Қыстырма сөз
Қыстырма сөз

#1 слайд
Қыстырма сөз
Сөйлемдегі ойға
сөйлеушінің қалай
қарайтыны
Сөздер сөйлем мүшесі
болмайды
Сөйлемдегі
ойды нақтылай
түседі. Ойды
кімнен
шыққандығын,
болжам
(өкінішті
қуанышты,
аянышты
білдіру)
Сөйлемнің
басында,
ортасында,
аяғында
кездеседі
Сөйлемдегі
ойда, оның
айтылу тәсіліне
айтушының көз
қарасын
білдіреді
1 слайд
Қыстырма сөз Сөйлемдегі ойға сөйлеушінің қалай қарайтыны Сөздер сөйлем мүшесі болмайды Сөйлемдегі ойды нақтылай түседі. Ойды кімнен шыққандығын, болжам (өкінішті қуанышты, аянышты білдіру) Сөйлемнің басында, ортасында, аяғында кездеседі Сөйлемдегі ойда, оның айтылу тәсіліне айтушының көз қарасын білдіреді
#2 слайд
Мағынасына қарай:
■ 1. Сөйлемдегі ойға сендіру мақсатындағы қыстырма сөздер: әрине,
әлбетте, рас, шынында, шынын айту керек, жасыратыны жоқ, турасын
айтқанда, әділіне келгенде, т.б.
■ 2. Сөйлемдегі ойға күмән келтіру мағынасындағы қыстырма сөздер:
сірә, мүмкін, шамасы, меніңше, қалай екені белгісіз, т.б.
■ 3. Алдыңғы айтылған ойға қорытынды жасау мақсатындағы қыстырма
сөздер: қысқасы, тоқ етері, демек, түйіп айтқанда, сайып келгенде, жалпы
алғанда, т.б.
■ 4. Көңіл күйге байланысты қыстырма сөздер: бәсе, бақытымызға қарай,
амал не, өкінішке орай, сәті түсіп, т.б.
■ 5. Ойды санамалап айту үшін қолданылатын қыстырма сөздер: ең
алдымен, екінші жағынан, біріншіден, т.б.
2 слайд
Мағынасына қарай: ■ 1. Сөйлемдегі ойға сендіру мақсатындағы қыстырма сөздер: әрине, әлбетте, рас, шынында, шынын айту керек, жасыратыны жоқ, турасын айтқанда, әділіне келгенде, т.б. ■ 2. Сөйлемдегі ойға күмән келтіру мағынасындағы қыстырма сөздер: сірә, мүмкін, шамасы, меніңше, қалай екені белгісіз, т.б. ■ 3. Алдыңғы айтылған ойға қорытынды жасау мақсатындағы қыстырма сөздер: қысқасы, тоқ етері, демек, түйіп айтқанда, сайып келгенде, жалпы алғанда, т.б. ■ 4. Көңіл күйге байланысты қыстырма сөздер: бәсе, бақытымызға қарай, амал не, өкінішке орай, сәті түсіп, т.б. ■ 5. Ойды санамалап айту үшін қолданылатын қыстырма сөздер: ең алдымен, екінші жағынан, біріншіден, т.б.
#3 слайд
Мағынасына қарай:
■ 1. Сөйлемдегі ойға сендіру мақсатындағы қыстырма сөздер:
әрине, әлбетте, рас, шынында, шынын айту керек,
жасыратыны жоқ, турасын айтқанда, әділіне келгенде, т.б.
■ 2. Сөйлемдегі ойға күмән келтіру мағынасындағы қыстырма
сөздер: сірә, мүмкін, шамасы, меніңше, қалай екені белгісіз,
т.б.
■ 3. Алдыңғы айтылған ойға қорытынды жасау
мақсатындағы қыстырма сөздер: қысқасы, тоқ етері, демек,
түйіп айтқанда, сайып келгенде, жалпы алғанда, т.б.
■ 4. Көңіл күйге байланысты қыстырма сөздер: бәсе,
бақытымызға қарай, амал не, өкінішке орай, сәті түсіп, т.б.
■ 5. Ойды санамалап айту үшін қолданылатын қыстырма
сөздер: ең алдымен, екінші жағынан, біріншіден, т.б.
3 слайд
Мағынасына қарай: ■ 1. Сөйлемдегі ойға сендіру мақсатындағы қыстырма сөздер: әрине, әлбетте, рас, шынында, шынын айту керек, жасыратыны жоқ, турасын айтқанда, әділіне келгенде, т.б. ■ 2. Сөйлемдегі ойға күмән келтіру мағынасындағы қыстырма сөздер: сірә, мүмкін, шамасы, меніңше, қалай екені белгісіз, т.б. ■ 3. Алдыңғы айтылған ойға қорытынды жасау мақсатындағы қыстырма сөздер: қысқасы, тоқ етері, демек, түйіп айтқанда, сайып келгенде, жалпы алғанда, т.б. ■ 4. Көңіл күйге байланысты қыстырма сөздер: бәсе, бақытымызға қарай, амал не, өкінішке орай, сәті түсіп, т.б. ■ 5. Ойды санамалап айту үшін қолданылатын қыстырма сөздер: ең алдымен, екінші жағынан, біріншіден, т.б.
#4 слайд
Тыныс белгісі - үтір
Қыстырма сөз:
- сөйлем басында келсе, одан кейін;
- сөйлем ортасында келсе, екі жағынан;
- сөйлем соңында келсе, алдынан
үтір қойылады.
Мысалы: Әрине, еңбексіз ер де, жер де көгермейді.
Қорыққандықтан ба, әйтеуір, екі аяғы дірілдеп кетті.
Менің айтқандарымды ұмытып кеттің-ау, сірә.
Мына атының сымбаты, шіркін, өзгеше екен!Шіркін, жер-ақ екен!(Ғ.
Мүсірепов).
Шынын айту керек, мен мұны бұрын білмеуші едім. Е, бәсе, солай болу керек
еді! (С. Мұқанов).
Амал қанша, сен дұрыс айтып тұрған жоқсың (Ә. Әбішев).
Биыл, несін айтасың, егіннің шығымы өте жақсы!
4 слайд
Тыныс белгісі - үтір Қыстырма сөз: - сөйлем басында келсе, одан кейін; - сөйлем ортасында келсе, екі жағынан; - сөйлем соңында келсе, алдынан үтір қойылады. Мысалы: Әрине, еңбексіз ер де, жер де көгермейді. Қорыққандықтан ба, әйтеуір, екі аяғы дірілдеп кетті. Менің айтқандарымды ұмытып кеттің-ау, сірә. Мына атының сымбаты, шіркін, өзгеше екен!Шіркін, жер-ақ екен!(Ғ. Мүсірепов). Шынын айту керек, мен мұны бұрын білмеуші едім. Е, бәсе, солай болу керек еді! (С. Мұқанов). Амал қанша, сен дұрыс айтып тұрған жоқсың (Ә. Әбішев). Биыл, несін айтасың, егіннің шығымы өте жақсы!
#5 слайд
Тыныс белгісі - үтір
Қыстырма сөз:
- сөйлем басында
келсе, одан кейін;
- сөйлем
ортасында келсе,
екі жағынан;
- сөйлем соңында
келсе, алдынан
үтір қойылады.
Мысалы:
Әрине, еңбексіз ер
де, жер де
көгермейді.
Шынын айту
керек, мен мұны
бұрын білмеуші
едім.(С. Мұқанов).
Амал қанша, сен
дұрыс айтып тұрған
жоқсың (Ә. Әбішев).
Шіркін, жер-ақ
екен!(Ғ. Мүсірепов).
Мысалы:
Қорыққандықтан ба,
әйтеуір, екі аяғы
дірілдеп кетті.
Мына атының
сымбаты, шіркін,
өзгеше екен!(Ғ.
Мүсірепов).
Биыл, несін
айтасың, егіннің
шығымы өте жақсы!
Е, бәсе, солай болу
керек еді! (С.
Мұқанов).
Мысалы:
Менің айтқандарымды
ұмытып кеттің-ау, сірә.
5 слайд
Тыныс белгісі - үтір Қыстырма сөз: - сөйлем басында келсе, одан кейін; - сөйлем ортасында келсе, екі жағынан; - сөйлем соңында келсе, алдынан үтір қойылады. Мысалы: Әрине, еңбексіз ер де, жер де көгермейді. Шынын айту керек, мен мұны бұрын білмеуші едім.(С. Мұқанов). Амал қанша, сен дұрыс айтып тұрған жоқсың (Ә. Әбішев). Шіркін, жер-ақ екен!(Ғ. Мүсірепов). Мысалы: Қорыққандықтан ба, әйтеуір, екі аяғы дірілдеп кетті. Мына атының сымбаты, шіркін, өзгеше екен!(Ғ. Мүсірепов). Биыл, несін айтасың, егіннің шығымы өте жақсы! Е, бәсе, солай болу керек еді! (С. Мұқанов). Мысалы: Менің айтқандарымды ұмытып кеттің-ау, сірә.
шағым қалдыра аласыз













