Презентация: С.Мұқанов "Лашын"

#1 слайд
С.Мұқанов “Лашын”үзіндісі Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Борсықбаева А.

1 слайд

#2 слайд
Бүгінгі ашық сабаққа қош келдіңіздер!

2 слайд

#3 слайд
Жұпқа бөлу 1- жұп.Асанқайғы- Жерұйық 2- жұп. Төстік-Шалқұйрық 3-жұп. Ә.Тәжібаев- “Толағай” 4-жұп.А.Сейдімбек- “Әйел-ана” 5- жұп. А.Байтұрсынұлы- “Өгіз бен бақа” 6- жұп.М.Өтемісұлы- “Соғыс” 7-жұп.Ы.Алтынсарин- “Дүние қалай етсең табылады?” 8-жұп. А.Құнанбайұлы- “Қыс” 9- жұп. М.Жұмабаев- “Сағындым”

3 слайд

#4 слайд
Сабақтың мақсаты: С.Мұқановтың “Лашын” үзіндісі туралы білімді жеке, жұпта, топта өзара пікірлесу, сұрақ қою, талдау жұмыстары арқылы алуға бағыттау.

4 слайд

#5 слайд
Сабақ міндеті: -”Лашын”үзіндісінің мазмұнын пысықтайды; - үзінді мазмұнына талдау жасайды; - еркін әңгіме құру, сыни ойлауға, өзін бағалауға жетелеу;

5 слайд

#6 слайд
Күтілетін нәтиже: - үзінді мазмұнын пысықтайды; - үзінді мазмұнына талдау жасай алады; - еркін әңгіме құрып, сыни ойлай алады, өзін бағалайды;

6 слайд

#7 слайд
Бағалау парағы Аты-жөні:-------------------------------- кезең Критерийлер 1 Білу “Шындық па, жалған ба” 2 2 Түсіну “Еркін әңгіме алаңы” 2 3 Қолдану Т кестесі 2 4 Талдау Талдау 2 5 Жинақтау “Бестармақ” 2 6 Бағалау 10

7 слайд

#8 слайд
Миға шабуыл Бір нәрсе, екі аяқты, сегіз бармақ, Іліксе дүниенің бәрін алмақ. Өзінің тілі бар да, тістері жоқ. Жұтады көрінгенді алмап-жалмап Бұл қандай мақұлық?

8 слайд

#9 слайд
Білу  1.Әңгімені айтып оырған автор.  2. Ол Балғабай ауылына мұғалім болып келді.  3. Ол ауылда өзінің Қараторғайын ерекше жақсы көрді.  4.Ахмет тек құсбегілікпен ғана айналысты.  5. Оның жүйрігінің аты –Қараторғай  6. Жаз айларында ол үнемі лашынды құсқа салатын.  7. Ахмет лашынға үш мезгілде шығушы еді?  8. Үйректер үнемі шалшықты көлдер, томарларда кездесетін.  9. Дабыл адамдарды ояту үшін күнде таңертең қағылатын.  10. Лашынның көзіне тұғыр кигізетін.  11. Лашын ілуге ойлаған үйрегінің дәл астына жетпей аспанға көтерілмейді.  12. Ахметтің лашыны екі түлекті құс.  13. Лашынға алдырмайтын құс –қаз  14. Дуадақ лашынның көзін шұқып жеңеді.  15. Құс салудың ең қызықты кезеңі – көктем  16. Құстың құлағының сезгіштігі-өткір.  17. Ахмет құс салатын кезде құс жайылымына түсте, атпен барушы еді.  18. Бірінші рет құсқа салғанда лашынның көзіндегі томағаны алмайды.

9 слайд

#10 слайд
1.Әңгімені айтып оырған- автор. (шындық)1. 2. Ол Балғабай ауылына мұғалім болып келді.-(жалған, Балтабай ауылы)2. 3. Ол ауылда өзінің Қараторғайын ерекше жақсы көрді. (Жалған, Балғабайдың Ахметін)2. 4.Ахмет тек құсбегілікпен ғана айналысты. (жалған, атбегілікпен де)2. 5. Оның жүйрігінің аты –Қараторғай (шындық)1. 6. Жаз айларында ол үнемі лашынды құсқа салатын (шындық)1. 7. Ахмет лашынға үш мезгілде шығушы еді.( жалған, екі: таң ату мен күн көтерілудің арасы, күннің еңкеюі мен батуының арасы)2. 8. Үйректер үнемі шалшықты көлдер, томарларда кездесетін. (шындық)1. 9. Дабыл адамдарды ояту үшін күнде таңертең қағылатын. (жалған, құстарды үркіту үшін) 2. 10. Лашынның көзіне тұғыр кигізетін (жалған, томаға)2. 11. Лашын ілуге ойлаған үйрегінің дәл астына жетпей аспанға көтерілмейді. (шындық)1. 12. Ахметтің лашыны екі түлекті құс.(жалған, бір түлекті)2. 13. Лашынға алдырмайтын құс –қаз (жалған, дуадақ)2. 14. Дуадақ лашынның көзін шұқып жеңеді.( жалған, көзіне саңғып)2 15. Құс салудың ең қызықты кезеңі – көктем.( жалған,шілдеден былай)2. 16. Құстың құлағының сезгіштігі-өткір. (шындық)1. 17. Ахмет құс салатын кезде құс жайылымына түсте, атпен барушы еді. ( жалған,ерте жаяулап, жар жағалап) 2. 18. Бірінші рет құсқа салғанда лашынның көзіндегі томағаны алмайды. (жалған, құс томағаны алмаса көре алмайды)2.

10 слайд

#11 слайд
Түсіну «Еркін әңгіме» алаңы  1. Шығарма неліктен «Лашын» деп аталған?  2. Автордың айтуы бойынша Балтабай аулы неліктен жайлы болды?  3.Неліктен адамдар атбегілік , құсбегілік кәсіптерімен айналысады деп ойлайсыңдар?  4.Құс салатын адамға дабыл не үшін керек,  оны неліктен қағады?  5. Қазақтың халық өлеңінде неге «Қыран құс қисық ұшып, түзу ілер» деп айтылған?  6. Лашынға қазды алу үйрекке қарағанда неге қиынырақ болады?  7.Неге дуадақ лашынға алдырмайды?  8.Құс салудың қызықты айлары неге көктем емес, шілдеден былай?  9.Құстың отқа шығар мезгілі неге таң сібірлеуінен  басталады?  10. Неліктен құстың құлағының сақтығы өткір ?  11. Неліктен құсбегілерді құстар естімей қалушы еді?  12.Неліктен автор құс салу көрінісін ең керемет сәтке балайды?

11 слайд

#12 слайд
Қолдану: екі бағытты тану. (“Ақсұңқардың қазға аяқтануы”)

12 слайд

#13 слайд
Талдау Шығармадағы эпитет, теңеу, портреттерді табу. (топтық жұмыс) 1.Портрет. Оқырман өзі оқыған белгілі бір көркем шығармадағы геройлардың мінезін біліп, сөзін ести тұра сырт пішінін, кескін-кейпін де көргісі келеді. Портрет тәсілі осыдан туған. Бір қалыпта қатып қалмайтын өзгеретін, қозғалатын жанды келбет, кескін. Әдебиеттегі адамның сырт- бітімін, , кескін-кейпін, жүріс-тұрысын суреттеу-портрет. 2.Эптитет. Заттың, құбылыстың айрықша сипатын, сапасын анықтайтын суретті сөз. Мысалы: Сұр бұлт түсі суық қаптайды аспан, Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан. 3.Теңеу. Суреткер заттың, құбылыстың ерекше белгілерін көрсетпей-ақ оны басқа затпен, құбылыспен салыстыра суреттейді. Мысалы: Қайыңдар күмістің сом бақанындай, Жиі терек әскердің қатарындай. Бұтақтар жапырағы сылдыраған Өзбектің батсайы шапанындай.

13 слайд

#14 слайд
Шығармаға талдау: 1. Портрет: а)Көк көзді , шабдан мұртты, ақсұр, қушық бетті, түрі байырғы орыстан айырып ала алмайтын...  ә) Денесінің бар көлемі жұдырықтай ғана , бірақ қанат, құйрығымен тұтас алғанда сүңгуір қайықтай ұп-ұзын көрінетін, маңдайы жайпақтау келген, тұмсығы жолбарыстың тырнағындай иілген, сарғылттау қияғының өткірлігі ұстарадай, мөлдіреген қарақаттай көздері томпайып, сыртына қарай тепкен, бөтегесі жүйрік аттай төстектеу, сирақтары жіңішке , сарғылт саусақтарының басына имие біткен сұрғылт тұяқтарының ұштары егелеген біздей өткір, жазған қанатының ойылыңқырап барып ,ұш жағы іп-істік боп кеткен құйрықтары сауысқандай ұзынша, қарасұрлау қанатының түсі қоңырлау таңбаларымен сапырылысып, түсін кейде қарасұр, кейде қара қоңыр көрсетіп құлпыртып тұратын...  2.Теңеулер:  Жұдырықтай, қайықтай, жолбарыстың тырнағындай, ұстарадай, қарақаттай, егелген біздей, сауысқандай т.б.  3. Эпитеттер: көк көзді, шабдан мұртты, сарғылттау қияғы, қарасұрлау қанаты, қоңырлау таңбалар, шеңберлеп иген ағашқа сірестіре керген , кептірген тері, күңгірлеген дауыс, айдын көл, жарау ат, аққан жұлдыз, қашқан үйректер, т.б.

14 слайд

#15 слайд
БЕСТАРМАҚ 1 Зат есім 2 сын есім 3 Етістік. 4 сөзді сөйлем 5.Метафора

15 слайд

#16 слайд

16 слайд