қарым-қатынас тұралы түсінік

#1 слайд
1 слайд
#2 слайд
2 слайд
#3 слайд
Қарым-қатынас
ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС -адамдар арасындағы
байланыстың орнауы мен дамуы, ортақ іс-әрекет
қажеттілігі мен ақпарат алмасуды қамтамасыз
ететін күрделі көп жақты процесс. Сөйлесу
Қабылдау
Түсіну
Бағалау Мойындау Ой алмасуАқпарат беру
3 слайд
Қарым-қатынас ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС -адамдар арасындағы байланыстың орнауы мен дамуы, ортақ іс-әрекет қажеттілігі мен ақпарат алмасуды қамтамасыз ететін күрделі көп жақты процесс. Сөйлесу Қабылдау Түсіну Бағалау Мойындау Ой алмасуАқпарат беру
#4 слайд
Қ арым – қатынас -
т т ұлғаның қалыптасуының ең
маңызды факторларының бірі болып табылады. Ежелгі
Греция мен Ежелгі Римде қарым – қатынас мәселесі
шешендік өнер, эвристика және диалектика саласында
зерттелді. И.А.Зимняяның айтуынша қарым – қатынас
XX ғасырдағы жаңа мәселе.
Қазіргі кезде қарым -қатынас
мәселесі философия, әлеуметтану, әлеуметтік
лингвистика, психолингвистика, әлеуметтік психология,
жалпы психология, педагогика, педагогикалық психология
салаларында зерттелінуде.
Қарым– қатынастың
тұлғаның дамуындағы маңызды орнын психологтар
В.Г.Ананьев, А.А.Бодалев, Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев,
Б.Ф.Ломова, А.Р.Лурья, В.Н.Мясищев, А.В.Петровский
зерттеген.
Қарым-қатынас мәселесінің зерттелу деңгейі.
4 слайд
Қ арым – қатынас - т т ұлғаның қалыптасуының ең маңызды факторларының бірі болып табылады. Ежелгі Греция мен Ежелгі Римде қарым – қатынас мәселесі шешендік өнер, эвристика және диалектика саласында зерттелді. И.А.Зимняяның айтуынша қарым – қатынас XX ғасырдағы жаңа мәселе. Қазіргі кезде қарым -қатынас мәселесі философия, әлеуметтану, әлеуметтік лингвистика, психолингвистика, әлеуметтік психология, жалпы психология, педагогика, педагогикалық психология салаларында зерттелінуде. Қарым– қатынастың тұлғаның дамуындағы маңызды орнын психологтар В.Г.Ананьев, А.А.Бодалев, Л.С.Выготский, А.Н.Леонтьев, Б.Ф.Ломова, А.Р.Лурья, В.Н.Мясищев, А.В.Петровский зерттеген. Қарым-қатынас мәселесінің зерттелу деңгейі.
#5 слайд
Қарым - қатынастың келесі аспектілері
болады:
Мазмұны
Мақсаты
Әдіс құралдары
1. Қарым-қатынастың мазмұны дегеніміз ол адамның
ішкі мотивациялық немесе эмоционалдық күйі
туралы мәліметтер болу мүмкіндігі.
2. Қарым – қатынастың мақсаты дегеніміз ол - адамда
белгілі нәрсеге байланысты белсенділік түрінің пайда
болуы.
3. Қарым-қатынастың әдіс – құралдарына мыналар
жатады: тіл, суреттер, сызбалар, бейне таспалар,
механикалық, магниттік, лазерлік жазба құралдар.
5 слайд
Қарым - қатынастың келесі аспектілері болады: Мазмұны Мақсаты Әдіс құралдары 1. Қарым-қатынастың мазмұны дегеніміз ол адамның ішкі мотивациялық немесе эмоционалдық күйі туралы мәліметтер болу мүмкіндігі. 2. Қарым – қатынастың мақсаты дегеніміз ол - адамда белгілі нәрсеге байланысты белсенділік түрінің пайда болуы. 3. Қарым-қатынастың әдіс – құралдарына мыналар жатады: тіл, суреттер, сызбалар, бейне таспалар, механикалық, магниттік, лазерлік жазба құралдар.
