Патопсихология

#1 слайд
абылдауды
Қ ң
бзылуы.
ұ
1 слайд
абылдауды Қ ң бзылуы. ұ
#2 слайд
Жоспар:
1.
абылдау,
Қ қ
абылдауды
б зылуы ң ұ
туралы
т сінік.
ү
Агнозиялар.
2.
Деменциядан б рыны псевдиагнозиясы.ұ ғ
3.
абылдауды мотивациялы компоненттеріні Қ ң қ ң
б зылуы.
ұ
2 слайд
Жоспар: 1. абылдау, Қ қ абылдауды б зылуы ң ұ туралы т сінік. ү Агнозиялар. 2. Деменциядан б рыны псевдиагнозиясы.ұ ғ 3. абылдауды мотивациялы компоненттеріні Қ ң қ ң б зылуы. ұ
#3 слайд
1. абылдау,
Қ қ
абылдауды б зылуы
ң ұ
туралы т сінік.
ү
Агнозиялар.
абылдау дегеніміз – заттар мен
Қ
былыстарды з асиеттері ж не б лшектері
құ ңө қ ә ө
жиынтымен осылып, сезім м шелеріне
ғ қ ү
тікелей сер етуі кезіндегі т тас т рде
ә ұ ү
бейнеленуі. абылдауда заттарды
Қ ң
былыстарды т сі, дыбысы, д мі ,иісі,
құ ң ү ә
формасы т.б. асиеттері т тас к йінде
қ ұ ү
бейнеленеді.
3 слайд
1. абылдау, Қ қ абылдауды б зылуы ң ұ туралы т сінік. ү Агнозиялар. абылдау дегеніміз – заттар мен Қ былыстарды з асиеттері ж не б лшектері құ ңө қ ә ө жиынтымен осылып, сезім м шелеріне ғ қ ү тікелей сер етуі кезіндегі т тас т рде ә ұ ү бейнеленуі. абылдауда заттарды Қ ң былыстарды т сі, дыбысы, д мі ,иісі, құ ң ү ә формасы т.б. асиеттері т тас к йінде қ ұ ү бейнеленеді.
#4 слайд
Апперцепция ж не оны абылдаудаы р лі
ә ңқ ғ ө
«Апперцепция»— латын с зі, аза ша
ө қ қ
абылдауга осымша деген маынаны
қ қ ғ
білдіреді. Латынша «ап» — стеме ж рна ,
ү ұ қ
«перцепцио»— абылдау. Адамны
қ ң
психологиялы ж й-к йі мен оны ткендегі
қ ә ү қө
мір т жірибені мазм нын абылдауда
ө ә ң ұ қ
м ны ма ызы ерекше. Б рыны
ұ ң ң ұ ғ
т жірибелер жа а н рселерді абылдауда
ә ң ә қ
танымды лшем ызметін ат арады.
қө қ қ
4 слайд
Апперцепция ж не оны абылдаудаы р лі ә ңқ ғ ө «Апперцепция»— латын с зі, аза ша ө қ қ абылдауга осымша деген маынаны қ қ ғ білдіреді. Латынша «ап» — стеме ж рна , ү ұ қ «перцепцио»— абылдау. Адамны қ ң психологиялы ж й-к йі мен оны ткендегі қ ә ү қө мір т жірибені мазм нын абылдауда ө ә ң ұ қ м ны ма ызы ерекше. Б рыны ұ ң ң ұ ғ т жірибелер жа а н рселерді абылдауда ә ң ә қ танымды лшем ызметін ат арады. қө қ қ
#5 слайд
Апперцепцияны
т ра ты ж не уа ытша дейтін екі т рі бар. ң ұ қ ә қ ү
• Т ра ты
апперцепция ұ қ
адамны
ызы уы мен д ниетанымына, маманды ы ңқ ғ ү ғ
мен
білім де гейіне байланысты болып отырады. Мысалы, «т бір» деген с зді ң ү ө
филолог
пен биологты , математик пен химикті абылдауы т рліше. ң ңқ ү
•'Уа ытша
апперцепция қ
адамны
р т рлі алдануы (иллюзия) салдарынан ңә ү
жа са
пікірлер ту ызады.ң қ ғ
«Иллюзия»
—
латын с зі, магынасы — алдану. Алдануда абылдан ан ө қ ғ
н рселер
мен заттар біріне-бірі с йкес келмей, б рмалананады. Ста ан ішіндегі ә ә ұ қ
суга
касы ты сал анда ы кескінні кесінді болып к рінуі де — алдануды бір қ ғ ғ ң ө ң
мысалы.
