400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Презентация тақырыбы: "Орташа шамалар туралы түсінік"

Материал туралы қысқаша түсінік
Орташа шамалар туралы түсінік
Материалдың қысқаша нұсқасы
img_page_1
Слайдтың жеке беттері
№№ 13 тақырып: 13 тақырып: «« Орташа шамалар Орташа шамалар туралы түсініктуралы түсінік »» №№ 13 тақырып: 13 тақырып: «

#1 слайд
№№ 13 тақырып: 13 тақырып: «« Орташа шамалар Орташа шамалар туралы түсініктуралы түсінік »» №№ 13 тақырып: 13 тақырып: «« Орташа шамалар Орташа шамалар туралы түсініктуралы түсінік »»

1 слайд

№№ 13 тақырып: 13 тақырып: «« Орташа шамалар Орташа шамалар туралы түсініктуралы түсінік »» №№ 13 тақырып: 13 тақырып: «« Орташа шамалар Орташа шамалар туралы түсініктуралы түсінік »»

Жоспар Жоспар • Орташа шаманың мәні мен принциптері • Орташа ш

#2 слайд
Жоспар Жоспар • Орташа шаманың мәні мен принциптері • Орташа шаманың әлеуметтік- экономикалық мағынасы

2 слайд

Жоспар Жоспар • Орташа шаманың мәні мен принциптері • Орташа шаманың әлеуметтік- экономикалық мағынасы

• Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы шарттары. шарттары. Статистика

#3 слайд
• Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы шарттары. шарттары.  Статистикалық бақылаудың нәтижесінде жиналған Статистикалық бақылаудың нәтижесінде жиналған мәліметтерді дұрыс өңдеп, жинақтаудың әлеуметтік – мәліметтерді дұрыс өңдеп, жинақтаудың әлеуметтік – экономикалық және статистикалық тәжірибеде экономикалық және статистикалық тәжірибеде атқаратын рөлі өте жоғары. Бірақ, бұл көрсеткіштер атқаратын рөлі өте жоғары. Бірақ, бұл көрсеткіштер зерттеп отырған қоғамдық құбылыстар мен процестерге зерттеп отырған қоғамдық құбылыстар мен процестерге талдау жасауға, жиынтық бірліктерін қорытындылауға талдау жасауға, жиынтық бірліктерін қорытындылауға жеткіліксіз. Кейбір жағдайда осы көрсеткіштер жеткіліксіз. Кейбір жағдайда осы көрсеткіштер жиынтығының даму, өзгерту ззаңдылығын зерттеу және жиынтығының даму, өзгерту ззаңдылығын зерттеу және сол сандық мәндер жиынтығын дұрыс дәлдікпен көрсету сол сандық мәндер жиынтығын дұрыс дәлдікпен көрсету үшін және берілген бірліктерді толық қамту үшін бәріне үшін және берілген бірліктерді толық қамту үшін бәріне ортақ негізгі көрсеткіштер жүйесі керек болады. Мұндай ортақ негізгі көрсеткіштер жүйесі керек болады. Мұндай көрсеткіштер орташа шама әдісі арқылы алынады және көрсеткіштер орташа шама әдісі арқылы алынады және оны, қорытындылаушы көрсеткіш деп атайдыоны, қорытындылаушы көрсеткіш деп атайды

3 слайд

• Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы Орташа шаманың мәні мен маңызы және қолданылуы шарттары. шарттары.  Статистикалық бақылаудың нәтижесінде жиналған Статистикалық бақылаудың нәтижесінде жиналған мәліметтерді дұрыс өңдеп, жинақтаудың әлеуметтік – мәліметтерді дұрыс өңдеп, жинақтаудың әлеуметтік – экономикалық және статистикалық тәжірибеде экономикалық және статистикалық тәжірибеде атқаратын рөлі өте жоғары. Бірақ, бұл көрсеткіштер атқаратын рөлі өте жоғары. Бірақ, бұл көрсеткіштер зерттеп отырған қоғамдық құбылыстар мен процестерге зерттеп отырған қоғамдық құбылыстар мен процестерге талдау жасауға, жиынтық бірліктерін қорытындылауға талдау жасауға, жиынтық бірліктерін қорытындылауға жеткіліксіз. Кейбір жағдайда осы көрсеткіштер жеткіліксіз. Кейбір жағдайда осы көрсеткіштер жиынтығының даму, өзгерту ззаңдылығын зерттеу және жиынтығының даму, өзгерту ззаңдылығын зерттеу және сол сандық мәндер жиынтығын дұрыс дәлдікпен көрсету сол сандық мәндер жиынтығын дұрыс дәлдікпен көрсету үшін және берілген бірліктерді толық қамту үшін бәріне үшін және берілген бірліктерді толық қамту үшін бәріне ортақ негізгі көрсеткіштер жүйесі керек болады. Мұндай ортақ негізгі көрсеткіштер жүйесі керек болады. Мұндай көрсеткіштер орташа шама әдісі арқылы алынады және көрсеткіштер орташа шама әдісі арқылы алынады және оны, қорытындылаушы көрсеткіш деп атайдыоны, қорытындылаушы көрсеткіш деп атайды

Орташа шамалар дегеніміз Орташа шамалар дегеніміз біртектес жиынтықты белгілі бір біртектес жиынтықты белгілі бір жағдайда

#4 слайд
Орташа шамалар дегеніміз Орташа шамалар дегеніміз біртектес жиынтықты белгілі бір біртектес жиынтықты белгілі бір жағдайда және уақытта өзіне тән жағдайда және уақытта өзіне тән белгілері бойынша жинақтап белгілері бойынша жинақтап көрсететін орташа сан мөлшері, яғни көрсететін орташа сан мөлшері, яғни біртектес жиынтық бірліктерінің орта біртектес жиынтық бірліктерінің орта есеппен алынатын белгісінің барлықесеппен алынатын белгісінің барлық бірліктерге жатқызылатын сандық бірліктерге жатқызылатын сандық шамасы.шамасы.

4 слайд

Орташа шамалар дегеніміз Орташа шамалар дегеніміз біртектес жиынтықты белгілі бір біртектес жиынтықты белгілі бір жағдайда және уақытта өзіне тән жағдайда және уақытта өзіне тән белгілері бойынша жинақтап белгілері бойынша жинақтап көрсететін орташа сан мөлшері, яғни көрсететін орташа сан мөлшері, яғни біртектес жиынтық бірліктерінің орта біртектес жиынтық бірліктерінің орта есеппен алынатын белгісінің барлықесеппен алынатын белгісінің барлық бірліктерге жатқызылатын сандық бірліктерге жатқызылатын сандық шамасы.шамасы.

• Мысалы, бір институтта оқитын студенттердің стипендияларының мөлшерін алатын болсақ, онда орташа шама әдісін қолданудың ешқа

#5 слайд
• Мысалы, бір институтта оқитын студенттердің стипендияларының мөлшерін алатын болсақ, онда орташа шама әдісін қолданудың ешқандай да қажеттілігі болмайды. Себебі, сол жоғары оқу орындағы стипендияның мөлшері барлық студенттер үшін бірдей, тек қана өте жақсы оқитын студе ттердікі ғана өзгеше болады. Ал егер жұмысшылардың орташа айлық еңбекақыларын қарастыратын болсақ, онда олардың арасында түрлі себептеріне қарай жалақы мөлшері әркімде әрқилы болып келеді. Мұндай жағдайда барлық жұмысшыларға тәне сандық көрсеткішті есептеу үшін орташа шама әдісі қолданылады. 

5 слайд

• Мысалы, бір институтта оқитын студенттердің стипендияларының мөлшерін алатын болсақ, онда орташа шама әдісін қолданудың ешқандай да қажеттілігі болмайды. Себебі, сол жоғары оқу орындағы стипендияның мөлшері барлық студенттер үшін бірдей, тек қана өте жақсы оқитын студе ттердікі ғана өзгеше болады. Ал егер жұмысшылардың орташа айлық еңбекақыларын қарастыратын болсақ, онда олардың арасында түрлі себептеріне қарай жалақы мөлшері әркімде әрқилы болып келеді. Мұндай жағдайда барлық жұмысшыларға тәне сандық көрсеткішті есептеу үшін орташа шама әдісі қолданылады. 

• Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда келесідей принциптер орындалуы керек:ке

#6 слайд
• Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда келесідей принциптер орындалуы керек:келесідей принциптер орындалуы керек: • зерттеп отырған құбылыстың, процестің жиынтық бірліктері біртекті болуы шарт; • орташа шаманы есептегенде оның жеке-дара өзгермелі сандық және сапалық көрсеткіштері толықтай жойылады, негізгі белгінің әрбір бөлікке тән шамасы шығады; • орташа шама статистикалық бақылау нәтижесінде жиналған мәліметтер арқылы есептелінеді, бақылау көрсеткіштері көп болса, орташа шама соғұрлым көп шығады; • зерттеп отырған құбылыстардың, процестердің жеке бөліктерінің арасында ауытқу болғанда орташа шама қолданылады.

6 слайд

• Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда Орташа шаманы есептегенде және қолданғанда келесідей принциптер орындалуы керек:келесідей принциптер орындалуы керек: • зерттеп отырған құбылыстың, процестің жиынтық бірліктері біртекті болуы шарт; • орташа шаманы есептегенде оның жеке-дара өзгермелі сандық және сапалық көрсеткіштері толықтай жойылады, негізгі белгінің әрбір бөлікке тән шамасы шығады; • орташа шама статистикалық бақылау нәтижесінде жиналған мәліметтер арқылы есептелінеді, бақылау көрсеткіштері көп болса, орташа шама соғұрлым көп шығады; • зерттеп отырған құбылыстардың, процестердің жеке бөліктерінің арасында ауытқу болғанда орташа шама қолданылады.

Орташа шама біртектес жиынтық үшін Орташа шама біртектес жиынтық үшін есептеледі. Егер жиынтық әртекті есептеледі. Егер жиынтық

#7 слайд
Орташа шама біртектес жиынтық үшін Орташа шама біртектес жиынтық үшін есептеледі. Егер жиынтық әртекті есептеледі. Егер жиынтық әртекті болса, ол жиынтықты ең алдымен болса, ол жиынтықты ең алдымен бірнеше біртекті топтарға бөледі. бірнеше біртекті топтарға бөледі. Содан кейін әр топтың орташасын Содан кейін әр топтың орташасын есептейді. Орташа шаманың есептейді. Орташа шаманың қолданылуы құбылыстардың қолданылуы құбылыстардың әлеуметтік-экономикалық әлеуметтік-экономикалық мағыналарына байланысты болады.  мағыналарына байланысты болады. 

7 слайд

Орташа шама біртектес жиынтық үшін Орташа шама біртектес жиынтық үшін есептеледі. Егер жиынтық әртекті есептеледі. Егер жиынтық әртекті болса, ол жиынтықты ең алдымен болса, ол жиынтықты ең алдымен бірнеше біртекті топтарға бөледі. бірнеше біртекті топтарға бөледі. Содан кейін әр топтың орташасын Содан кейін әр топтың орташасын есептейді. Орташа шаманың есептейді. Орташа шаманың қолданылуы құбылыстардың қолданылуы құбылыстардың әлеуметтік-экономикалық әлеуметтік-экономикалық мағыналарына байланысты болады.  мағыналарына байланысты болады. 

Бір жұмысшының Жалақы қоры орташа айлық = -------------- -------------- ; жалақысы, тг.

#8 слайд
Бір жұмысшының Жалақы қоры орташа айлық = -------------- -------------- ; жалақысы, тг. Жұмысшылар саны

8 слайд

Бір жұмысшының Жалақы қоры орташа айлық = -------------- -------------- ; жалақысы, тг. Жұмысшылар саны

2) Өнімнің Өнім өндіруге жұмсалған жалпы орташа шығын өзіндік құны,т

#9 слайд
2) Өнімнің Өнім өндіруге жұмсалған жалпы орташа шығын өзіндік құны,тг = --------------------- ---------------------------- ; Өндірілген өнім көлемі

9 слайд

2) Өнімнің Өнім өндіруге жұмсалған жалпы орташа шығын өзіндік құны,тг = --------------------- ---------------------------- ; Өндірілген өнім көлемі

3) Бір дана өнімге Барлық шығарылған өнімге жұмсалған жалпы уақыт,сағ жұмсалған орташа = --------------------

#10 слайд
3) Бір дана өнімге Барлық шығарылған өнімге жұмсалған жалпы уақыт,сағ жұмсалған орташа = ------------------------------------- ------------------- -- ; уақыт шығыны,сағ. Шығарылған өнімнің саны, да на

10 слайд

3) Бір дана өнімге Барлық шығарылған өнімге жұмсалған жалпы уақыт,сағ жұмсалған орташа = ------------------------------------- ------------------- -- ; уақыт шығыны,сағ. Шығарылған өнімнің саны, да на

4) Бір гектардан Жалпы түсім, ц алынған орташа = ------------------------ шығымдылық, га/ц Жер

#11 слайд
4) Бір гектардан            Жалпы түсім, ц алынған орташа = ------------------------        шығымдылық, га/ц       Жер көлемі, га

11 слайд

4) Бір гектардан            Жалпы түсім, ц алынған орташа = ------------------------        шығымдылық, га/ц       Жер көлемі, га

• ТЕКСЕРУГЕ АРНАЛҒАН СҰРАҚТАР. • 1.Статистикалық орташа шамалар дегеніміз не ? • 2.Орташа шамалардың принциптері ? • 3. Бі

#12 слайд
•   ТЕКСЕРУГЕ АРНАЛҒАН СҰРАҚТАР. • 1.Статистикалық орташа шамалар дегеніміз не ? • 2.Орташа шамалардың принциптері ? • 3. Бір жұмысшының   айлық жалақысы ? ; 4. Өнімнің орташа өзіндік құны . • 5. Бір дана өнімге  жұмсалған орташа уақыт шығыны ? • 6. Бір гектардан алынған орташа шығымдылық ? • 7. Орташа шаманың әлеуметтік-экономикалық мағынасы ?

12 слайд

•   ТЕКСЕРУГЕ АРНАЛҒАН СҰРАҚТАР. • 1.Статистикалық орташа шамалар дегеніміз не ? • 2.Орташа шамалардың принциптері ? • 3. Бір жұмысшының   айлық жалақысы ? ; 4. Өнімнің орташа өзіндік құны . • 5. Бір дана өнімге  жұмсалған орташа уақыт шығыны ? • 6. Бір гектардан алынған орташа шығымдылық ? • 7. Орташа шаманың әлеуметтік-экономикалық мағынасы ?

• Үйге тапсырма: • Садыкова А.Ж. “Статистика” • www.yandex.ru . • қосымша материалдарға дайындалу

#13 слайд
• Үйге тапсырма: • Садыкова А.Ж. “Статистика” • www.yandex.ru . • қосымша материалдарға дайындалу

13 слайд

• Үйге тапсырма: • Садыкова А.Ж. “Статистика” • www.yandex.ru . • қосымша материалдарға дайындалу

Материалды PowerPoint форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
24 ақпан
2062
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі