Қазақстан территориясындағы ерте дәуір

#1 слайд
Қазақстанның ежелгі тарихы. Қазақстан территориясындағы ерте дәуір. Қазақстанның ежелгі тарихы. Қазақстан территориясындағы ерте дәуір.

1 слайд

#2 слайд
П О Л Е О Л И Т (ЕЖЕЛГІ ТАС ДӘУІРІ.) Б.З.Б 2,6 МЛН ЖЫЛ- Б.З.Б 10 МЫҢ ЖЫЛ. Е р т е п а л е о л и т О р т а п а л е о л и т Б . З . Б 1 4 0 - 4 0 М Ы Ң Ж Ы Л . К е й і н г і п а л е о л и т . Б . З . Б 4 0 - 3 5 М Ы Ң Ж Ы Л . - 1 2 - 1 0 М Ы Ң Ж Ы Л . МЕЗОЛИТ ОРТА ТАС ҒАСЫРЫ Б.З.Б 12-5 МЫҢ ЖЫЛ НЕОЛИТ ЖАҢА ТАС ҒАСЫРЫ. Б.З.Б 5-3 МЫҢ ЖЫЛ. Олдувэй (б.з.б. 2,6 млн жыл-800 мың жыл); Ашель (б.з.б. 800-140 мың жыл); Мустье (40-35 мың жыл) Мұз басу дәуірі Б.з.б 140 мың-12 мың ж. Палеолиттің ерекшелігі Евразия мен Африка аймақтарының сол дәуірдегі мәдениеттерінің едәуір ұқсастығы болып табылады. Алғашқы қауым адамы жабайы өсетін дәндерді, жеміс жидектерді жинап, жануарларды аулаған.

2 слайд

#3 слайд
Е р т е п а л е о л и т Олдувэй (б.з.б. 2,6 млн жыл-800 мың жыл); Ашель (б.з.б. 700 -150-120 мың жыл); Мустье (Б.З.Б 150-120-35-30 мың жыл) Ескерткіштер Қазақстанның Жамбыл облысындағы Қаратаудан 50-жылд ары табылды (мұны тапқан Х. Алпысбаев). Бөріқазған, Тәңірқазған және Тоқалы 1,2,3, сонымен бірге Шу өзенінің оң жағалауындағы Қазанғап қоныстары белгілі. Бұл жерлерден көбінесе тастан жасалған шапқыштар табылған.Төменгі немесе ежелгі палеолит шамамен б. з. б. 2 млн-нан 140 мың жылға,созылды. Төменгі немесе ежелгі палеолит шамамен б. з. б. 2 млн-нан 140 мың жылға,созылды.

3 слайд

#4 слайд
Орта палеолит Б.З.Б 140-40 МЫҢ ЖЫЛ. Ортаңғы палеолиттің ескерткіштері Қазақстанның барлық аймағынан табылған Оңтүстік және Шығыс Қазақстаннан, Маңғыстау түбегінен мустье дәуірінің қоныстары табылған. Бұларға Сарысу өзені бойындағы Мұзбел, Ертіс өзені, Қанай ауылының маңындағы қоныстар жатады. Қазба жұмысы кезінде бизонның, ақбөкеннің, арқардың, жабайы жылқының, т. б. сүйектері, ал құралдардан қырғыштар, сүйір ұштықтар, пышақ тәріздес пластиналар ұшырасты.

4 слайд

#5 слайд
Кейінгі палеолит. Б.З.Б 40-35 МЫҢ ЖЫЛ.-12-10 МЫҢ ЖЫЛ. Отты пайдалану. Сүйектен құрал жасау. Тасты сығып өңдеу. (тасты баяу қыздыру арқылы және баяу суыту арқылы)

5 слайд

#6 слайд
Тарихи кезеңдер Археологиялық кезеңдер Палеоантропология лық кезеңдер Алғашқы қауым кезеңі Төменгі (100) және ортаңғы палеолит (45-40) Архонтроптар мен палеонтроптар кезеңі Алғашқы қауымды қ Туыстық қауым кезеңі Ертедегі алғашқы қауымдық кезеңі Жоғары палеолит (12-10) және мезолит (8) Неонтроптар кезеңі Кейінгі алғашқы қауым Неолит (5) Энеолит немесе ертедегі металдық ғасыр (4,5 –5) Таптар түзілу кезеңі Қола (3) Темір Атом ғасыры (ХХ ғасыры) Б. з. б. 1 млн жыл – ежелгі адамдардың Қазақстанды игере бастады. австралиопитек

6 слайд

#7 слайд
Мезолит (мезо – аралық және грекше lithos – тас) – орта тас ғасыры, палеолит пен неолиттің аралығындағы тас дәуіріне жататын археологиялық өтпелі кезең. Бұл терминді XIX ғ-дың 70-жылдарының аяқ кезінде швед ғалымы О. М. Торелль енгізді. Еуропада шамамен б. з. б. 9 – 5 мыңжылдықтарды, Таяу Шығыста ол б. з. б. X – VII мыңжылдықтарды қамтиды. Палеолиттен Мезолитке көшу климаттағы өзгерістер мұздықтардың еруімен байланысты. МЕЗОЛИТ ОРТА ТАС ҒАСЫРЫ Б.З.Б 12-5 МЫҢ ЖЫЛ Қазақстан тұрғындар ының өмірінде жеке аң аулау әдісі жетекші маңыз алды. Мезолит дәуірінің ең маңызды өнертабыс ы – садақ пен жебе. Бумеранг.

7 слайд

#8 слайд
Пышақ пішінді пластинкаларды, оның ішінде микропластинкаларды бөлу техникасының өте жоғары дамуымен ерекшеленеді. Осы кезеңде пышақ пішінді пластинкадан құралдар жасау өте кең таралды. Әртүрлі микролиттерді дайындау, оның ішінде геометриялық бейнелі құралдар - сегменттер, трапециялар, үшбұрыштар, тікбұрыштар, параллелограммдар өндірісі кеңінен дами бастайды. Микролиттер дайындауда қолданылатын микроқиятын техника дамиды. Балта, шот балта, қашау сияқты кесу құралдарын, макролиттік арнаулы құралдар - кетпен, қайла жасау кең таралады. Кейбір мезолиттік мәдениеттерде тас қаруларды тегістеу техникасы, бұрғылау мен аралау техникалары пайда болады. Палеолитпен салыстырғанда түрлі сүйек индустриясы қалыптасады. Мезолиттік уақыттың тұрақтарында әртүрлі сүйек және мүйізден жасалған гарпундар, садақтар мен сүнгілердің ұштары, пышақтар, қанжарлар, балта мен шот және оларға муфталар, т.б. көптеп кездеседі. Осы құралдардың кейбір түрлері мезолитте ғана жасалынған. Өнердің сипаттарында да өзгерістер болды. Соңғы палеолитке тән жартастарға жазу біршама азаяды. Өнерде шартты-тұспалды сипаттағы бағыт ұлғаяды. Геометриялық оюлар кеңінен таралады. Оюдың негізгі элементтері түрлі сызықтар, нүктелер, штрихтер, "шыршалар", иректер, торлар, т.б. болды. Оюды жүргізуде көбіне ойып түсіру және бұрғылау техникасы пайдаланылды. Зооморфты және антропоморфты бейнелерден тұратын ұсақ пластика кеңінен таралды.

8 слайд

#9 слайд
НЕОЛИТ ЖАҢА ТАС ҒАСЫРЫ. Б.З.Б 5-3 МЫҢ ЖЫЛ.

9 слайд

#10 слайд
2,6 млн-10000 = 2590000 жыл . полеолит. 2000+2000= 4000 жыл. Металл дәуірі. 2000000 – 140 000 = 1860000 ж. Орта полеолит. 40000 – 12000 = 28 000 ж. Кейінгі полеолит. 12000 - 5000 = 7000 жыл. Мезолит. 5000 – 3000 = 2000 ж. Неолит. (жаңа тас ғасыры) 3000 – 2000 = 1000 ж. Энеолит. ( мыстытас) 2000 – 1000 = 1000 ж. Қола дәуірі. (б.з.б. 2-1 мың ж). 2800 – 1400 = 1400 ж. Темір дәуірі. (б.з.б 8 ғ- б.з 6 ғ) тас Б. з. Б Б. з. Соңғы полеолит Соңғы полеолит 0,007% 0,07%

10 слайд

#11 слайд
Дәуірлер Қоғамдағы өзгерістер Адамдар қоғамы Ерте палеолит Б.з.б2,6 млн ж-140 мың ж. “Жарып түсіру” техникасы арқылы Малта тас мәдениеті Чоппер (шапқы) Чоплинг (екі жағы сүйірлеп қашалған тас) (австралопитектер мен “тік жүретін адам Ортаңғы палеолит .б.з .б 140-40 мың ж. неандерталдықтар Соңғы полеолит Б.з.б 40- 12/10 мың ж. Пышақ, қырғыш, сүңгі, найза Кромоньон (үңгір адамы) Мезолит (Ортатас) Б.з.б 12/10-5 мың ж. Шаруашылық пен материалдық мәдениет елеулі өзгерістерге ұшырайды. Геометриялық фигуралар. Егін егу мен малды ұстау қолға алына бастады. Балық аулау мен аңшылықтың жаңа түрлері қалыптасты. Қонысты жиі ауыстырғандықтан мәдени қабат қалыптасып үлгермеген. Сондықтан аз зерттелген. Неолит. Б.з.б 5-3 мың ж. Ањшылық пен балық аулаушылықпен қатар егіншілік пен мал баѓушылық пайда болады. Қыш ыдыс-аяқтар жасау, садақ пен жебені ойлап табу. Аралау мен б±рѓылау кењ тарады. Аң аулау – жинау шаруашылығы мал, егін өсіру шаруашылықтарына айналды. Үй жануарлары мен мәдени өсімдіктердің жасанды сұрыптау мен гибридтеу нәтижесінде алынған тұқымдары мен сорттары, мата тоқу, металлургия т.б. пайда болды. Тамақты отқа пісіріп жеу. Тоқыма. Тау-кен істері. (Неолиттік революия) Рулық қоғамда өмір сүрді. Рулық қоғамдық меншік. Атбасар мәдениеті. Маханжар мәдениеті Хвалын мәдениеті. Энеолит. б,.з.д 4-3 мың ж. Мысты пайдалану. Саз балшықтан жасалған ыдыстар көбейді. Ботай мәдениеті.

11 слайд

#12 слайд
Тесік тас үңгірінен табылған бала. Неандерталь Ми көлемі 1400-1600 см 3 Адам эволюциясы.

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
Ерлер әйелдер Орта жас Мустье кезеңі 26,2 Жоғарғы полеолитт егі адам 33,3 28,3 31,0 Мезолит 35,3 29,3 32,3 Неолит 34,3 29,8 32,1Ғалымдардың зерттеуі бойынша адамдардың өмір сүру жасы . Ғалымдардың зерттеуі бойынша адамдардың өмір сүру жасы . Рулық қауым Материархат Патриарх ат 30 мың жыл бұрын өмір сүрген адамдар Кроманьон Виллендорвтық Венера

14 слайд

#15 слайд
ҰБТ-ге арналған Қазақстан тарихынан тест. №1   Адамзат тарихы дамуының ең алғашқы кезеңі? А)Тас дәуірі. В) Неолит С) Мезолит Д)Энеолит Е) Қола Алғашқы адамдардың бастапқы кезеңдегі топтасу жүйесі. А) Үйір В) Ұжым С) Тайпа Д) Ру Е) Тобыр Алғашқы адамдардың тобырдан кейінгі топтасу жүйесі. А) Тайпа В) Мемлекет С) Рулық Д) Отбасылық Е) чоппер Алғашқы адамдардың рулық қауымнан кейінгі қалыптасу жүйесі? А) Тайпа В) мемлекет С) Рулық Д) одақ Е) Тайпалық одақ Қоғамда алғашқы ірі еңбек болінісін туғызған жағдай? А) Қолөнердің дамуы. В) Жылқыны қолға үйрету. С) Саздан ыдыс жасау. Д) Мал шаруашылығының дамуы. Е) Еңбек құралдарын жасай білу. Ғалымдардың ең ежелгі адамға қойған атауы? А) Саналы адам. В) Епті адам С) Синантроп. Д) Гоминид Е) Тік жүретін адам. Ең ежелгі “епті адамның” мөлшерімен өмір сүрген мерзімі? А) б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың жыл. В) 1 млн. 750 мың жыл бұрын. С) 100 мың жыл бұрын Д) б.з.д 300-280 мың жылдар Е) 100-35 мың жыл бұрын. Ең ежелгі адамның еңбек құралы: А) садақ В) Үшкір тас. С) бумеранг. Д) бола Е) жебе Ежелгі “тік жүретін адам” өкілі: А)Питекантроп В) Неаендарталь С) Синантроп Д) Австралиопитек Е) Кроманьон. Жер бетінде бұдан 100-35 мың жыл өмір сүрген жандар : А)Питекантроп В) Неаендарталь С) Синантроп Д) Австралиопитек Е) Кроманьон. Мөлшерімен 40-35 мың жыл бұрын қалыптасқан жандар атауы: А) Саналы адам. В) Үңгірдегі адам. С) Санасыз адам. Д) хайуан Е) Епті адам. Ежелгі адамдардың алғашқы кәсібі : А) Егіншілік. В) мал бағу. С) балық аулау. Д) Терімшілік Е) жартылай мал бағу. Ежелгі тас ғасыры қамтитын кезең: А) б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың жыл. В) б.з.б 12-5 мың жыл С) б.з.б 5 – 3 мың жыл Д) 100 мың жыл бұрын. Е) 140-40 мың жыл. Орта тас ғасыры қамтитын кезең: А) б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың жыл. В) б.з.б 12-5 мың жыл С) б.з.б 12-5 мың жыл Д) 100 мың жыл бұрын. Е) 140-40 мың жыл Жаңа тас ғасыры қаититын кезең: А) б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың жыл. В) б.з.б 12-5 мың жыл С) б.з.б 5-3 мың жыл Д) 100 мың жыл бұрын. Е) 140-40 мың жыл Қазақстан аумағында ең ежелгі адамдардың өмір сүрген аймағы: А) Шығыс Қазақстан. В) Солтүстік Қазақстан. С) Батыс Қазақстан. Д) Оңтүстік Қазақстан. Е) Орталық Қазақстан. Қазақстан аумағында өмір сүрген алғашқы адамдардың замандастары: А)Питекантроп В) Неаендарталь С) Синантроп Д) Австралиопитек Е) Кроманьон. Ежелгі адамдардың тұнғыш баспаналары: А) Лашық. В) Бастырма. С) Үңгірлер. Д) Күрке. Е) Қараүй. Алғашкы адамдардың еңбек құралдарының атаулары : А) Бола, бумеранг. В) Бумеранг, Садақ. С) Шапқы, Бола. Д) Бумеранг, Чоппер. Е) Чоппер, чоплинг. Алғашқы қауымдағы адамдардың негізінен аулаған андары: А) Мамонттар мен бизондар. В) Жылқы, түйе. С) Ихтозавр, мамонт. Д) Динозавр, бизон. Е) Сиыр, қой. Полеолит дәуіріне жататын еңбек қүралдары табылған өңір: А) Қызылорда облысы. В) Ақмола облысы. С) Маңғыстау облысы. Д) Павлодар. Е) Жамбыл обылысы. Жамбыл өңірінен табылған полеолит дәуірінің бес мыңдай еңбек құралдары бұлар: А) Қашау мен үшкір заттар В) пышақ, шапқы. С) Сүңгі, найза. Д) қанжар, алдаспан. Е) Бола, бумеранг. 23. Тас өңдеу биік деңгейге көтерілген кезен: А) мезолит. В) Энеолит. С) Полеолит. Д) Неолит Е) Ашель 24.Ертедегі адамдардың маймылдар мен жануарлардан басты айырмашылығы: А) Еңбек құралдарын жасай білу В) Сөйлей білуі. С) Ойлай білуі. Д) отбасын асырай білуі. Е) Күштілігі. Жер бетінің күрт суый бастауы басталды: А) б.з.д 2 млн 500 мың – 12 мың жыл. В) б.з.б 12-5 мың жыл С) б.з.б 5 – 3 мың жыл Д) 100 мың жыл бұрын. Е) 140-40 мың жыл.

15 слайд

#16 слайд

16 слайд