ЖИ көмекші
Сайыс сабақ: Білгірлер сайысы
Жүктеу
#1 слайд
Б
і л
г
і р
л
е
р
о
т
а
у
ы
1 слайд
Б і л г і р л е р о т а у ы
#2 слайд
САЙЫСТЫҢ ШАРТТАРЫ:
1- КЕЗЕҢ – “ТАНЫСТЫРУ”
2 -КЕЗЕҢ “ БИОЛОГИЯЛЫҚ
ЖҰМБАҚТАР”
3 - КЕЗЕҢ – “БӘРІ ДЕ БӘРІ
ТУРАЛЫ
\4- КЕЗЕҢ - «ПАНТОМИМА»
5- КЕЗЕҢ – “ҚЫЗЫҚТЫ
ТӘЖІРИБЕЛЕР”
2 слайд
САЙЫСТЫҢ ШАРТТАРЫ: 1- КЕЗЕҢ – “ТАНЫСТЫРУ” 2 -КЕЗЕҢ “ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЖҰМБАҚТАР” 3 - КЕЗЕҢ – “БӘРІ ДЕ БӘРІ ТУРАЛЫ \4- КЕЗЕҢ - «ПАНТОМИМА» 5- КЕЗЕҢ – “ҚЫЗЫҚТЫ ТӘЖІРИБЕЛЕР”
#3 слайд
3 слайд
#4 слайд
1-кезең “Таныстыру ”
4 слайд
1-кезең “Таныстыру ”
#5 слайд
Назар қойғандарыңызға
көп рахмет
5 слайд
Назар қойғандарыңызға көп рахмет
#6 слайд
Әр бұтақтан он шақты,
Көрдім қызыл моншақты.
Келесі
6 слайд
Әр бұтақтан он шақты, Көрдім қызыл моншақты. Келесі
#7 слайд
ШИЕ -Раушангүл тұқымдасына жататын ағаш және бұта
типтес өсімдік. Гүлі ақ, кейде қызғылт. Гүл шоғыры
шатырша. Етжең, шырынды жемісінің сүйегі бар. Жер
жүзінде шиенің 150 түрі, Қазақстанда 7 түрі таралған.
Шиенің жемісінде 7,3 – 17,5% қант, 0,8 – 2,4% әр түрлі
органикалық қышқылдар, 0,15 – 0,88% илік заттар мен
витаминдер болады. Жемісінен тосап, компот, шарап
жасайды және кондитер тағамдарына қосады.
7 слайд
ШИЕ -Раушангүл тұқымдасына жататын ағаш және бұта типтес өсімдік. Гүлі ақ, кейде қызғылт. Гүл шоғыры шатырша. Етжең, шырынды жемісінің сүйегі бар. Жер жүзінде шиенің 150 түрі, Қазақстанда 7 түрі таралған. Шиенің жемісінде 7,3 – 17,5% қант, 0,8 – 2,4% әр түрлі органикалық қышқылдар, 0,15 – 0,88% илік заттар мен витаминдер болады. Жемісінен тосап, компот, шарап жасайды және кондитер тағамдарына қосады.
#8 слайд
Бар кәдімгі жапырағы,
сабағы
Жақындасаң шағады
8 слайд
Бар кәдімгі жапырағы, сабағы Жақындасаң шағады
#9 слайд
Қалақай:
Бір жылдық не көп жылдық, қос үйлі және сирек те болса бір үйлі шөптесін
өсімдік. Сабағы мен жапырағы түкті. Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан. Ұсақ
гүлдері масақ тәрізді гүл шоғын құрайды.
Қоныржай және тропик аймақта 40-тан астам, Қазақстанда 3 түрі бар. Көлеңкелі,
ылғалды жерлерде, орманда, бақта, жол бойында өседі. Қазақстандың барлық
түрінің құрамында ақуыз көп болады.
9 слайд
Қалақай: Бір жылдық не көп жылдық, қос үйлі және сирек те болса бір үйлі шөптесін өсімдік. Сабағы мен жапырағы түкті. Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан. Ұсақ гүлдері масақ тәрізді гүл шоғын құрайды. Қоныржай және тропик аймақта 40-тан астам, Қазақстанда 3 түрі бар. Көлеңкелі, ылғалды жерлерде, орманда, бақта, жол бойында өседі. Қазақстандың барлық түрінің құрамында ақуыз көп болады.