#6 слайд
Қарым-қатынастың жақтарыҚарым-қатынастың жақтары
КоммуникативтКоммуникативт
іі
--
ақпарат алмасуақпарат алмасу
-ақпарат беру-ақпарат беру
-ақпарат тарату-ақпарат тарату ИнтерактивтіИнтерактивті
-ынтымақтастық-ынтымақтастық
-қарысылық-қарысылық
-бұйыру-бұйыру
-тығыз қарым--тығыз қарым-
қатынасқатынас
-компромисс-компромисс ПерцептивтіПерцептивті
-идентификация-идентификация
-эмпатия-эмпатия
-аттракция-аттракция
-рефлексия-рефлексия
6 слайд
Қарым-қатынастың жақтарыҚарым-қатынастың жақтары КоммуникативтКоммуникативт іі -- ақпарат алмасуақпарат алмасу -ақпарат беру-ақпарат беру -ақпарат тарату-ақпарат тарату ИнтерактивтіИнтерактивті -ынтымақтастық-ынтымақтастық -қарысылық-қарысылық -бұйыру-бұйыру -тығыз қарым--тығыз қарым- қатынасқатынас -компромисс-компромисс ПерцептивтіПерцептивті -идентификация-идентификация -эмпатия-эмпатия -аттракция-аттракция -рефлексия-рефлексия
#7 слайд
Манипулятивті қарым -қатынасМанипулятивті қарым -қатынас
––
партнеріне өзінің партнеріне өзінің
іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру
үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-
қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік
қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен,
достық, жолдастық, сүдостық, жолдастық, сү
йй
іспеншілік саласында іспеншілік саласында
орынсызорынсыз
. . Қарым – қатынастың типтері
7 слайд
Манипулятивті қарым -қатынасМанипулятивті қарым -қатынас –– партнеріне өзінің партнеріне өзінің іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру іштей мақсаттарын жасырын түрде жүзеге асыру үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым-үшін жасалынатын қарым-қатынас түрі. Қарым- қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қатынастың бұл түрі, әсіресе, бизнес, іскерлік қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, қарым-қатынаста әбден орынды болғанымен, достық, жолдастық, сүдостық, жолдастық, сү йй іспеншілік саласында іспеншілік саласында орынсызорынсыз . . Қарым – қатынастың типтері
#8 слайд
Диалогты қарым-қатынасДиалогты қарым-қатынас
– біріккен таным мен – біріккен таным мен
партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен
бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты
қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен, қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен,
өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға
бағытталған ұстанымға көшубағытталған ұстанымға көшу
. .
8 слайд
Диалогты қарым-қатынасДиалогты қарым-қатынас – біріккен таным мен – біріккен таным мен партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен партнер арасындағы өзіндік танымды мақсат еткен бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты бірдей құқықты субъекті өзара әрекет. Диалогты қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен, қарым – қатынастың ерекшелігі – эгоцентризмнен, өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға өзіндік ұстанымнан альтруизмге, өзгеге, басқаға бағытталған ұстанымға көшубағытталған ұстанымға көшу . .
#9 слайд
Императивті қарым - қатынас – авторитарлы
(әміршіл) форма, партнердің мінез – құлқын,
ойын, пікірін бақылау, қатынастағы оны белгі
әрекет пен шешімге күштеу мақсатымен
жүзеге асырады.
9 слайд
Императивті қарым - қатынас – авторитарлы (әміршіл) форма, партнердің мінез – құлқын, ойын, пікірін бақылау, қатынастағы оны белгі әрекет пен шешімге күштеу мақсатымен жүзеге асырады.
#10 слайд
Іскерлік қарым-қатынас -
тұлға ерекшелігі, тұлға ерекшелігі,
мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең
бастысы істің орындалуы.бастысы істің орындалуы.
10 слайд
Іскерлік қарым-қатынас - тұлға ерекшелігі, тұлға ерекшелігі, мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең мінезі, жасы, көңіл - күйі ескеріледі, бірақ ең бастысы істің орындалуы.бастысы істің орындалуы.
#11 слайд
Рухани - жеке тұлғааралық -Рухани - жеке тұлғааралық -
бұл бұл
достардың, туыстардың қарым-достардың, туыстардың қарым-
қатынасы. Әр түрлі тақырып қатынасы. Әр түрлі тақырып
қозғалады.қозғалады.
11 слайд
Рухани - жеке тұлғааралық -Рухани - жеке тұлғааралық - бұл бұл достардың, туыстардың қарым-достардың, туыстардың қарым- қатынасы. Әр түрлі тақырып қатынасы. Әр түрлі тақырып қозғалады.қозғалады.
#12 слайд
Мұғалім қарым-қатынас стилдері
Авторитарлық стильде оқушы тең дәрежелі емес,
педагогикалық әсердің объектісі ретінде қарастырады. Мұғалім
шешімді өзі қабылдайды, жағдайды және оқушылардың пікірін
ескермей талап қояды.
Демократиялық стиль . Оқушылар қарым- қатынаста тең
дәрежелі. Мұғалім шешімді оқушылармен бірлесіп қабылдайды,
олардың ойларын, пікірлерін ескереді. Мұғалім тек үлгерімге
ғана емес, оқушылардың жеке тұлғалық сапаларына мән береді.
Либералды стиль. Мұғалім шешім қабылдаудан бас тартады,
барлығын оқушыларға, қызметтестеріне ысырады.
Оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру және бақылау жүйесіз
жүзеге асады, шешімсіздік, толғаныс байқалады.
12 слайд
Мұғалім қарым-қатынас стилдері Авторитарлық стильде оқушы тең дәрежелі емес, педагогикалық әсердің объектісі ретінде қарастырады. Мұғалім шешімді өзі қабылдайды, жағдайды және оқушылардың пікірін ескермей талап қояды. Демократиялық стиль . Оқушылар қарым- қатынаста тең дәрежелі. Мұғалім шешімді оқушылармен бірлесіп қабылдайды, олардың ойларын, пікірлерін ескереді. Мұғалім тек үлгерімге ғана емес, оқушылардың жеке тұлғалық сапаларына мән береді. Либералды стиль. Мұғалім шешім қабылдаудан бас тартады, барлығын оқушыларға, қызметтестеріне ысырады. Оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастыру және бақылау жүйесіз жүзеге асады, шешімсіздік, толғаныс байқалады.
#13 слайд
ТікелейТікелей
ЖанамаЖанама
ТұлғааралықТұлғааралық
ВербальдыВербальды
Вербалды емесВербалды емес
13 слайд
ТікелейТікелей ЖанамаЖанама ТұлғааралықТұлғааралық ВербальдыВербальды Вербалды емесВербалды емес
#14 слайд
Тікелей Тікелей ЖанамаЖанама
ТұлғааралықТұлғааралықБір адамнан екіншіБір адамнан екінші
адамға ақпарат адамға ақпарат
алмасуыалмасуы
Адамдардың бір – бірініңАдамдардың бір – бірінің
индивидуальды ерекшеліктерін индивидуальды ерекшеліктерін
білумен, жаңашырлықтың, түсінушіліктің,білумен, жаңашырлықтың, түсінушіліктің,
өзара әрекеттесушіліктің өзара әрекеттесушіліктің
болуымен сипатталадыболуымен сипатталады
..Ақпаратты жеткізіп Ақпаратты жеткізіп
отыратын қосымша отыратын қосымша
делдалдың қатысуымен делдалдың қатысуымен
ерекшеленедерекшеленед
і.і.
14 слайд
Тікелей Тікелей ЖанамаЖанама ТұлғааралықТұлғааралықБір адамнан екіншіБір адамнан екінші адамға ақпарат адамға ақпарат алмасуыалмасуы Адамдардың бір – бірініңАдамдардың бір – бірінің индивидуальды ерекшеліктерін индивидуальды ерекшеліктерін білумен, жаңашырлықтың, түсінушіліктің,білумен, жаңашырлықтың, түсінушіліктің, өзара әрекеттесушіліктің өзара әрекеттесушіліктің болуымен сипатталадыболуымен сипатталады ..Ақпаратты жеткізіп Ақпаратты жеткізіп отыратын қосымша отыратын қосымша делдалдың қатысуымен делдалдың қатысуымен ерекшеленедерекшеленед і.і.
#15 слайд
Вербальды қарым – қатынас
сөздің дыбыстық көрінісі
дауыстың ырғақтылығы
Вербальды емес қарым – қатынас
кинесика (жест, мимика, пантомимика)
таксика
проксемика
15 слайд
Вербальды қарым – қатынас сөздің дыбыстық көрінісі дауыстың ырғақтылығы Вербальды емес қарым – қатынас кинесика (жест, мимика, пантомимика) таксика проксемика
#16 слайд
Жест – адамның
сезімдері мен эмоцияларының
сыртқа қол – аяқтың
қимылдары арқылы көрінуі.
16 слайд
Жест – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа қол – аяқтың қимылдары арқылы көрінуі.
#17 слайд
Мимика – адамның сезімдері мен
эмоцияларының сыртқа бет -
әлпетінің қимылы арқылы
көрінуі
17 слайд
Мимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа бет - әлпетінің қимылы арқылы көрінуі
#18 слайд
•
Пантомимика – адамның сезімдері мен
эмоцияларының сыртқа дене қалпының
қозғалысынан, позасы мен жүріс –
тұрыстарынан көрінуі.
18 слайд
• Пантомимика – адамның сезімдері мен эмоцияларының сыртқа дене қалпының қозғалысынан, позасы мен жүріс – тұрыстарынан көрінуі.
#19 слайд
•
Таксика – қол алысу, шапалақтау,сүю,сипау,
итеру құбылыстары.
19 слайд
• Таксика – қол алысу, шапалақтау,сүю,сипау, итеру құбылыстары.
#20 слайд
ПроксемикаПроксемика
– адамдардың қарым – қатынас кезіндегі кеңістікте орналасуын – адамдардың қарым – қатынас кезіндегі кеңістікте орналасуын
қарастырады. қарастырады.
20 слайд
ПроксемикаПроксемика – адамдардың қарым – қатынас кезіндегі кеңістікте орналасуын – адамдардың қарым – қатынас кезіндегі кеңістікте орналасуын қарастырады. қарастырады.
#21 слайд
Тест: «Сізбен қарым - қатынасқа
түсу жағымды ма?»
Нұсқау: Сауалнаманың мазмұнын оқып, “иә” және “жоқ” жауаптары бойынша Нұсқау: Сауалнаманың мазмұнын оқып, “иә” және “жоқ” жауаптары бойынша
жауап бересізжауап бересіз
..
1. Сіз сөйлегенге қарағанда тыңдағанды жақсы көресіз бе?1. Сіз сөйлегенге қарағанда тыңдағанды жақсы көресіз бе?
2. Сіз кез-келген бейтаныс адаммен сөйлесу үшін ортақ тақырып таба аласыз 2. Сіз кез-келген бейтаныс адаммен сөйлесу үшін ортақ тақырып таба аласыз
ба?ба?
3. Сіз әңгімелесушіңізді әрдайым ұқыптылықпен тыңдайсыз3. Сіз әңгімелесушіңізді әрдайым ұқыптылықпен тыңдайсыз
4. Сіз кеңес бергенді жақсы көресіз бе?4. Сіз кеңес бергенді жақсы көресіз бе?
5. Егер әңгімелесушіңіздің әңгімесі сізге қызықсыз болса, сіз оны оған 5. Егер әңгімелесушіңіздің әңгімесі сізге қызықсыз болса, сіз оны оған
көрсетесіз бе?көрсетесіз бе?
6. Сізді тыңдамай отырса қапаланасыз ба?6. Сізді тыңдамай отырса қапаланасыз ба?
7. Сіздің кез-келген сұрақ бойынша өз жауабыңыз бар ма?7. Сіздің кез-келген сұрақ бойынша өз жауабыңыз бар ма?
8. Егер әңгімелесу тақырыбы сізге таныс болмаса, оны одан әрі өрбітесіз бе?8. Егер әңгімелесу тақырыбы сізге таныс болмаса, оны одан әрі өрбітесіз бе?
9. Сіз назарда болғанды ұнатасыз ба?9. Сіз назарда болғанды ұнатасыз ба?
10. Жеткілікті білімім бар дейтіндей 3 пәнді атай аласыз ба?10. Жеткілікті білімім бар дейтіндей 3 пәнді атай аласыз ба?
11. Сіз жақсы ораторсыз (сөзшең) ба?11. Сіз жақсы ораторсыз (сөзшең) ба?
21 слайд
Тест: «Сізбен қарым - қатынасқа түсу жағымды ма?» Нұсқау: Сауалнаманың мазмұнын оқып, “иә” және “жоқ” жауаптары бойынша Нұсқау: Сауалнаманың мазмұнын оқып, “иә” және “жоқ” жауаптары бойынша жауап бересізжауап бересіз .. 1. Сіз сөйлегенге қарағанда тыңдағанды жақсы көресіз бе?1. Сіз сөйлегенге қарағанда тыңдағанды жақсы көресіз бе? 2. Сіз кез-келген бейтаныс адаммен сөйлесу үшін ортақ тақырып таба аласыз 2. Сіз кез-келген бейтаныс адаммен сөйлесу үшін ортақ тақырып таба аласыз ба?ба? 3. Сіз әңгімелесушіңізді әрдайым ұқыптылықпен тыңдайсыз3. Сіз әңгімелесушіңізді әрдайым ұқыптылықпен тыңдайсыз 4. Сіз кеңес бергенді жақсы көресіз бе?4. Сіз кеңес бергенді жақсы көресіз бе? 5. Егер әңгімелесушіңіздің әңгімесі сізге қызықсыз болса, сіз оны оған 5. Егер әңгімелесушіңіздің әңгімесі сізге қызықсыз болса, сіз оны оған көрсетесіз бе?көрсетесіз бе? 6. Сізді тыңдамай отырса қапаланасыз ба?6. Сізді тыңдамай отырса қапаланасыз ба? 7. Сіздің кез-келген сұрақ бойынша өз жауабыңыз бар ма?7. Сіздің кез-келген сұрақ бойынша өз жауабыңыз бар ма? 8. Егер әңгімелесу тақырыбы сізге таныс болмаса, оны одан әрі өрбітесіз бе?8. Егер әңгімелесу тақырыбы сізге таныс болмаса, оны одан әрі өрбітесіз бе? 9. Сіз назарда болғанды ұнатасыз ба?9. Сіз назарда болғанды ұнатасыз ба? 10. Жеткілікті білімім бар дейтіндей 3 пәнді атай аласыз ба?10. Жеткілікті білімім бар дейтіндей 3 пәнді атай аласыз ба? 11. Сіз жақсы ораторсыз (сөзшең) ба?11. Сіз жақсы ораторсыз (сөзшең) ба?
#22 слайд
Егер сіз 1,2,3,6,7,8,9,10,11 сұрақтарына
“иә”, ал 4,5 сұрақтарға “жоқ” деп жауап
берсеңіз, онда әрқайсысын 1 ұпай деп
есептейсіз.
1 - ден 3 ұпай – айту қиын, сіз бір сөз
айтқыза алмайтын тұйық адамсыз немесе
өзгелерді қашуға дейін мәжбүрлейтін
шектен тыс қарым –қатынасшылсыз.
Сізбен қарым –қатынасқа түсу үнемі
жағымды емес, тіпті кейде қиын. Сізге бұл
жөнінде ойланған дұрыс.
22 слайд
Егер сіз 1,2,3,6,7,8,9,10,11 сұрақтарына “иә”, ал 4,5 сұрақтарға “жоқ” деп жауап берсеңіз, онда әрқайсысын 1 ұпай деп есептейсіз. 1 - ден 3 ұпай – айту қиын, сіз бір сөз айтқыза алмайтын тұйық адамсыз немесе өзгелерді қашуға дейін мәжбүрлейтін шектен тыс қарым –қатынасшылсыз. Сізбен қарым –қатынасқа түсу үнемі жағымды емес, тіпті кейде қиын. Сізге бұл жөнінде ойланған дұрыс.
#23 слайд
4-тен 8 ұпай – сіз, мүмкін қарым- қатынасшыл
адам болмассыз, бірақ әрдайым – ұқыпты, әрі
жақсы әңгімелесушісіз. Сіз зауқыңыз
соқпағанда, алаңғасар бола аласыз, бірақ осы
сәттерде қоршаған адамның сізге көңіл
аударуын талап етесіз.
9-дан 11 ұпай – сіз адамдармен қарым-
қатынаста ең жағымды адамның бірісіз.
Достарыңызға сізсіз қиын болады. Бұл керемет.
23 слайд
4-тен 8 ұпай – сіз, мүмкін қарым- қатынасшыл адам болмассыз, бірақ әрдайым – ұқыпты, әрі жақсы әңгімелесушісіз. Сіз зауқыңыз соқпағанда, алаңғасар бола аласыз, бірақ осы сәттерде қоршаған адамның сізге көңіл аударуын талап етесіз. 9-дан 11 ұпай – сіз адамдармен қарым- қатынаста ең жағымды адамның бірісіз. Достарыңызға сізсіз қиын болады. Бұл керемет.
#24 слайд
«Шеңбер жылдамдығы»
•
Егер де мен, ашулы болсам, онда...
•
Егер де мен таң қалсам, онда...
•
Егер де мен қорықсам, онда...
•
Егер де мен қуанышты болсам, онда...
Ойланайық осы жағдайда өз эмоция мен
сезімімізді көрсетейік.
24 слайд
«Шеңбер жылдамдығы» • Егер де мен, ашулы болсам, онда... • Егер де мен таң қалсам, онда... • Егер де мен қорықсам, онда... • Егер де мен қуанышты болсам, онда... Ойланайық осы жағдайда өз эмоция мен сезімімізді көрсетейік.
#25 слайд
Рефлексия
1. Сабақта сізге не жаңалық болды?
2. Сабақта сізге не ұнады?
3. Не үйрендіңіз?
4. Қай жерлерін мүлдем ұқпадыңыз?
25 слайд
Рефлексия 1. Сабақта сізге не жаңалық болды? 2. Сабақта сізге не ұнады? 3. Не үйрендіңіз? 4. Қай жерлерін мүлдем ұқпадыңыз?
#26 слайд
26 слайд
шағым қалдыра аласыз


