Патопсихология

#1 слайд
Естің бұзылуы туралы жалпы түсінік

1 слайд

#2 слайд
Жоспар: 1. Ес.Тікелей естің бұзылуы. 2. Мнистикалық әрекеттің динамикасының бұзылуы. 3.Естің мотивациялық компоненттерінің бұзылуы. 4.Жанама есте сақтаудың бұзылуы.

2 слайд

#3 слайд
Есте сақтау –дегеніміз есте сақтайтын нәрсені бұрынан белгілі нәрсемен байланыстыру, яғни ассоциация мынандай түрлерге бөлінеді. Ассоциация: қарапайым күрделі, аралас, ұқсас, қарама-қарсы,мағыналық Ес –дегеніміз адамның бұрын қабылдаған нәрселер мен құбылыс бейнелерінің, көңіл-күйлерінің ойда сақталып, қажет кезінде қайта жаңғыруын айтамыз. Ес күрделі процесс.

3 слайд

#4 слайд
Психологиялық тұрғыдағы көзқарастар тобы - ассоциациялық бағыт делінсе де, оның не мәселесі мен өзекті ұғымы - ассоциациялық байланыстар. Осы байланыстар психикалық міндетті түрде жасалу принципі болып саналады. Сөйтіп екі түрлі елес пен әсерлену санада бір мезгілде бой көрсетеді. Осыған орай есте әр түрлі сыртқы жағдайларға байланысты пайда болып отыратын әсерлер мынандай үш түрге бөлінеді : а) әсерленген объектінің кеңістік пен уақытқа орай араласып келуі; э) өзара ұқсастығы; б) бір-бірінен айырмашылығы мен қарама-қарсылығы. Сыртқы дүние қүбылыстарының өзара қатынасынан ассоциациялардың келесі реттегі үш түрі қүралады: 1) Аралас не іргелес ассоциациялар; 2) Ұқсастық ассоциациялар, 3) Қарама-қарсылық ассоциациялар.

4 слайд

#5 слайд
Адам миының құпиялары жағынан ашылар емес. Ол өте құрылымды осы күрделді ақуызды жиынттықтың ақпараттық топтар оны сақтай алу қабілеттің қазіргі күндегі психология онда жүріп жататын құрылымдық немесе химиялық өзгерістермен байланыстырып отыр. Бұл теорияның негізгі мәні мынада – есте қалдыру мидың электірлік белсенділігімен яғни мидағы химиялық не құрылымдық белсенділік қандайда бір жолмен ағзадағы электр қуатын артырады. Бұл үшін қолайлы ес іздерін іске қосатын жүйке тізбегі болу шарт. Физиологиялық заңдарына орай нейрон жеткізген импульстер аксон ( қозуды жеткізуші) бір жасушадан екіншісіне беріледі. Аксонның жасушамен тоғысқан жері синапс деп аталады. Жеке бір жасушаның өзіңдегі осы синапстың саны мұндаған. Синапс негізінде екі түрлі қызмет етеді бірі қоздырушы , екіншісі –тежеуші. Сонымен қысқа мерзімді не ұзақ мерзімді естің екеуі де бірде қозушы немсе тежелуші жеке элементтерінің бір біріне әсерінен туындайды. Айырмасы қысқа мерзімді ес белгілі нейрондардың уақытша электрлік белсендігінен болады да ұзақ мерзімді ес нейрондардың тұрақты құрылымынан келіп шығады.

5 слайд

#6 слайд
Нәсілдік негізінде жатқан процестер ашылумен ғылымда сол проецстің есте қалдыруға ықпалы жоқ па деген ой пайда болды. Әр ағза үшін тән болған генетикалық ақпарат ДНК ( Дезоксирибонуклейн қышқылы) молекуларында шоғырланады. Ал оны тасмалдау басқа РНК нуклейін қышқылының молекуласымен орындалады. ДНК ағзаға тән әр жаңа генетикалық естің өзінде сақтайтындықтан оның өзі немесе РНК игерілген тәжірбиені де бірден бірге өткізуге мүмкін деген болжам жасалды. Эксперименттер нәтижесінде тәнді құрайтын молекуланың химиялық құрылымы тіршілік иесінің тәжірбие топтауымен өзгеріске келетіні анықталды. Бұл келесі сұрақты туындатты : өзгерту барыснда өзгерген РНК молекуласы жаңа пайда болған дағды жөніндегі мәліметті өзінде сақтай ма не сақтамай ма ? эксперимент барысы жануар қажетті әрекетті орындауға үйретілгенді оның жүйке жүйесінің бір аймағынан РНК молекуласы бөлініп алынды. Кейін ол игерілген білікті екінші жануарға өткізу үшін жаңа ағзаға егілді. Үйретілген жануардың РНК молекуласы қабылдаған екінші жануар (жалпақ құрт) алғашқысының дағдысын қайталап берді. Аталған эксперимент тәжірбиелерден естің ерекше іздері дене молекулаларындағы химиялық бірікпелерінде таңбаланып организмде еркін қозғалыста болатының және олардың бір жануардан екіншісіне аусатыны толық дәлелденді.

6 слайд

#7 слайд
Іс-әрекет сипаттарына орай, ес мынандай үш түрге негізделіп бөлінеді: психикалық белсенділік сипатына байланысты: қимыл-қохзғалыс, эмоциялық-сезімдік, бейнелі-көрнекілік және сөздік-мағыналық (логикалық); іс-әреетің мақсат сипатына қараай : ерікті, еріксіз ес. Адамның материалдарды қанша уақытқа дейін есте сақтай алатындығына қарай: қысқа және ұзақ мерзімді ( түпкілікті),оперативтік ес.

7 слайд

#8 слайд
Ес процестері: қайта жаңғырту, ұмыту, есте сақтау, тану. Есте сақтау- алынған әсерлерді есте ұстауға бағытталған, есте ұстаудың алғы шарттары болып табылатын процесс. Есте сақтау мақсатының болу, болмауына қарай есте сақтау ықтиярлы және ықтиярсыз болады. Ықтиярсыз есте сақтау - бұл ойластырмай есте сақтау. Ықтиярлы есте сақтау- мағұлматты есте сақтауға саналы мақсат қойылуымен сипатталады. Ол үшін жаттау процесі ұйымдастырылып, ерік күші жұмсалады.

8 слайд

#9 слайд
механикалық мағыналық Механикалық ес- көбірек қайталау арқылы сыртқы байланыстарды нығайтуға негізделген. Мағыналық ес - жаңа мағұлматпен бұрын таныс мағұлматтар арасында және соңғы мағұлмат бөлшектері арасында мағыналы байланыс жасауға негізделген.

9 слайд

#10 слайд
арнайы мақсат қою, оны меңгеруге ұмтылу. Есте қалдырудың қоғамдық, тәжірбиелік мәнініадам қажетіне байланысты болуы. Есте қалдыруды жоспарлап оқылған материалдың жемісімен оның ішінен еске түсерлік түйінді мәселелердің ізін, мәнін білу. Сол мән мағыналарды түсіну үшін олардлы ойлау процесімен тығыз ұштастыру. Қабылданған нәрселердің байланыс жүйелерін тірек болар жүйесін табу. Қабылдаған нәрселерді өз сөзімен құрастыру, сөйтіп қажетті материалдарды есте қалдыруды жеңілдету. Сапалы түрде қайталап ,пысықтау керек .

10 слайд

#11 слайд
Ес потологиясын зеттеу әртүрлі бағытта жүргізіледі. а\ клиникалық бағытта. Корсаков және оның қызметкерлері естің бұзылуы белгілі бір синдроммен байланыстырады. Оның психологиялық механизмін ашу мақсатын алдарына қояды. б\ психофизиологиялық және нейрофизиологиялық бағыт. Лурия және Барбизе бұлар психофизиологияның негізін талдай отырып ми ошағының бұзылу кезіндегі мнестикалыќ табиғатын бұзылуын оқытады. в\ психологиялық бағыт мұнда естің бұзылуын ќарастырады. Ес потологиялық зерттеу теориясы жағынан маңызды, өйткені мнестикалыќ әрекеттің бұзылуына қандай фактордың қатысуын аныќтауға көмектеседі.

11 слайд

#12 слайд
Амнезияның үдеуі. Амнезия дегеніміз – естің болмауы, ессіздік. Амнезияның түрлері: Кертартпа Антеоградтық Антерорепроградтық фиксаждық өршіген

12 слайд

#13 слайд
Кертартпа амнезия - белгілі бір психикалық аурулардың ессіз күйі басталар алдында тікелей болған оқиғалардың естен шығуы. антероградтық амнезия – санасыз күй немесе психикалық басқада, келесі аяқталған соң, тікелей іле шала болатын оқиғалар туралы естеліктерді жоғалту. антероретроградтық амнезия – бұл аурудың өткен және соңғы оқиғаларын естен шығарып алуы. Фиксаждық амнезия – есте сақтау қабылдаудың ағымдағы оқиғаларды есте сақтаудың жоғалуы. Өршіген амнезия – есте сақтау қабылдаудың жоғалып, дәйекті заңдылықпен өтетін ес қорларының босауының біртіндеп өсе түсуінен блінеді

13 слайд

#14 слайд
Э. Блегер Э. Блегер шындық ойлауға қарсы түпнұсқалық ойлауды қойды. Ол шындыққа байланысты емес, психикалыќ заңдылықтарға басшылық етпейді, оған тек «аффективті қажеттілік» қана тән. Аффективтік қажеттілік деп Блегер адамның рахаттануға сүйенушілік және жағымсыз қайғыдан құтылу деп ойлайды. Ол логикалыќ және аустикалық ойлауды генез бойынша қарсы қояды. Ол логикалыќ ойлау әлсіреуі аустикалық және логикалық ойлаудан басым болады. Сондай-ақ логикалық шындық шындықты бейнелеудің негізінде ойлаудың негізгі эмоциядан, ұмтылыстан, қажеттіліктен жекелейді. Ойлауды зерттеген және оған үлкен әсерін тигізген Гештальт психология мектебінің жүргізген жұмыстары, Вертгейлер, Кеймер, Дункер жұмыстарында ойлау кенет және даярланбаған бұрынғы тәжірибемен балалар мен жағдайды түсіну. Олардың пікірінше ойлау ќызметі мәселелік жағдайлардың жеке бөлімдері ќайта ќұрылады. «жаңа», «бүтін», «жаңа гештальт» пайда болады. Жеке элементтері жаңа гештальтќа байланысты.

14 слайд

#15 слайд
Д.К.Дункер мен Н.Маер ойлаудың продуктивті спецификасын аша алмады. Гештальт психологияның өкілдеріне санадан тыс объект өмір сүрген жоқ сыналушы ең алдымен барлық операцияның шартын түсіндіруінде жатыр.

15 слайд

#16 слайд
Л.С.Выготский Л.С.Выготский жанама түрдегі мәселеге үлкен назар аударған. Психиканың даму процесіне тарихи түрде тоќталып адамның психикалыќ процестері ішкі іс- әрекеттерден дамиды деп есептеген. Ол психикалыќ процестің жанама сипаттарын бірнеше рет айтып көрсетті. Сондай-ақ тілге ерекше мән берді. Сөз Л.С.Выготский үшін қоғамдық практика процесінде пайда болған қарым-қатынас формасы ретінде ќолданылып жеке іс- әрекетті ұйымдастыру жолы ретінде объективті шындыќ болып табылады.

16 слайд

#17 слайд
А.А. Токарский дұрыс ойлау бұл өзгерген жағдайды көріп дұрыс әсерлену тәсілін қолданып өзінің іс- әрекетінің дұрыстығына күдіктендіру деп санады. А.А.Токарский өзінің ақылсыздық туралы ойлаудың төмендеуіне (оның терминологиясында аќылсыздық) мысалдар келтіреді. Ол бұл жағдайды былай талдайды аќымаќ аќылды кеңесті ұғады, меңгереді оның есі бұзылған жоќ яғни өрт болып жатқанда сөндіру керек деп қортынды жасады, бірақ сәтсіздікпен кездесті. Кейде оларда аз қабылдау, қабылдағандарын еске түсіре алмау. Ќандай жағдайға байланысты екенін есіне түсіре алмау сияќты көріністер жиі кездеседі, яғни байланыссыз ұғымдарға жиі кездеседі.

17 слайд