#1 слайд
Қазақ хандары ©2022 copyright

1 слайд

#2 слайд
Қазақ хандары Осыдан жеті жыл бұрын Қазақ хандығы құрылуының 550 жылдығы елімізде кеңінен аталып өтіп, бағзыдағы бабалар тарихы туралы әңгіме тереңнен қозғалды. 2022 Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев салтанатты жиында сөйлеген сөзінде атақты Мұхаммед Хайдар Дулатидің деректеріне сүйене отырып, 1465 жылы Қозыбасы тауының етегінде болған тарихи оқиғаға да тоқталдыҚазақ хандары

2 слайд

#3 слайд
Елбасының сол сөзіне арқау болған Қазақ хандығына билік жүргізген хандар туралы деректерді ұсынып отырмын. «Керей мен Жәнібек хандар Әбілқайыр ұлысынан бөлініп, Шу мен Таластың арасында Қазақ хандығының шаңырағын көтерді. Алты Алаш анттасып, айырылмасқа сөз байласып, Ұлытауға таңбаларын қашап жазды. Осылайша, тарих сахнасына Қазақ деген халық шығып, ұлан-ғайыр өлке Қазақ жері деп атала бастады. Одан соң қасқа жолды Қасым хан хандықтың іргесін бекітіп, керегесін керді. Хақназар хан шекарасын Еділдің бо йына дейін кеңейтсе, Тәуекел хан Түркістан өлкесін түгелдей Қазақ хандығына қаратты. Еңсегей бойлы ер Есім елдің іргесін бекіту жолындағы күресте қолбасшылығымен танымал болды. Салқам Жәңгір хан Орбұлақ түбіндегі шайқаста жоңғарларға ойсырата соққы берсе, Әз Тәуке «Жеті Жарғыны» енгізді», деді Н.Назарбаев. 2022 Қазақ хандары Н.НАЗАРБАЕВ

3 слайд

#4 слайд
1. Керей хан Шығу тегі. Орыс ханның шөбересі, Тоқтақия ханның немересі, Болат сұлтанның ұлы. Билік құрған жылдары. 1457/1458- 1465/1466. Маңызды оқиғалар: 1457 жылы туысы Жәнібек ханмен бірге Дешті Қыпшақта билік құрған шайбанилық Әбілқайыр ханнан бөлініп, Жетісу жерінде Қазақ хандығының негізін қалады. Алғашқы қазақ ханы болды. 2. Жәнібек хан Шығу тегі. Орыс ханның шөбересі, Қойыршақ ханның немересі, Барақ ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1465/1466-1474. Маңызды оқиғалар: Керей ханмен бірге Жетісу жерінде Қазақ хандығының негізін қалады. Керей ханнан соң билікке келді. Әбілқайыр хан қайтыс болғаннан кейін Дешті Қыпшақта Қазақ хандығының билігін түпкілікті орнатты. 2022

4 слайд

#5 слайд
3. Бұрындық хан Шығу тегі. Керей ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1474-1510. Маңызды оқиғалар. Қазақтың үшінші ханы. 1470- 1490 жылдары Қазақ хандығының Сыр бойындағы қалалар мен өңірлер үшін күресін бастады, біршама жеңіске қол жеткізді. 1510 жылы тақты Қасым ханға қалдырып, Самарқанға көшіп кетті. Қасым ханның тұсында елдің ішкі бірлігі тұрақтанып, қазақ халқының саны бір миллионға жетеді. Ішкі қоғамдық қатынастарды реттейтін «Қасым ханның қасқа жолы» атты заңдар жинағы өмірге келеді. Әскерінің саны үш жүз мыңға дейін жетіп, Қасым ханның билігі тұсында қазақ халқы туралы мәліметтер Мәскеуге, одан әрі Еуропа елдеріне таралады. Барлық ортағасырлық парсы, шағатай тілдерінде жазылған авторлардың еңбектерінде Қасым хан туралы тек жағымды ақпараттар баяндалады. Қасым хан 1521 жылы қайтыс болады. Сүйегі Сарайшық қаласындағы хандар зиратына қойылады. 2022 4. Қасым хан Шығу тегі. Жәнібек ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1511-1521.Қазақ хандары

5 слайд

#6 слайд
1521- 1537 05 Мамаш хан Шығу тегі. Қасым ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1521- 1522. 06 Тахир хан Шығу тегі. Жәнібек ханның немересі, Әдік сұлтанның ұлы. Билік құрған жылдары. 1522/1523- 1532/1533. 07 Ахмет хан (Қожа Ахмет) Шығу тегі. Жәнібек ханның немересі, туған әкесі белгісіз. Билік құрған жылдары. 1534-1537. 08 Тоғым хан Шығу тегі. Жәнібек ханның немересі, Жәдік сұлтанның ұлы. Билік құрған жылдары. 1533/1534- 1537/1538. 09 Бұйдаш хан Шығу тегі. Тахир ханның бауыры. Билік құрған жылдары. 1533/1534- 1537.

6 слайд

#7 слайд
1560-жылдардың соңында ноғай билеушісі Дін-Ахмет биге (1563-1578) қарсы күресіп, ноғайларды Жем өзенінен Жайық өзеніне дейін ығыстырады.1570-жылдары Хақназар хан Сарайшықты иеленеді. Ол ноғайлармен күресте өзінің түпкі мақсаты – Еділ мен Жайық өзендерінің аралығын иемдену екенін ашық білдіреді. Хақназар хан Ноғай Ордасына қарсы күрес барысында Қырым ханымен байланыс орнатады. Қазақ хандығының солтүстіктегі шекарасын қамтамасыз ету барысында Сібір ханы Көшіммен қатынас орнатады. Мәскеу патшасы IV Иван Көшімге қарсы күресте Хақназар ханмен байланыс орнатуға мәжбүр болады. Хақназар хан оңтүстік бағытта Бұхара мен Ташкент билеушілері арасындағы қайшылықты пайдаланып, Сырдария бойындағы қалаларды иемдену үшін күрес жүргізеді. Осы жолда 1580 жылы сәуір айында Ташкент билеушісі Баба сұлтанның опасыздығынан қаза табады.10. Хақназар хан Шығу тегі. Қасым ханның кіші ұлы. Билік құрған жылдары. 1538-1580. Қазақ хандығының қайта өрлеу кезеңі Хақ назар ханның есімімен байланысты. Билігінің алғашқы он жыл дығында сыртқы қатынастарда белсенділік көрсетпейді, ішкі қа тынастарды реттеуге күш салады. 1550-жылдары Ноғай Ордасындағы саяси дағдарыс барысында Хақназар хан ноғай ісіне белсене араласып, Исмайыл бидің қарсыластары – Шейх- Мамай би мен Жүсіп бидің ұлдары мен жақтастарына қолдау көрсетеді. 2022Қазақ хандары

7 слайд

#8 слайд
11. Шығай хан Шығу тегі. Жәнібек ханның немересі, Жәдік сұлтанның ұлы. Билік құрған жылдары. 1580- 1582. 12. Тәуекел хан Шығу тегі. Шығай ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1583/1584- 1598. Маңызды оқиғалар. 1586 жылы Тәуекел хан алғаш рет II Абдал лахтың иелігіндегі Ташкент өңіріне жорық ұйымдастырады. Келесі жыл дары Тәуекел хан негізгі қарсыласымен күресу үшін басқа көрші лермен қарым-қатынас орнатуға ұмтылады. Шығыс Түркістанда өзара күресіп жатқан шағатайлық билеушілердің бір тобына қолдау көрсетеді. 2022Қазақ хандары Қалмақ тайпаларының бір тармағына інісін билеуші етіп қояды. Қара қалпақ тайпаларына бір ұлын билеуші етеді. 1590-жылдардың ортасында Мәскеумен елшілік байланыс орнатады. II Абдаллахқа қарсы күре су үшін Иран билеушісі I Аббас шахтың елшілерімен байланысады. Ортақ қарсыласқа қарсы күресу үшін болашақтағы жоспарларын алдын ала келіседі.1597 жылы және 1598 жылы екі рет Мауереннахрға жорық жасап, екінші жорық барысында Ташкент, Самарқанд қалалары мен өңір лерін бағындырады. Бұхара түбіндегі шайқаста ауыр жараланып, қаза табады.. Тәуекел хан

8 слайд

#9 слайд
Есім ханҚазақ хандары Шығу тегі. Шығай ханның ұлы, Тәуекел ханның інісі. Билік құрған жылдары. 1598-1616 және 1627-1628. Есім хан – қазақ тағында екі рет отырған билеуші. Ол Мауереннахрдағы жаңа әулет – аштарханилармен келісімге келіп, оңтүстіктегі Қазақ хандығының иеліктерін мойындатады. Сыр бойындағы Яссы қаласын Қазақ хандығының саяси орталығына айналдырып, ол Түркістан деп атала бастайды.. Ел аузында ол заңдар – «Есім ханның ескі жолы» деген атаумен қалады. Ташкенттегі қазақ билеушісі Тұрсын Мұхаммед ханмен қайшылықта болып, 1616-1624 жылдары Шығыс Түркістанға кетуге мәжбүр болады. Кейіннен Тұрсын Мұхаммед ханмен келісіп, Түркістанға қайтып оралады.1627 жылы опасыздығы үшін Тұрсын ханға қарсы шығып, оны өлтіреді, ал өзі келесі жылы қайтыс болады. 2022

9 слайд

#10 слайд
1616- 1680 14 Тұрсын хан Шығу тегі. Жәнібек ханның ұрпағы, Жалым сұлтанның ұлы. Билік құрған жылдары. 1616-1627. 15 Жәнібек хан Шығу тегі. Шығай ханның үлкен ұлы. Билік құрған жылдары. 1628/1629- 1646/1647. 16 Жәңгір хан Шығу тегі. Шығай ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1646/1647/16 52. 17 Белгісіз Шығу тегі. Белгісіз. Билік құрған жылдары. 1652- 1680. Қазақ хандығы тарихында бұл жылдарды «белгісіз жылдар» кезеңі деп атауға болады.

10 слайд

#11 слайд
Тәуке ханҚазақ хандары Шығу тегі. Жәңгір ханның ұлы. Билік құрған жылдары. 1680-1715 Тәуке ханның толық аты-жөні – Тәуекел – Мұхаммед батыр хан. Жәңгір ханның қалмақ әйелінен туған ұлы. Тәуке ханды жас кезінен әкесі мемлекеттік билікке араластырып, бірнеше рет Шығыс Түркістанға елшілік құрамына қосып жібереді. Тәуке ханға қатысты зерттеу жұмыстарының материалдары бойынша ол 1680 жылы билікке келген.. 2022Тәуке хан ішкі саясатта қазақ қоғамындағы қатынастарды реттеу және дамыту мақсатында жаңа заңдар жинағын атақты билердің қатысуымен шығарады. Ол заңдар қазақ тарихында Тәуке ханның «Жеті Жарғысы» деп аталады.

11 слайд

#12 слайд
2022Тәуке ханның реформаларына сай билер институтының рөлі артып, билер сот міндеттерімен қатар әкімшілік міндеттерді де атқарады. Сыртқы саясатта көрші елдермен сауда-саттық, елшілік қатынастарды күшейтеді. Тәуке ханның билігі тұсында шығыстағы көрші Жоңғариямен қатынас күрделі болса да, олардың жорықтарына тойтарыс берілді. Тәуке ханға дейінгі қазақ қоғамындағы дағдарыстар мен Тәуке ханнан кейінгі қалыптасқан саяси бытыраңқылық жағдайды Тәуке хан билік құрған жылдармен салыстыра келе, тарихшылар ол кезеңді шартты түрде «алтын ғасыр» деп атайды. Қазақ хандары

12 слайд

#13 слайд
Қазақ хандары 1715 жылы Тәуке ханның қайтыс болуынан кейін қазақ қоғамын дағы сая си дағдарыстың кесірінен біртұтас Қазақ хандығы саяси бытыраңқылыққа ұшырайды да, үш жүзде жеке хандықтар пайда болады. Сөйтіп Қазақ хандығының тарихында бір ғасырға созылған бытыраңқылық дәуір басталады. Ал XIX ғасырдың 20-жылдары Ресейдің отарлау саясаты барысында Қазақстан аумағындағы хандық билік біржолата жойылады. 2022

13 слайд

#14 слайд
Назар аударғандарыңызғ а рахмет!!! 2022Қазақ хандары

14 слайд