детте, абылдау заты мен оны сезілген бейнесі зара тепе-те Ә қ ң ө ң
адекватты
болып келеді. Алайда, к ру ар ылы абылдауда алданулар болып ө қ қ
т рады.
Мына т мендегі сызба-суреттерде зандар алдануы, параллелограмм ұ ө
алдануы,
кесінділер алдануы т різді баска да т рлер к рсетілгенә ү ө
5 слайд
Апперцепцияны т ра ты ж не уа ытша дейтін екі т рі бар. ң ұ қ ә қ ү • Т ра ты апперцепция ұ қ адамны ызы уы мен д ниетанымына, маманды ы ңқ ғ ү ғ мен білім де гейіне байланысты болып отырады. Мысалы, «т бір» деген с зді ң ү ө филолог пен биологты , математик пен химикті абылдауы т рліше. ң ңқ ү •'Уа ытша апперцепция қ адамны р т рлі алдануы (иллюзия) салдарынан ңә ү жа са пікірлер ту ызады.ң қ ғ «Иллюзия» — латын с зі, магынасы — алдану. Алдануда абылдан ан ө қ ғ н рселер мен заттар біріне-бірі с йкес келмей, б рмалананады. Ста ан ішіндегі ә ә ұ қ суга касы ты сал анда ы кескінні кесінді болып к рінуі де — алдануды бір қ ғ ғ ң ө ң мысалы. детте, абылдау заты мен оны сезілген бейнесі зара тепе-те Ә қ ң ө ң адекватты болып келеді. Алайда, к ру ар ылы абылдауда алданулар болып ө қ қ т рады. Мына т мендегі сызба-суреттерде зандар алдануы, параллелограмм ұ ө алдануы, кесінділер алдануы т різді баска да т рлер к рсетілгенә ү ө
#6 слайд
галлюцинация
Ж йке
ж йесіні ауру а шалдыруына байланысты жал ан, теріс, ү ү ң ғ ғ
б рмалан ан
бейнелер туады. Осы орай да галлюцинация деп ұ ғ
аталатын
жа дай бар. Б л термин иялдану, шатасу деген т сінікті ғ ұ қ ү
білдіреді.
М ндай жайттар улы д рілерді олдан ан адамдарда, ұ ә қ ғ
маск немдікке
салын ан кісілер мен нашар орларда жиі.кездеседі. ү ғ қ
Ондай
адамдар ж йке ж йесіні ауруына шырау салдарынан рбір ү ү ң ұ ә
н рсені
б рмалап абылдайды да, зінен- зі отырса да ай ай-шу ә ұ қ ө ө қ
естиді,
стінде не кеудсінде бір н рсе жор алап бара жаткандай ү ә ғ
болады.
Сондай-а , ж йке ж йесі ауруына душар бол андарда қ ү ү ғ
шизофрения
не шизофрениктер деп аталатын кабылдауды айырыкша ң
б рмалан ан
т рі де болады. детте, м ндай нау астарды к з ұ ғ ү Ә ұ қ ң ө
алдына
ауіпті адам елестеп, міріне зиян келтіретіндей к й кешеді.қ ө ү
6 слайд
галлюцинация Ж йке ж йесіні ауру а шалдыруына байланысты жал ан, теріс, ү ү ң ғ ғ б рмалан ан бейнелер туады. Осы орай да галлюцинация деп ұ ғ аталатын жа дай бар. Б л термин иялдану, шатасу деген т сінікті ғ ұ қ ү білдіреді. М ндай жайттар улы д рілерді олдан ан адамдарда, ұ ә қ ғ маск немдікке салын ан кісілер мен нашар орларда жиі.кездеседі. ү ғ қ Ондай адамдар ж йке ж йесіні ауруына шырау салдарынан рбір ү ү ң ұ ә н рсені б рмалап абылдайды да, зінен- зі отырса да ай ай-шу ә ұ қ ө ө қ естиді, стінде не кеудсінде бір н рсе жор алап бара жаткандай ү ә ғ болады. Сондай-а , ж йке ж йесі ауруына душар бол андарда қ ү ү ғ шизофрения не шизофрениктер деп аталатын кабылдауды айырыкша ң б рмалан ан т рі де болады. детте, м ндай нау астарды к з ұ ғ ү Ә ұ қ ң ө алдына ауіпті адам елестеп, міріне зиян келтіретіндей к й кешеді.қ ө ү
#7 слайд
2. абылдауды негізгі ерекшеліктері.
Қ ң
Сезімдік таным процесі ретінде абылдауды зіне т н ерекшеліктері бар:
қ ң ө ә
а) абылдауды т тасты ы
Қ ң ұ ғ
. Б л асиет бойынша заттар мен н рселерді
ұ қ ә ң
сырткы т ріне арай б лшектеліп, ажыратылып т р анына арамастан,
ү қ ө ұ ғ қ
оларды т тас т рінде абылдаймыз..
ұ ү қ
)
ә
абылдауды ма ыналылы ы.
Қ ң ғ ғ
абылданган объект т тас болады, оны
Қ ү ң
м н-жайы с збен беріледі, мазм ны т жырымдалады. абылдау
ә ө ұ ұ Қ
ма ынасыны арапайым т рі — тану. Тану жалпылап тану немесе
ғ ң қ ү
тал аусыз тану ж не даралы тану болып б лінеді. Жалпылап тануда
ғ ә қ ө
н рселерді жай-жапсары тере біліне бермейді, ал даралап тануда заттар
ә ң ң
мен к былыстарды білу аны , толы т рде болады. Мысалы, адам к п
ұ қ қ ү ө
киімні ішінен з киімін таниды, немесе к п адам ішінен зіне таныс кісіні
ң ө ө ө
ажырата алады. б) абылдауды та дамалылы ы
Қ ң ң ғ
толып жаткан объек
тілердін. бірін тандап алудан к рінеді. М ны м нісі рбір н рсені
ө ұ ң ә ә ә ң
сапасын, касиетін абылдау болып табылады.
қ
7 слайд
2. абылдауды негізгі ерекшеліктері. Қ ң Сезімдік таным процесі ретінде абылдауды зіне т н ерекшеліктері бар: қ ң ө ә а) абылдауды т тасты ы Қ ң ұ ғ . Б л асиет бойынша заттар мен н рселерді ұ қ ә ң сырткы т ріне арай б лшектеліп, ажыратылып т р анына арамастан, ү қ ө ұ ғ қ оларды т тас т рінде абылдаймыз.. ұ ү қ ) ә абылдауды ма ыналылы ы. Қ ң ғ ғ абылданган объект т тас болады, оны Қ ү ң м н-жайы с збен беріледі, мазм ны т жырымдалады. абылдау ә ө ұ ұ Қ ма ынасыны арапайым т рі — тану. Тану жалпылап тану немесе ғ ң қ ү тал аусыз тану ж не даралы тану болып б лінеді. Жалпылап тануда ғ ә қ ө н рселерді жай-жапсары тере біліне бермейді, ал даралап тануда заттар ә ң ң мен к былыстарды білу аны , толы т рде болады. Мысалы, адам к п ұ қ қ ү ө киімні ішінен з киімін таниды, немесе к п адам ішінен зіне таныс кісіні ң ө ө ө ажырата алады. б) абылдауды та дамалылы ы Қ ң ң ғ толып жаткан объек тілердін. бірін тандап алудан к рінеді. М ны м нісі рбір н рсені ө ұ ң ә ә ә ң сапасын, касиетін абылдау болып табылады. қ
#8 слайд
агнозия
абылдауды
б зылуы затты тану иынды ына абылдау Қ ң ұ қ ғ қ
материалдарыны
б зылуына ж не сезімдерді алдануына ате ң ұ ә ң қ
тану а
іс- рекетті мотивационды жа тарыны айтадан ғ ә ң қ қ ңқ
рылуына
келеді. Затты, дыбысты тануда ы адамны иналуын құ ә ғ ңқ
агнозия
деп атаймыз. Агнозия ми ыртысыны за ымдануы қ ң қ
н тижесінде
к ру, есту, сипап сезу, тітіркендіргіштерін д рыс ә ө ұ
абылдай
алмауынан болады. қ
Оның
мынандай т
үрлері
бар:
1.
