Патопсихология

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Жоспар: 1. Ойлаудың адам дүниетанымындағы маңызы. 2. Ойлаудың бұзылуы. 3. Ойлау операциялары , операциялық жағының бұзылуы.

2 слайд

#3 слайд
Ойлау дегеніміз - әлеуметтік жағдаймен ұштасқан, тілмен тығыз байланысты психикалық процесс, сол арқылы болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы және жанама бейнеленуі. Бұл бейнелену адам ойының талдау және біріктіру әрекеттері арқылы танылады.

3 слайд

#4 слайд
Ойлаудың сезімдік таныммен және тілмен байланыстылығы: Дүниетану тікелей сезімдік процестер – түйсіну, қабылдау, пайымдаудан басталып, одан әрі ойлануға қарай өрбиді. Таным процестерінің барлығы да тікелей сезімдік процестер – түйсіну, қабылдау, елестетумен байланысты. Елес – заттардың нақты бейнесін көз алдымызға келтіретін тікелей таным процесі – сезімдік танымнан абстрактылы ойға көшу аралығындағы көпір сияқты. Адамдардың сыртқы дүниені танып білуінің теңдігі мен ақиқаттығы тәжірбие, сондай – ақ, адамдардың табиғат пен қоғамға ықпал етіп, оларды өзгерту жолындағы іс - әрекеттерінің нәтижелері арқылы тексеріліп отырады.

4 слайд

#5 слайд
Ой корытындыларының мынадай үш түрін ажыратамыз. 1.Дедукциялық ой корытындысы, /Дедукция»— латын сөзі, қазақша мағынасы — шыгару.Ой қорытындысының бұл түрі бойынша ой жүйесі жалпы жағдайдан жеке, дара жағдайға карай өрбиді 2.Индукциялық ой қорытындысы — ой қорытындысының жекеден жалпыға карай дамып отыратын түрі. Мысалы. Алматыда өткен жетіде дүйсенбі күні ауаның температурасы 20°С-тан асқан жоқ. Сейсенбі, сәрсенбі күндері де сондай болды. Жұма, сенбі күндері 18—19°С болды. Жексенбі күні 19°С болды. Демек, ауанын температурасы өткен жетіде Алматыда 20°С-тан асқан жок. 3.Традукциялық ой қорытындысы - оған аналогия аркылы жасалатын ой корытьгндылары жатады. Бұл — жеке-дара жағдайдан жекеге карай өрбіп отыратын ой қорытындысы; Дедукциялық ой қорытындысының кең тараған түрі — силлогизм.Формальдық логикада зерттелетін мәселелер — дұрыс ойлаудын формалары мен заңдары. Ғылыми пән ойлау формалары мен заңдарды колдана отырып, нәрселер

5 слайд

#6 слайд
Психологияда ойланудағы ниеттің пайда болу себебінің мынадай екі турі бар: 1. Арнайы танымдық ойлану . Әдетте, бұл белгілі тілек-максатка сәйкес пайда болады. 2- Арнаусыз ой. Ойлаудың бұл түрі сыртқы жағдайдың әсеріне орай туады. Мысалы, окушынын сабакка дайындалуы жайында ойлануын арнаусыз, әрі оның өміріндегі үйреншікті, дағдылы ой деуге болады. 2.Ойлау және мәселені шешу . Адам белгілі бір мәселеің түйінін шешу барысында түрлі амал-тәсілдер колданып, алға койған мақсат- міндетін орындап шығу үшін ойланып, толғанады. Сол мәселені шешудің жолын іздестіреді. Ойланудың бұл түрі міндет- мақсатка сәйкес жүзеге асады.

6 слайд

#7 слайд
Ойлаудың түрлері және оның даралық ерекшеліктері Біріншіден, ойлаудың түрі нақтылы іс-әрекет пен қимыл-қозғалыс жайындағы практикалык іспен ұштаскан. Бөбектердің ойы осы іс-әрекеттермен баійланысты. Екінші, бейнелі ойлау мектеп жасына дейінгі балаларда каркынды дамып, олардын, заттарды ұстап-тұтынуы нәтижесінде қалыптасады. Олар сол заттардың беинесін көрнекі түрде кабылдап отырады. Үшінші, абстрактылы ой. Ойлаудың бұл түрі бойынша адамнын ұғымды меңгеруі нәтижесінде пайымдау әрекеттері дамып, ғылыми түсініктері өрістейді. Ойлаудың даралык ерекшеліктері адамның танып білуінің сапалық сипаттары мен ерекшеліктерін камтитыи ақыл-ойдың қызметі болып саналады.

7 слайд

#8 слайд
Ойлаудың тілмен тығыз байланысты болуы және оның қоғамдық мәні адам ойлауы дамуының қоғамдық – тарихи сипатта болатындығын көрсетеді. Адамның дүниетанымы, білімі және өмір тәжірбиесінен жинақтаған мағұлматтары ұрпақтан – ұрпаққа мұра болып ауысып отырады. Бұл – тарихи фактор. Адам ақыл – ойының дамып жетілуі мен білімінің өсуі әрбір ұрпақ жасаған білім қорын меңгеріп, оларды әлеуметтік өмір қажеттіліктерін қанағаттандырып отыруға пайдаланылады. Сөйтіп, тарихи даму адам баласының қоғам өміріндегі қарым – қатынасын нығайтады. Ойлау потологиясында мынандай үш түрді көрсетуге болады . Ойлаудың операциялыќ жағының бұзылуы Ойлау динамикасының бұзылуы Ойлаудың мотивациялыќ компонентінің бұзылуы.

8 слайд

#9 слайд
Ойлау операциялары: анализ,  синтез,  салыстыру, абстракция,  нақтылау, жалпылау, жүйелеу. Ойлаудың күрделі операциялары: абстракция, жалпылау.

9 слайд

#10 слайд
Анализ дегенм із – ой арқылы түрлі заттармен құбылыстарды мәнді жақтарын жеке бөліктерге бөлу. Синтезде - ой арқылы заттың құбылыстың барлық элементтері біріктіріледі. Анализ бір-бірімен тығыз байланысты. Бірінсіз бірі болмайтын құбылыс. Анализ бен синтездің негізінде салыстыру дейтін ой операциясы пайда болады. Салыстыруда заттардың ұқсастық айырмашылық қасиеттері айқындалады

10 слайд

#11 слайд
Абстракцияға қарама –қарсы операцияны нақтылау деп атайды. Нақтылау абстракциялық ұғымды соған сәйкес келетін жеке ұғымдармен түсіндіру яғни жеке заттармен нәрселер туралы ой. Абстракциялау - шындықтағы заттар мен құбылыстарды жалпылау арқылы оның елеулі қасиеттерін басқа қасиеттерін басқа қасиеттерінен ойша бөліп алу. Жалпылау - бір текті заттардың құбылыстардың ортақ қасиеттерін оймен біріктіру. Жүйелеу – жалпылау арқылы шындықтағы заттар мен құбылыстарды белгілі принцип бойынша орналастыру.

11 слайд

#12 слайд
Ойлау шындықтың қорытынды және жанама бейнесі ретінде білімді практикалық меңгеру және қолдану сипатталады. Ойлау науқасын зерттеулер ми ауруларымен сырқаттанатындарда ойлаудың операциялыќ жағының бұзылуы алуан түрлі формаларды қабылдайды а) жалпылау деңгейінің төмендеуі; б) жалпылау процесінің бұзылғандығына тән деген 2 вариантына тән

12 слайд

#13 слайд
Ойлау лабильдігі. Мұндай өзгерістің мінездік ерекшелігі тапсырманы орындауға тұрақсыздың деңгейін білдіреді. Негізінде мұндай ауру адамдардың талдап қортындылау деңгейі төмен болмаған. Осы ауру адамдар материалды дұрыс жолмен талдап қортындылаған. Ал салыстыру және ауыстыру операциялары болмаған. Бірақ та осы ауру адамдардың адекватты талқылау мінезі тұрақты болмаған. Сонымен бірге,мұндай ауру адамдар инструкцияны тез игеріп , шешімнің адекватты жолымен жұмыс жасайды. Олар қорытындыланған белгі бойынша карточкаларды қоя бастайды. Бірақ біраз уақыт өткен соң ,бұл дұрыс шешім жолын тастап кетеді. Және олар талдап қортындылаудың жоғарғы жеке жағжайларында дұрыс орындап келе жатып ,эпизоттық дұрыс емес жолға кездейсоқ кездесіп қалады. Бұл тербелістерге әр түрлі мінездеме тән

13 слайд

#14 слайд
Селқос ойлай түрі. Сипатталып отырған ережені бұзудың өзі ойлау процесінің бұзылуының типі болып табылады. Мұның негізінде өткен тәжірибенің селқос байланыстары жатыр. Мұның негізінде осы ауру адамдар өз жұмысының таңдалған жолын , қорытынды жолдарын бір қызметтен екінші қызметке өтуді өзгерте алмайды. Осы сияқты бұзылушылық көбіне эпепепсиямен ауыратындарда кездеседі. Кейде бастан ауыр зақым алған кейбір ақыл-ой кемістігі бар формаларда кездеседі. Мұндай ауру адамдар кейде жұмыс істеуге шамасы келмейді. Бірақ та, мұны жеке олқылықпен орындап ,бұрынғы топтастырулы ұмытып, жаңа білімге қажет емес, пайда болуын қажет етпейтін жұмысты орындайды. Олардың ақыл-ой азығы жоғары емес, ал жұмыс темпі жай жүреді. Ал экспериментальды психологиялық зерттеу болса, тұрып қалушылықты, интнлектуальды процетердің жай қимылдауын білдіреді.

14 слайд