#1 слайд
«Психикалық дамудың тежелуі» ұғымы және оның классификациясы

1 слайд

#2 слайд
Психикалық тежелуінің негізгі бұзылыстары интеллектуалды деңгейі көбіне таным процестері: зейіні, логикалық есте сақтауы, ойлауы, кеңістікті бағдарлауы төмен болып келеді. Бұл балалар өзінің құрдастарынан кеш жүріп, кеш сөйлейді Психикалық дамудың тежелуі – бұл баланың интеллектуалд ы қабілетінің жасына сәйкес келмеуі.

2 слайд

#3 слайд
1.Конституциона лдық ПДТ 2. ПДТ соматогенезі 3. Психогенді ПДТ 4. Церебральды- органикалық ПДТ 1980 жылы К.С.Лебединская ПДТ классификациясының 4 нұсқасын ұсынды:

3 слайд

#4 слайд
Конституционалды немесе гармониялык инфантилизм турінде калыптасатын ПДТ Сипаттары: мінездің эмоционалды мотивациясының басым болуы, көңіл-күй түрінің жоғарлығы, сезімнің ашықтығы кезінде олардың үстірт және беріксіз, жеңіл иланушылық ойынға деген қызығушылығының басым болуы. Көбінесе эмоционалды жалынды-жігерлі ержетпеудің ерекшелігі дене бітімінің инфантильді типімен үйлеседі. ПДТ-ң мұндай типінде не туа біткен конституциялық этиология, не өмірінің бірінші жылында құрсақ іші ауыспалы- трофикалық бұзылулар түріндегі себептер болады. Бул топтаты балалардын негізгі клиникалык белгілері эмоциялары мен жігерлік касиеттерінін тежеліп, жас жатынан кеп кіші балаларга тан мінез, еркелеу, куаныш - реніш, анкаулык, сенгіштік сиякты психикалык ауыткулар. Керісінше, ез жастарына тан іс-рекеттерге (оку, жаттау, ойлану, сапалы іс бітіру, жауапкершілік) ынталары болмайды.

4 слайд

#5 слайд
Бұл топтағы балалардың психикалық дамуының тежелуінің негізгі себептері: баланың іштен туа немесе жүре келе жүрек, бүйрек, өкпе ауруларымен жиі ауыруы, созылмалы аурулардың асқынуы, жүйке ауруларының әсері сияқты соматогендік зақымданулар балаларда астениялық жағдайларды қалыптастырады. Осыдан барып, балалардың психикалық тонусы төмендеп, оның дамуы тежеледі. Жиі кездесетін клиникалық белгілері: әлсіздік, дәрменсіздік, қорқақтық, өзіне – өзінің көңілі толмаушылық, жалтақтаушылық Сипаттамалары: •Баланың физикалық денсаулығының төмендігі психикалық дамуына тікелей әсер етеді. •Ойлау процестері баяу, зейін тұрақсыз, жадында сақтау қабілеті әлсіз. •Эмоциялық тұрақсыздық, шаршау, назарының жиі ауытқуы байқалады. Соматогенді ПДТ.

5 слайд

#6 слайд
Психогенді ПДТ - бұл эмоционалды жарақаттар мен балаға жеткілікті түрде эмоционалды қолдау көрсетілмеуінің салдарынан туындайтын тежелу. Сипаттамалары: •Бұл балаларға эмоционалдық тұрақсыздық, мазасыздық тән. Олар тез ренжігіш, ашушаң болуы мүмкін. •Әлеуметтік ортада қиындықтарға тап болады, өзін төмен бағалауы және қоршаған адамдармен қарым-қатынаста қиындықтар болады Себептері: •Ата-ана тәрбиесінің жеткіліксіздігі, эмоционалдық қолдаудың жетіспеуі. •Қарым-қатынас дағдыларының дұрыс қалыптаспауы. •Отбасындағы жарақаттық жағдайлар (ата-ананың ажырасуы, тұрмыстық зорлық-зомбылық және т.б.).

6 слайд

#7 слайд
Психикалық даму тежелуінің церебральды органикалық түрі - шығу тегі жүйке жүйесінің органикалық жетіспеушілігіне байланысты. Көптеген жағдайда баладағы орталық жүйке жүйесінің органикалық өзгерістері анасының жүктілік кезіндегі денсаулығына байланысты (жұқпалы аурулар және бүйрек, жүрек аурулары басқа да созылмалы аурулары...).Жүктілік кезіндегі көңіл-күйі,уайым-қайғыға салынуы да нәрестенің іште дамуына әсер етеді. Мұндай балалардың барлығында зейін мен есте сақтау процестері дамымаған. Себептері: •Жүктілік және босану кезіндегі асқынулар (гипоксия, босану жарақаттары, улану). •Ми инфекциялары (энцефалит, менингит), ми жарақаттары. •Туғаннан кейінгі мидың зақымдануы. Сипаттамалары: •Мидың органикалық зақымдануы баланың интеллектуалдық, моторлық және психикалық қабілеттерінің дамуын тежейді. •Балада ойлау процестерінің баяу дамуы, сөйлеу қиындықтары, есте сақтау қабілетінің нашарлығы байқалады. •Әдетте мұндай балаларда қозғалыс координациясы бұзылады және физикалық дамуында да тежеліс болады.

7 слайд

#8 слайд
ПДТ оқушылардың сөздік қорын дамытуда халық ауыз әдебеті үлгілерінің ішіндегі ең негізгісі ертегілер болып табылады. Ертегінің бай фантастикасы психикалық дамуы тежелген оқушылардың ойына қозғау салып, өмірдің неше алуан сырларын танытады, сана- сезімі мен ақыл-ой қызметінің дамуына, ерте қалыптасуына, соның негізінде сөйлеу тілінің дамуына көмектеседі

8 слайд

#9 слайд
Балалардың ойлауын төмендегідей тапсырмалар беріп дамытуға болады: «Анаграмманы шеш!» жаттығуы • Сөздегі әріптердің орны ауыстырылады. Жеңілінен бастауға болады. Арнайы балаларға тапсырма жеңілдетіп беріледі. Мысалы, жемістер, көкөністер т.б. тақырыппен беріледі. • ЛМАЛ- АЛМА • ҮЗЖІМ- ЖҮЗІМ • ИЯПЗ - ПИЯЗ • РӨКІ- ӨРІК • БІСӘЗ- СӘБІЗ • ЛМАТҰР - АЛМҰРТ • РТКАПО – КАРТОП «Қарама-қарсы мағынасын тап!» әдісі . 1.Жуан • 2.Биік • 3. Тар • 4. Кішкентай - • 5. Салқын - • 6.Ұзын • 7. Ақ - 8. Ашық 9. Қою • 10. Өткір -

9 слайд

#10 слайд
«Артығын шығар!» жаттығуы • Суреттерді көре отырып, мағынасына қарай, топтап, артығын шығарады. Бұл жаттығуды сөздер арқылы беруге болады.

10 слайд

#11 слайд
Белгісін тап» жаттығуы БАЛАЛАРҒА ҮШ-ТӨРТ СӨЗ БЕРІЛЕДІ. МЫСАЛЫ: АЛМА, СИЫР, ТҮН. ОСЫ СӨЗДЕРДІҢ БІР БЕЛГІСІН ТАБУҒА ТАПСЫРМА БЕРІЛЕДІ. (АЛМА - ТӘТТІ, СИЫР – СҮТТІ, ТҮН – ҚАРАҢҒЫ). ОҚУШЫЛАР ЖАТТЫҚҚАН СОҢ ЕКІ, ҮШ БЕЛГІСІН ТАПТЫРУҒА БОЛАДЫ.

11 слайд

#12 слайд
Назарларыңызға рахмет!

12 слайд