оптикалы
қ
агнозия (затты к
өре
алмау)
2.
сауса
қ
агнозиясы (
ұстаған
затты танымау)
3.
ке
ңістік
агнозиясы (ке
ңістікті
ажырата алмау)
4.есту
агнозиясы (фонематикалы
қ
естуді
ң
б
ұзылуынан
болады).
Бұл
таныс
әуендерді,
дыбысты танымау.
8 слайд
агнозия абылдауды б зылуы затты тану иынды ына абылдау Қ ң ұ қ ғ қ материалдарыны б зылуына ж не сезімдерді алдануына ате ң ұ ә ң қ тану а іс- рекетті мотивационды жа тарыны айтадан ғ ә ң қ қ ңқ рылуына келеді. Затты, дыбысты тануда ы адамны иналуын құ ә ғ ңқ агнозия деп атаймыз. Агнозия ми ыртысыны за ымдануы қ ң қ н тижесінде к ру, есту, сипап сезу, тітіркендіргіштерін д рыс ә ө ұ абылдай алмауынан болады. қ Оның мынандай т үрлері бар: 1. оптикалы қ агнозия (затты к өре алмау) 2. сауса қ агнозиясы ( ұстаған затты танымау) 3. ке ңістік агнозиясы (ке ңістікті ажырата алмау) 4.есту агнозиясы (фонематикалы қ естуді ң б ұзылуынан болады). Бұл таныс әуендерді, дыбысты танымау.
#9 слайд
2. Деменциядан б рын ы псевдиагнозиясы
ұ ғ
.
Деменция
–
ж ре келе пайда болады. Ес, жарыместік, ессіздік,кема ылдылы . ү қ қ
Сонымен
бірге деменция радиация серінен немесе бас с йекті миды ә ү ң ң
за ымдануынан
пайда болатын интеллектуалды кемістік. Кема ылдылы туа қ қ қ қ
ж не
ж ре пайда болады. Туа пайда болатын кема ылдылы психикалы ә ү қ қ қ
дамымауды
белгілі бір д режесімен орта сипатталады.. Ситуациялы ң ә қ қ
орытындыларды
мазм нына байланысты абылдауды б зылуын аны табу а қ ң ұ қ ң ұ қ ғ
болады.
Сюжетті м нін т сіне алмай отырып олар р уа ытта затты жекелеген ң ә ү ә қ ң
заттарын
суреттейді. Оны сюжетті байланыстарын ескере алмауы. Суретті жеке ң ң
б ліктері
алынып тасталады да фонымен араластырылады. Мысалы: нау ас а ө қ қ
са ырау ла ты
суретін к рсетсе, т менгі жа ын ияр деп к ріп, жо ар ы жа ы ң құ қ ң ө ө ғ қ ө ғ ғ ғ
ызан
деп к реді. Осы жеке б ліктер бір бірімен осылып, затты бейнесі қ ө ө қ ң
танылмай
алады. Сонды тан нау ас а затты толы к рсетті ме, лде бір б лігін қ қ қ қ қ ө ә ө
к рсетті
ме б рібір, олар затты бейнесін на ты тани алмайды. Ауруда ө ә ң қ
органикалы
деменцияны к рінуі к зді а арылуыны б зылуы абылдау қ ң ө ө ң ңғ ң ұ қ
формасыны
т рінде екендігі ж нінде жол ашты. М ндай б зылу ң ү ө ұ ұ
псевдодеменция
деп
аталады.
9 слайд
2. Деменциядан б рын ы псевдиагнозиясы ұ ғ . Деменция – ж ре келе пайда болады. Ес, жарыместік, ессіздік,кема ылдылы . ү қ қ Сонымен бірге деменция радиация серінен немесе бас с йекті миды ә ү ң ң за ымдануынан пайда болатын интеллектуалды кемістік. Кема ылдылы туа қ қ қ қ ж не ж ре пайда болады. Туа пайда болатын кема ылдылы психикалы ә ү қ қ қ дамымауды белгілі бір д режесімен орта сипатталады.. Ситуациялы ң ә қ қ орытындыларды мазм нына байланысты абылдауды б зылуын аны табу а қ ң ұ қ ң ұ қ ғ болады. Сюжетті м нін т сіне алмай отырып олар р уа ытта затты жекелеген ң ә ү ә қ ң заттарын суреттейді. Оны сюжетті байланыстарын ескере алмауы. Суретті жеке ң ң б ліктері алынып тасталады да фонымен араластырылады. Мысалы: нау ас а ө қ қ са ырау ла ты суретін к рсетсе, т менгі жа ын ияр деп к ріп, жо ар ы жа ы ң құ қ ң ө ө ғ қ ө ғ ғ ғ ызан деп к реді. Осы жеке б ліктер бір бірімен осылып, затты бейнесі қ ө ө қ ң танылмай алады. Сонды тан нау ас а затты толы к рсетті ме, лде бір б лігін қ қ қ қ қ ө ә ө к рсетті ме б рібір, олар затты бейнесін на ты тани алмайды. Ауруда ө ә ң қ органикалы деменцияны к рінуі к зді а арылуыны б зылуы абылдау қ ң ө ө ң ңғ ң ұ қ формасыны т рінде екендігі ж нінде жол ашты. М ндай б зылу ң ү ө ұ ұ псевдодеменция деп аталады.
#10 слайд
4. абылдауды мотивациялы компоненттеріні
Қ ң қ ң
б зылуы
ұ
.
абылдау а
іс - рекет сия ты арау оны р-т рлі сипаттарыны Қ ғ ә қ қ ң ә ү ң
згерулерін
аны тауды міндеттейді. Жалпылауды т мендеуі агнозия а ө қ ң ө ғ
келеді.
Сырт ы ж не ішкі анализаторларды іс- рекетіні функционалды ә қ ә ң ә ң қ
жа дайыны
згеруі сезімні алдануына кеп со ады. « абылдау жеке ғ ңө ң ә ғ Қ
адамны
р-т рлі мірлерінде бейнеленеді сонды танда к руге болады, ңә ү ө қ ө
біріккен
іс- рекетте немесе жеке басты атынасты згеруінен б рын оны ә ққ ңө ұ
згертуге
болады» деп 1946ж С.Л. Рубинштейн жазды. Жеке басты ө ң
згеруіндегі
абылдауды компоненттерін р-т рлі жолмен табу а болады;ө қ ң ә ү ғ
•абылдау
процесіні зіндік б зылуыны анализдік жолына;қ ңө ұ ң
•на ты
эксперименттік т сілдерді рылуы жолымен абылдау мотивіні қ ә ңқұ қ ң
м нін
тудырушы функцияны згеруіне жол беретіндігінен; ә ңө
10 слайд
4. абылдауды мотивациялы компоненттеріні Қ ң қ ң б зылуы ұ . абылдау а іс - рекет сия ты арау оны р-т рлі сипаттарыны Қ ғ ә қ қ ң ә ү ң згерулерін аны тауды міндеттейді. Жалпылауды т мендеуі агнозия а ө қ ң ө ғ келеді. Сырт ы ж не ішкі анализаторларды іс- рекетіні функционалды ә қ ә ң ә ң қ жа дайыны згеруі сезімні алдануына кеп со ады. « абылдау жеке ғ ңө ң ә ғ Қ адамны р-т рлі мірлерінде бейнеленеді сонды танда к руге болады, ңә ү ө қ ө біріккен іс- рекетте немесе жеке басты атынасты згеруінен б рын оны ә ққ ңө ұ згертуге болады» деп 1946ж С.Л. Рубинштейн жазды. Жеке басты ө ң згеруіндегі абылдауды компоненттерін р-т рлі жолмен табу а болады;ө қ ң ә ү ғ •абылдау процесіні зіндік б зылуыны анализдік жолына;қ ңө ұ ң •на ты эксперименттік т сілдерді рылуы жолымен абылдау мотивіні қ ә ңқұ қ ң м нін тудырушы функцияны згеруіне жол беретіндігінен; ә ңө
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген