Қайрат Рысқұлбеков туралы

#1 слайд
Қайрат
Рысқұлбеков
1 6 Ж Е Л Т О Қ С А Н Қ Ұ Р Б А Н Ы
1 слайд
Қайрат Рысқұлбеков 1 6 Ж Е Л Т О Қ С А Н Қ Ұ Р Б А Н Ы
#2 слайд
Қайрат Рысқылбековтың өмірбаяны
1973 – 81 жылы Шу ауданы Төле би ауылындағы
орналасқан Сәду Шәкіров атындағы мектеп-
интернатта оқып, 8 жылдық білім алды. 1981 –
83 жылы Бірлік ауылындағы бұрынғы Киров
атындағы орта мектепте оқып, он жылдықты
бітірген соң, әскер қатарына шақырылғанға
дейін әкесі Ноғайбайға жәрдемші-малшы болып,
Көктерек тауарлы-сүт фермасында жұмыс істеді.
1984 – 86 жылы Амур өлкесі Белогор қаласында
әскери міндетін өтеді. Әскери-саяси
қызметтердің үздігі ретінде бірнеше мақтау
қағазымен марапатталып, әскери бөлімше
командирлері ата-анасына алғыс айтқан құрмет
қағаздарын жіберді. 1986 жылы мамырда әскери
борышын өтеп ауылға оралды. Тамыз айында
әскери бөлімшенің жолдамасымен Алматыдағы
Сәулет-құрылыс институтына келіп сынақтан
сүрінбей өтіп, оқуға түсті.
2 слайд
Қайрат Рысқылбековтың өмірбаяны 1973 – 81 жылы Шу ауданы Төле би ауылындағы орналасқан Сәду Шәкіров атындағы мектеп- интернатта оқып, 8 жылдық білім алды. 1981 – 83 жылы Бірлік ауылындағы бұрынғы Киров атындағы орта мектепте оқып, он жылдықты бітірген соң, әскер қатарына шақырылғанға дейін әкесі Ноғайбайға жәрдемші-малшы болып, Көктерек тауарлы-сүт фермасында жұмыс істеді. 1984 – 86 жылы Амур өлкесі Белогор қаласында әскери міндетін өтеді. Әскери-саяси қызметтердің үздігі ретінде бірнеше мақтау қағазымен марапатталып, әскери бөлімше командирлері ата-анасына алғыс айтқан құрмет қағаздарын жіберді. 1986 жылы мамырда әскери борышын өтеп ауылға оралды. Тамыз айында әскери бөлімшенің жолдамасымен Алматыдағы Сәулет-құрылыс институтына келіп сынақтан сүрінбей өтіп, оқуға түсті.
#3 слайд
Осы жылы 16 – 18 желтоқсанда болған қазақ жастарының отаршылдық және
әміршілдік жүйеге қарсы көтерілісіне белсене қатысты. Бірақ көтеріліс
қатыгездікпен жаншылғаннан кейін 1987 жылдың қаңтарында ішкі істер
органының қызметкерлері «Алматыда бір төбелеске қатысты» деген
желеумен Рысқұлбековті Мойынқұм ауданының орталығында тұратын
нағашысы – М.Асанбаевтың үйінде демалып жатқан жерінен ұстап әкетеді.
Кейіннен, көпшілікке мәлім болғанындай, тергеушілер зымиян әрекеттерімен
Рысқұлбековке неше түрлі айла-шарғылар қолдана отырып, оны
С.Савицкийдің өліміне кінәлі етеді.
Қазақ КСР-і Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі коллегиясының
төрағасы Е.Грабарниктің 1987 жылы 16 маусымдағы Үкімімен Рысқұлбеков –
ең жоғары жаза – өлім жазасы – атуға бұйырылды. Зиялы қауым өкілдері
СОКП Бас хатшысы Горбачев пен КСРО Жоғарғы Кеңесі Президумының
төрағасы Громыконың атына Рысқұлбековтің жазасын жеңілдету туралы
өтініштерін жолдады. Кейіннен Рысқұлбековтың ату жазасы амалсыздан 20
жылға бас бостандығынан айыру жазасымен ауыстырылды. Бірақ Шу,
Қарағанды темір жол бекеттері арқылы Рысқұлбеков белгісіз себептермен
Семей түрмесіне жеткізіліп, құпия жағдайда оның өміріне қастандық
жасалды.
3 слайд
Осы жылы 16 – 18 желтоқсанда болған қазақ жастарының отаршылдық және әміршілдік жүйеге қарсы көтерілісіне белсене қатысты. Бірақ көтеріліс қатыгездікпен жаншылғаннан кейін 1987 жылдың қаңтарында ішкі істер органының қызметкерлері «Алматыда бір төбелеске қатысты» деген желеумен Рысқұлбековті Мойынқұм ауданының орталығында тұратын нағашысы – М.Асанбаевтың үйінде демалып жатқан жерінен ұстап әкетеді. Кейіннен, көпшілікке мәлім болғанындай, тергеушілер зымиян әрекеттерімен Рысқұлбековке неше түрлі айла-шарғылар қолдана отырып, оны С.Савицкийдің өліміне кінәлі етеді. Қазақ КСР-і Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі коллегиясының төрағасы Е.Грабарниктің 1987 жылы 16 маусымдағы Үкімімен Рысқұлбеков – ең жоғары жаза – өлім жазасы – атуға бұйырылды. Зиялы қауым өкілдері СОКП Бас хатшысы Горбачев пен КСРО Жоғарғы Кеңесі Президумының төрағасы Громыконың атына Рысқұлбековтің жазасын жеңілдету туралы өтініштерін жолдады. Кейіннен Рысқұлбековтың ату жазасы амалсыздан 20 жылға бас бостандығынан айыру жазасымен ауыстырылды. Бірақ Шу, Қарағанды темір жол бекеттері арқылы Рысқұлбеков белгісіз себептермен Семей түрмесіне жеткізіліп, құпия жағдайда оның өміріне қастандық жасалды.
#4 слайд
Жетістіктері
. Желтоқсан көтерілісінің бас
құрбаны болған Рысқұлбеков еліміз
егемендік алғаннан кейін Қазақстан
Жоғарғы Соты Пленумының 1992
жылы 21 ақпандағы шешімімен
толықтай ақталды. Оған « Халық
қаһарманы » атағы берілді. Тараз
қаласында Рысқұлбеков есімімен
аталатын демалыс паркі бар.
Сондай-ақ онда Рысқұлбековке
ескерткіш қойылған
4 слайд
Жетістіктері . Желтоқсан көтерілісінің бас құрбаны болған Рысқұлбеков еліміз егемендік алғаннан кейін Қазақстан Жоғарғы Соты Пленумының 1992 жылы 21 ақпандағы шешімімен толықтай ақталды. Оған « Халық қаһарманы » атағы берілді. Тараз қаласында Рысқұлбеков есімімен аталатын демалыс паркі бар. Сондай-ақ онда Рысқұлбековке ескерткіш қойылған
#5 слайд
Қайрат Рысқұлбеков бала
кезінде қандай болған?
Бауырмал, шындықты бетке тура айтатын тік мінезді, көпшіл, шыншыл еді. Сабақтан қолы
босай қалса, кітапханаға асығып, кітап оқитын. Сөзге шешен болатын. Бала кезінде
күреспен шұғылданған. Оның тағы бір қасиеті – қолында барын бөліп беретін жомарттығы
мен ақ көңілдігі. Бір жағынан, Қайрат адам баласына, әсіресе жапа шеккен, зәбір
көргендерге жаны ашып, қолынан келген жәрдемін аямайтын. Өзім кішкентайымнан
әкемнің туған апайының қолында өстім. Ол кісінің қайтыс болғанына көп уақыт бола
қойған жоқ еді. Мектеп-интернаттың басшылары бір күні оқушыларға киім үлестіре
бастағанда, маған пальто мен етік тиді. Сонда мұғалімдер мені шешесі жоқ деп, мүсіркеп
беріп отырған шығар деп, көңілім әбден құлазып, мұңайып қалдым. Бұл 6-сыныпта
болатын. Сол кезде Қайрат менің қасыма келіп: "Сәлима, сен бұған ренжіме, бұл киімдерді
түсіне білсең, ата-анаңа көмек ретінде беріп отыр ғой", деп жұбатқаны әлі есімнен кетер
емес
5 слайд
Қайрат Рысқұлбеков бала кезінде қандай болған? Бауырмал, шындықты бетке тура айтатын тік мінезді, көпшіл, шыншыл еді. Сабақтан қолы босай қалса, кітапханаға асығып, кітап оқитын. Сөзге шешен болатын. Бала кезінде күреспен шұғылданған. Оның тағы бір қасиеті – қолында барын бөліп беретін жомарттығы мен ақ көңілдігі. Бір жағынан, Қайрат адам баласына, әсіресе жапа шеккен, зәбір көргендерге жаны ашып, қолынан келген жәрдемін аямайтын. Өзім кішкентайымнан әкемнің туған апайының қолында өстім. Ол кісінің қайтыс болғанына көп уақыт бола қойған жоқ еді. Мектеп-интернаттың басшылары бір күні оқушыларға киім үлестіре бастағанда, маған пальто мен етік тиді. Сонда мұғалімдер мені шешесі жоқ деп, мүсіркеп беріп отырған шығар деп, көңілім әбден құлазып, мұңайып қалдым. Бұл 6-сыныпта болатын. Сол кезде Қайрат менің қасыма келіп: "Сәлима, сен бұған ренжіме, бұл киімдерді түсіне білсең, ата-анаңа көмек ретінде беріп отыр ғой", деп жұбатқаны әлі есімнен кетер емес
#6 слайд
Қайрат ағамыздың соңғы
сөздері
"…Иә, мен с i здерден еш жасырмаймын, мен 18 желтоқсан 1986 жылы алаңға бардым, көпш i л i кпен б i рге. Барғанда да
Қонаевтың күй i н күйттеп барған жоқпын. Тек қана, ол жерге барған себеб i м, бар мақсатым, б i р i нш i ден, ол жерде не
болып, не i степ, не қойып жатқанын өз көз i ммен көру болды. Ек i нш i ден, алаңда қазақтың уыздай жас қыздарын ұрып-
соғып, өлт i р i п жатыр дегенд i елден ест i ген соң, өз басым қолымды жайып "күл болмасаң, бүл бол" деп отыруға еркект i к
ар-намысым еш жетпед i. Ер қатарында ер қара боп, саны бар, сапасы жоқ боп, ербеңдеп жүрген намыссыз еркек мен
емесп i н, құдайға шүк i рш i л i к, мен i ң де көркейген кеудемде нағыз ерге лайық "намыс" баршылық. Оның үст i не "қыздың
жолы ж i ң i шке" деген.
Мен i ң түс i н i г i мше, әйел адамға ер адамдар тұрмақ, аң екеш аңдардың, хайуандардың еркег i де ұрғашысына мүй i з, я
болмаса тұяғын көтермейд i. Ал, б i з бәр i м i з де аң емес, адамзаттың ұлы – адамбыз, сондықтан, ер адам әйел затына қол
көтер i п, қол жұмсауға ти i с емес, әуел i еш правосы жоқ. М i не, қысқаша айтқанда, осындай түс i н i кпен, әйел затына ер
болып өз қолұшымды бер i п, көмектесуге, оларды арашалап-қорғау үш i н барғаным рас. Сол жерде қолымнан келгенше
б i р көмег i мд i берген i м де рас. Ол үш i н әл i күнге дей i н еш өк i нбейм i н, кер i с i нше, үлкен мақтаныш тұтамын.
Б i рақ та, б i р Құдай өз i куә, адам баласын еш өлт i рген i м жоқ. Мұндай айуандық жасаудың өз i, сормаңдай мен i ң
қолымнан келмейд i. Еш уақытта, ешқашан да… Ал, әйел затына айуандықпен қол көтер i п, шашынан тартып, көкпарша
сүйреген i үш i н б i р милицияны ұрып-соққаным өте рас. Ол адам күн i бүг i нге дей i н аман-есен зыр жүг i р i п жүр. Өз
қолыммен жасаған бар тер i с қылық, бар қылмысым осы ғана"
6 слайд
Қайрат ағамыздың соңғы сөздері "…Иә, мен с i здерден еш жасырмаймын, мен 18 желтоқсан 1986 жылы алаңға бардым, көпш i л i кпен б i рге. Барғанда да Қонаевтың күй i н күйттеп барған жоқпын. Тек қана, ол жерге барған себеб i м, бар мақсатым, б i р i нш i ден, ол жерде не болып, не i степ, не қойып жатқанын өз көз i ммен көру болды. Ек i нш i ден, алаңда қазақтың уыздай жас қыздарын ұрып- соғып, өлт i р i п жатыр дегенд i елден ест i ген соң, өз басым қолымды жайып "күл болмасаң, бүл бол" деп отыруға еркект i к ар-намысым еш жетпед i. Ер қатарында ер қара боп, саны бар, сапасы жоқ боп, ербеңдеп жүрген намыссыз еркек мен емесп i н, құдайға шүк i рш i л i к, мен i ң де көркейген кеудемде нағыз ерге лайық "намыс" баршылық. Оның үст i не "қыздың жолы ж i ң i шке" деген. Мен i ң түс i н i г i мше, әйел адамға ер адамдар тұрмақ, аң екеш аңдардың, хайуандардың еркег i де ұрғашысына мүй i з, я болмаса тұяғын көтермейд i. Ал, б i з бәр i м i з де аң емес, адамзаттың ұлы – адамбыз, сондықтан, ер адам әйел затына қол көтер i п, қол жұмсауға ти i с емес, әуел i еш правосы жоқ. М i не, қысқаша айтқанда, осындай түс i н i кпен, әйел затына ер болып өз қолұшымды бер i п, көмектесуге, оларды арашалап-қорғау үш i н барғаным рас. Сол жерде қолымнан келгенше б i р көмег i мд i берген i м де рас. Ол үш i н әл i күнге дей i н еш өк i нбейм i н, кер i с i нше, үлкен мақтаныш тұтамын. Б i рақ та, б i р Құдай өз i куә, адам баласын еш өлт i рген i м жоқ. Мұндай айуандық жасаудың өз i, сормаңдай мен i ң қолымнан келмейд i. Еш уақытта, ешқашан да… Ал, әйел затына айуандықпен қол көтер i п, шашынан тартып, көкпарша сүйреген i үш i н б i р милицияны ұрып-соққаным өте рас. Ол адам күн i бүг i нге дей i н аман-есен зыр жүг i р i п жүр. Өз қолыммен жасаған бар тер i с қылық, бар қылмысым осы ғана"
#7 слайд
Ағамыздың фотолары
7 слайд
Ағамыздың фотолары
#8 слайд
8 слайд
шағым қалдыра аласыз


