Радиактивті сәулелер. Радиация. Физика 11 сынып

#1 слайд
§8.12. Радиактивті сәулелердің биологиялық әсері. Радиациядан қорғану. Физика 11 сынып Пән мұғалімі: Садыкова Эльмира Тулегеновна

1 слайд

#2 слайд
Менің үйдегі дайындығым “Мен білетін сұрақтар” (қайталау сұрақтары) 1.Ядролық реактор қандай құрылғы? 2.Ферми және Курчатов еңбектері. 3.Ядролық реактордың негізгі бөліктері. 4.Ядро энергиясын пайдаланудың ең тиімді жолы. 5.Ең алғашқы АЭС – лары (Ресей, Қазақстан) 6.Термоядролық реакциялар. 7.Термоядролық реакциялардың қайнар көзі. 8.Жұлдыздардағы ең басты реакция. 9.Күн қойнауындағы термоядролық реакция оның энергиясы мен массасына қалай әсер етеді?

2 слайд

#3 слайд
Ақпарат алу. Үйренеміз! Мұғалім – жәрдемдесуші “Дәнекер” Оқушы – орындаушы “Оқушы үні”

3 слайд

#4 слайд
“Сұрақтар шеңбері” (түсіну) 1. Иондаушы сәулелер немесе радиация деп нені айтады? 2.Радиацияның әсері қандай? 3.Шығарылған сәуленің жұтылу дозасы. Белгіленуі, формуласы, өлшем бірлігі. 4.Радиацияны өлшейтін құрал. 5.Шығарылған сәуленің жұтылуының эквивалентті дозасы. Формуласы, өлшем бірлігі. 6.Табиғи радиация әсерінен адамның бір жылдағы жұтылу дозасы шамамен неше Гр? 7.Радиациялық дозаның шектік мәні. Ол қанша рентген ? 8.Радиациядан қорғану жолдары.

4 слайд

#5 слайд
Шығарылған сәуленің жұтылу дозасы. Белгіленуі, формуласы, өлшем бірлігі. Радиацияны өлшейтін құрал – дозиметр

5 слайд

#6 слайд
Шығарылған сәуленің жұтылуының эквивалентті дозасы. Формуласы, өлшем бірлігі.

6 слайд

#7 слайд
Ядролық сәулелену әсері Тірі организмдерге ядролық сәулеленудің зиянды әсері сәулеленуден болған және тірі организдердің молекулалар мен атомдарында (қалыптастырушы торда) болатын иондалумен байланысты . Сәулеленудің биологиялық әсері соматикалық зақым және генетикалық зақым  деп бөлінеді. Соматикалық зақым қалыптастырушы тордың құртылуына (бұзылуына) алып келетін сәулелену түріне жатады. Генетикалық зақым кішкене сәулелену әсерінен бола алады. Бұл үшінші не төртінші ұрпақта болатын генетикалық мутацияға алып келуі мүмкін.

7 слайд

#8 слайд
Радиациялық сәулелер Табиғи көз D э [ м Зв ] Жасанды көз D э [ м Зв ] Космостық сәулелену 0,3-0,5 Рентгендік зерттеулер 0,5 Тас пен жердегі изотоптар 0,4-0,5 Радиотерапия 0,01 Денедегі радиоактивті изотоптар (негізгісі калий 40) 0,2 Энергетикалық инженерлеу тәжірибе 0,01 Ғимараттағы радон 220 және 222 0,6-0,8 Теледидар 0,08

8 слайд

#9 слайд
Сәулеленудің адамға биологиялық әсері Мөлшер [Зв] Сәулеленудің адамға әсері 5-7 Бірнеше апта ішіндегі өлім. 3-5 Аққандылық, өлім көсеткіші 50%. 2-3 Маңызы клиникалық әсер, өлім көрсеткіші 25%. 1-2 Ауру белгілері, құсу, бас ауруы, әлсіздік. 0,5-1 Аурудың әлсіз белгілері, қан өзгеруі, ұзақ әсердің болуы. 0,25-0,5 Қан құрамының өзгеруі.

9 слайд

#10 слайд
Адам организміне радиациялық сәулелердің өту жолдары

10 слайд

#11 слайд
Сәулеленуден туындайтын аурулар

11 слайд

#12 слайд
Сәулелену зонасынан шыққан адамның қауіпсіздік шаралары Сыртқы киімдерін шешу Сабынданып душ қабылдау Көзді мұқият жуу Ауыз қуысын шаю

12 слайд

#13 слайд
Радиацияның қауіптілігі туралы белгі

13 слайд

#14 слайд
Білгенімді дамыту (практикалық жұмыстар) Сәулелену көзіне сәйкес факторларды анықтаңыз. № 1 – тапсырма. “ Плюс немесе Минус” (6 балл) Мысалдары Табиғи көз Жасанды көз Топырақ пен тастағы изотоптар Рентгендік тәжірибе Теледидар Ғарыштық сәулелену Ғимараттағы радон 220 және 222 Ядролық энергия

14 слайд

#15 слайд
Тұжырымдар ИӘ ЖОҚ Жасушаларды жоятын сәулелену генетикалық зардапты тудырады.   6 Зв сәулелену дозасы адамды өлімге әкеледі.  Жасушаның мутациясын тудыратын сәулелену соматикалық зардап деп аталады. Генетикалық мутацияның радиациясы төртінші баладан байқалады.  № 2 – тапсырма. “Иә немесе Жоқ” Тұжырымдардың қайсысы дұрыс «Иә», ал қайсысы дұрыс емес «Жоқ» екенін анықтаңыз. (4 балл)

15 слайд

#16 слайд
№ 3 - тапсырма. Сәулелену салдарын ескере отырып, залал түрін анықтаңыз. ( 2 балл ) Соматикалық Генетикалық Жасушалардың бұзылуы Жасушалардың мутациясы

16 слайд

#17 слайд
№ 4 – тапсырма. ( 4 балл ) Радиактивті ыдыраулар 1. изотобы және ыдырауға ұшыраса, нәтижесінде алынатын элемент. 2. изотобы және ыдырауға ұшырағаннан кейін пайда болатын элемент.

17 слайд

#18 слайд
№ 5 – тапсырма Ядролық реакция теңдеуін жазыңдар және энергиясын есептеңдер. Осы реакциялар экзотермиялық па, эндотермиялық па? (3 балл)

18 слайд

#19 слайд
α-сәулелену α-излучение α- radiation β-сәулелену β- излучение β- radiation ɣ-сәулелену ɣ- излучение ɣ- radiation Радиоактивтілік Радиоактивность Radioactivity Үш тілде үйренейік!

19 слайд

#20 слайд
§ 8.12. сұрақтары Тарауды қайталау. “Радиактивті сәулелердің пайдасы мен зияны” тақырыбында хабарлама дайындау. Үйге тапсырма

20 слайд

#21 слайд
Кері байланыс 1. Менің сабақтағы көңіл күйім ... 2. Менің бүгінгі сабақтан үйренгенім .... 3. Маған бүгінгі сабақта ұнағаны ... 4. Маған бүгінгі сабақта ұнамағаны...

21 слайд

#22 слайд
Өте жақсы, қызықты, жұмыс жасауға белсенді болдым. Түгел тақырыпқа түсіндім. . Жақсы , қарапайым, қызығушылығым орташа болды. Рефлексия

22 слайд

#23 слайд
Сабақ аяқталды

23 слайд