальды) соқырлық, мұнда көріп сезу мүлдем болмайды (жарықсезгіштік және түсті ажырату); іс-жүзінде көрмеу (қалдық көру, мұндай көруі бар балаларды, жартылай көретіндер деп атайды), жарықсезгіштік жарықты қараңғыдан ажырату деңгейінде немесе қалдық көру, бет алдындағы қол саусақтарын санай алу, тура көз алдындағы заттардың түсі мен пішінін, контурын ажыратудың сақталуы. Көптеген соқыр балаларда қалдық көру болады. Неғұрлым соқырлық ерте басталса, соғұрлым баланың психикалық және физикалық дамуының ауытқуы айқын көріне бастайды. Көру анализаторлары қызметінің бұзылу уақытының басталуынан соқыр болып тұғандар мен көрмей қалғандарды бөліп қарайды, яғни туғаннан кейін көз жанарынан айрылғандарды.

10 слайд

#11 слайд
Аномалды балалар арасында естудің белгілі ауытқулары бар балалар түрліше айқындалған категорияны құрайды. Естудің сақталуы бала дамуына өте қажет, өйткені қоршаған өмір жайында көп мөлшерлі хабарды ол есту анализаторы арқылы алады. Әсіресе ең маңыздысы, ол баланың сөзінің қалыптасуы тікелей дыбыс қабылдауына сүйенеді. Естудің бұзылуы, бірінші кемшілік болып саналады, оның танымдық іскерлігі мен жекеленіп көрінуінің байқалуы, баланың дамуының екінші ауытқуын ескертеді. Есту қызметінің терең және тұрақты зақымдануы деп, даму процесінің кемшілік негізінде ағып өтуіне және зақымданған қызметтің белгілерінің жақсаруының байқалмауын, ал емдеу әрекетінің тиімді еместігін айтады.

11 слайд

#12 слайд
Естудің бұзылу себептері : туа біткен және жүре пайда болғандар. Туа біткендер: жүре пайда болғандарға қарағанда мейлінше аз кездеседі және шамамен балалардың 25%-н нашар еститіндер құрайды. Туа біткендердің естуінің бұзылуы: Генетикалық келісілген ерекшелігі бар, осыдан барып тұқымқуалаудың себебі болып келетін ішкі құлақтың толық және жартылай аплазиясы (шала дамуы) түріндегі құрсақ ішінде есту мүшесінің дұрыс дамымауы, дабыл қуысы және сыртқы құлақ түтігінің атрезиясы (бітеліп қалуы) түрінде ортаңғы және сыртқы құлақ дамуының бұзылуы. Сондай-ақ естудің ауыр бұзылуына генетикалық бейімділік мұра болып қала береді. Ана ағзасының жүкті кезінде құрсаққа түрліше зиянды, ауру тудырғыш әсерлердің шақырылуынан болады. Оларға: жұқпалы аурулар (қызылша, тұмау), әсіресе бірінші үш айлық жүктілікте, химиялық, дәрілік заттармен (стрептомицин, хинин), ішімдікпен құрсақтың улануы жатады.

12 слайд

#13 слайд
Жүре пайда болған естудің бұзылуы туа біткенге қарағанда көп кезедеседі және соның салдары болып келесі жаѓдайлар табылады. Жұқпалы инфекциялық аурулар - менингит, қызылша, қызамық, скарлатина, эпидемиялық паротит, пневмония. Қабыну процесі. Бұзылу дәрежесі дыбыс есту аппаратының зақымданған жеріне байланысты. Есту нерві және ішкі құлақ зақымдануына қарағанда, ортаңғы құлақ отиті (қабынуы) естуге аздап ауыр зардабын тигізеді. Құлақтың әр-түрлі бөлімдері қабынып ауырғанда уақытша немесе мүлде естімей қалады. Мұрын мен мұрын-тамақ жолдары ауруға шалдыққанда евстахиев түтігі қабынып, соның салдарынан дабыл қуысына ауаның келуі қиындап, дыбыс өткізгіштігі бұзылады. Евстахиев түтігі ұзақ уақыт бойы қабынып ауырғанда ортаңғы құлақта жапсырма және тыртық пайда болып, соның салдарынан көмескі естуі мүмкін. Сондықтан да созылмалы тұмауға шалдыққанда, не мұрын-тамақ жолдары қабынғанда міндетті түрде дәрігерге қаралып, құлақтың есту қабілетіне ұзақты көз салып отыру қажет.

13 слайд

#14 слайд
Отит - құлақтың қабынуы. Отиттың сыртқы,ортаңғы және ішкі түрлері болады. Сыртқы есту жолының қабыну процесі терінің зақымдалған жеріне инфекция түсуден болады. Бұған құлақтың үсуі, күйіп қалуы, құлақты шаш түйрегішпен, сіріңкемен шұқылап, зақымдау ықпал жасайды. Ауруға шалдығудың басты белгісі-құлақтың қышуы болып табылады отитке шалдыққанда құлақ қатты ауырады, температура көтеріледі, есту нашарлайды. Құлақтан ірің аққанда оның ауырғаны басылып, науқастың жалпы күйі жақсарады, температура төмендейді, ал келесі науқас құлағының нашар естуіне ғана шағым айтуы мүмкін. Кейде ортаңғы құлақтың қабынуы созылмалы формаға айналады. Онда дабыл пердесіндегі жазылып бітпеген тесік арқылы оқтын-оқтын ірің ағады, есту төмендейді.. Сондықтан баланы жуындырғанда құлағына вазелинге не майға жағылған мақта тығып қою керек.

14 слайд

#15 слайд
Мектеп оқушыларының жалпы білімдерін, еңбек ойларын, дағдыларын қалыптастыру процесінде, класта және кластан тыс жұмыстардың барлық түрлері мен формалары коррекциялық тәрбиелеу міндеттеріне жатады. Коррекциялық-тәрбие жұмыстары кеміс балаларға жалпы білім беру процесімен іске асырылады. Коррекцияның мақсаты , кеміс балалардың ақыл-есі дұрыс, дені сау балалармен қарым-қатынасына жағдайлар тұғызу. Кеміс балаларға міндетті түрде емдеу – коррекциялық шаралар (емдік шынықтыру, массаж, дем алу гимнастика жаттығулар, дәрі- дәрмектерді қолдану) жүргізілуі қажет.

15 слайд

#16 слайд
Патопсихологияда ең негізгі мәселе болып танымдық әрекеттің бұрылуы болып табылады, таным процестерінің бұзылуын және жеке бастың бұзылуын бақылай білуге бағытталған. Мақсаты: 1. Психолог өзінің практикалық жұмысы үшін психиатриялық клиникадан қосымша мәліметтерді алуы тиіс, яғни аурудың психикалық көңіл күйі туралы. (Оның танымдық әрекетінің күйі, эмоциональды-еріктік сферасы және жеке басы) Дәрігерге науқастың диагнозын қою үшін көмектеседі. Арнайы эксперименттік – психологиялық зерттеулер психикасының бұзылуын және оның құрылымын және өзара байланысын анықтауға көмектеседі. Психолог психиатриялық клиникада шешетін мақсаты болып табылады. Эксперименттік – психологиялық зерттеулер, яғни бүтіндей психиатриялық тексерулер (экспертиза) (еңбек, әскери, соттық). Патопсихологияның ең күрделі мақсаты теориясының әсерімен психикалық қызметтің өзгеруін зерттеу.

16 слайд

#17 слайд
Психикалық процестердің баяулауын ұсынылған материалдың нашар еске сақталуы мен қайта жаңғыртылуы - мұның бәрі органикалық ауру кезінде анықталады. Сонымен бірге медициналық психолог дәрігер қызметінің психологиялық астарларын науқас адамның мінез-құлық өзгерісін бір-бірімен қарым-қатынасын зерттейді, мұның өзі бірнеше салаға бөлінеді. Нейропсихолоия психологиялық құбылыстардың мидың физиологиялық құрылымдарымен ондағы нейтрондардың қызметімен байланысын зерттейді. Психоформология адамның жан дүниесіне дәрі дәрмектің қалай әсер ететінін қарастырады. Психотерапия психикалық әдіспен әсер ету арқылы ауруды емдеу жолдарын зерттейді.

17 слайд

#18 слайд
Патопсихологияның тарихы психатрияның, неврологиялық және экспериментальдық психологиясының дамуымен байланысты . XV-XVII ғасырларда Европа елдерінде кемістіктері бар адамдарға, психикалық ауруларға арналып, баспаналар ұйымдастырылды. Қараңғы, сыз орындардағы шіріп кеткен төсеніш, сабан төсек үстінде олар шынжырмен бұғауланып, жылдар, тіпті оңдаған жылдар бойы жатты. Ауру байғұстар аяусыз соққыға да жиі-жиі ұшырайтын. Бұл адамдарды осындай азапта ұстау XVIII ғасырдың аяқ шеніне дейін жалғасты. 1792 жылы ақыл-есі кем, психикалық ауруларға арналған Париж баспаналарын меңгеруге дәрігер Филипп Пинель (1745-1826) алғаш рет тағайындалды. 19-ғасырдың аяғында психологияның зерттеулеріне нақты ғылымдардың әдістері енгізіле бастады. В.Вунт және оның оқушыларының экспериментальдық әдістері психиатриялық клиникадаға—Э.Крепелиннің (1879) клиникасына, Франциядағы Сальпетрлереге (1890) 50-жылдай лаборатория меңгерушісі П,Жане атқарған өте үлкен психологиялық клиникаға енгізе бастады. Эксперименталды – психологиялық лабораториялар Ресейдің да психатриялық клиникасында да ашыла бастады. Қазандағы В.М Бехтерева (1885) Мәскеудегі С.С Корсакованың (1886) Юрьевтегі В.Ф Чита және Киевтегі И.А Сокорскийдің лабораториялары т.б болды. Өткен ғасырдың 20-шы жылдарында медициналық психологиядан белгі...

18 слайд