#10 слайд
Ө р м е л е й т ін
а ғ а ш қ а ж
е л іс і б а р ,
Д ә м і к е т п е с
а у ы з д а н ж
е м іс і б а р
10 слайд
Ө р м е л е й т ін а ғ а ш қ а ж е л іс і б а р , Д ә м і к е т п е с а у ы з д а н ж е м іс і б а р
#11 слайд
Шырмалып өсетін жүзімділер тұқымдасы, 70-ке жуық түрі бар. Зерттеушілер
тұқымын тауып, 60 миллион жыл бұрын, яғни жер бетіне адамдар болмаған кезде
жабайы жүзім болғандығын дәлелдеген. Қазіргі кезде 4000-нан аса мәдени түрі
тропикалық және субтропикалық аймақтарда өседі. Жүзім өзінің жақсы қалыптасқан
тамыр жүйесімен ерекшеленеді. Сабақтарынан өсіп шығатын мұртшалары арқылы
жүзім шырмалып өседі. Жапырақтары ірі, 3-5 салалы болады. Гүлі ұсақ, жасыл түсті.
Жемісі шырынды, ішінде 1-4-ке дейін сүйекшелері болады. Кейбір мәдени түрлерінде
сүйекшелер болмайды. Сұрыпына қарай жемісінің пішіні домалақ, ұзынша-сопақтау
болады. Жемісінің түсі жасыл, сары, қызғылт-сары, күлгін т.б. болады. Жемістері
шоғырланып өседі. Бір шоқта 100 данаға дейін жүзім болады. ЖҮЗІМ
11 слайд
Шырмалып өсетін жүзімділер тұқымдасы, 70-ке жуық түрі бар. Зерттеушілер тұқымын тауып, 60 миллион жыл бұрын, яғни жер бетіне адамдар болмаған кезде жабайы жүзім болғандығын дәлелдеген. Қазіргі кезде 4000-нан аса мәдени түрі тропикалық және субтропикалық аймақтарда өседі. Жүзім өзінің жақсы қалыптасқан тамыр жүйесімен ерекшеленеді. Сабақтарынан өсіп шығатын мұртшалары арқылы жүзім шырмалып өседі. Жапырақтары ірі, 3-5 салалы болады. Гүлі ұсақ, жасыл түсті. Жемісі шырынды, ішінде 1-4-ке дейін сүйекшелері болады. Кейбір мәдени түрлерінде сүйекшелер болмайды. Сұрыпына қарай жемісінің пішіні домалақ, ұзынша-сопақтау болады. Жемісінің түсі жасыл, сары, қызғылт-сары, күлгін т.б. болады. Жемістері шоғырланып өседі. Бір шоқта 100 данаға дейін жүзім болады. ЖҮЗІМ
#12 слайд
Домалап
желмен
қашады,
Тұқымын
өзі шашады
12 слайд
Домалап желмен қашады, Тұқымын өзі шашады
#13 слайд
ҚАҢБАҚ ( Salsola paulsen іі) – алабұталар тұқымдасы, сораң туысына
жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде
кездеседі. Каспий, Арал теңіздері атырауында, Сарыарқаның шығысы мен
батысында, Үстірттің солтүстігінде, Маңғыстау, Қызылорда облыстарында,
Мойынқұм, Балқаш – Алакөл ойысының саз топырақты шөлді
аймақтарында өседі. Биікт. 15 – 60 см. Сабағы түбінен бастап бұтақтанған,
бұтағы өте қалың, тікенегі көп болады. Жапырағы таспа пішіндес,
кезектесіп орналасқан, тікенекті, тамыр жүйесі әлсіз. Гүлі – қос жынысты,
гүлшоғыры – масақ не шашақ тәрізді. Маусым – тамыз айларында гүлдейді.
Мал азығы, оны әсіресе түйе сүйсініп жейді.
13 слайд
ҚАҢБАҚ ( Salsola paulsen іі) – алабұталар тұқымдасы, сораң туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде кездеседі. Каспий, Арал теңіздері атырауында, Сарыарқаның шығысы мен батысында, Үстірттің солтүстігінде, Маңғыстау, Қызылорда облыстарында, Мойынқұм, Балқаш – Алакөл ойысының саз топырақты шөлді аймақтарында өседі. Биікт. 15 – 60 см. Сабағы түбінен бастап бұтақтанған, бұтағы өте қалың, тікенегі көп болады. Жапырағы таспа пішіндес, кезектесіп орналасқан, тікенекті, тамыр жүйесі әлсіз. Гүлі – қос жынысты, гүлшоғыры – масақ не шашақ тәрізді. Маусым – тамыз айларында гүлдейді. Мал азығы, оны әсіресе түйе сүйсініп жейді.
#14 слайд
5.Сұрақ
Шұлғытып басын жылқының
Суға иіріп, ызыңдап,
Дамылсыз алған тынымын
Қай жәндік ол, ойлап тап?
14 слайд
5.Сұрақ Шұлғытып басын жылқының Суға иіріп, ызыңдап, Дамылсыз алған тынымын Қай жәндік ол, ойлап тап?
#15 слайд
6.СҰРАҚ
Шілтитіп сирағын,
Тұмсығын қадайтын.
Бетіңе, мойныңа
Қонып ап, тазалайтын,
Ертелі-кеш мазалап,
Ұшып-қонған тажал-ақ.
15 слайд
6.СҰРАҚ Шілтитіп сирағын, Тұмсығын қадайтын. Бетіңе, мойныңа Қонып ап, тазалайтын, Ертелі-кеш мазалап, Ұшып-қонған тажал-ақ.
#16 слайд
ЖАУАБЫ:
Маса-қанмен қоректенетін қос
қанатты насекомдардың бірі. Ол
бірнеше туысқа бөлінеді және
Қазақстанның барлық
облыстарында кездеседі, ол суда
толық түрленіп дамиды. Безгек,
балалар параличі сияқты адам
өміріне қауіпті ауруларды масалар
таратады.
16 слайд
ЖАУАБЫ: Маса-қанмен қоректенетін қос қанатты насекомдардың бірі. Ол бірнеше туысқа бөлінеді және Қазақстанның барлық облыстарында кездеседі, ол суда толық түрленіп дамиды. Безгек, балалар параличі сияқты адам өміріне қауіпті ауруларды масалар таратады.
#17 слайд
Жайшылықта емес түрпі.
Қауіп төнсе болар «кірпі».
17 слайд
Жайшылықта емес түрпі. Қауіп төнсе болар «кірпі».
#18 слайд
Тікенқұрсақ (иглобрюх). Жерорта теңізі мен Үнді мұхитын
мекендейді. Ол бүкіл денесінің сыртындағы қабыршақтарының
өзгеруінен пайда болған тікендері арқылы жауларынан қорғануға
жақсы бейімделген. Жай кездерде тікендері денесіне қарай жығылып
жатады да, қауіп төнгенде барлық судың бетіне тез жүзіп шығып, ішіне
ауаны толтырғанда, тікнектері тікірейген күйге келеді. Оның пішіні
инелерін дүрдиткен кірпіні еске түсіреді. Қарнын ауаға толтырған кезде
ол жүзе алмайды, тек қана үрленген қарынға ұқсап, құрсағы судан
шығып, көмпиіп жатады. Қауіп өтісімен қалыпты күйге келіп, жүзіп
кетеді.
18 слайд
Тікенқұрсақ (иглобрюх). Жерорта теңізі мен Үнді мұхитын мекендейді. Ол бүкіл денесінің сыртындағы қабыршақтарының өзгеруінен пайда болған тікендері арқылы жауларынан қорғануға жақсы бейімделген. Жай кездерде тікендері денесіне қарай жығылып жатады да, қауіп төнгенде барлық судың бетіне тез жүзіп шығып, ішіне ауаны толтырғанда, тікнектері тікірейген күйге келеді. Оның пішіні инелерін дүрдиткен кірпіні еске түсіреді. Қарнын ауаға толтырған кезде ол жүзе алмайды, тек қана үрленген қарынға ұқсап, құрсағы судан шығып, көмпиіп жатады. Қауіп өтісімен қалыпты күйге келіп, жүзіп кетеді.
#19 слайд
Құламаға секіріп,
Тасқынға қарсы жүзеді.
Тау суында өсетін
Балықты кім біледі?
19 слайд
Құламаға секіріп, Тасқынға қарсы жүзеді. Тау суында өсетін Балықты кім біледі?
#20 слайд
Бахтах-негізінен ешқашан қайтпайтын тау суларын
мекендейтін балық. Әсіресе, Батыс Европадағы ұсақ
өзендердің барлығында дерлік ұшырайды. Бізде Қырым мен
Кавказдағы өзендерінде, сол сияқты Қырғызстан мен
Қазақстанның тау суларында, солтүстік батыс Россиядағы
шағын өзендерде кездеседі.
20 слайд
Бахтах-негізінен ешқашан қайтпайтын тау суларын мекендейтін балық. Әсіресе, Батыс Европадағы ұсақ өзендердің барлығында дерлік ұшырайды. Бізде Қырым мен Кавказдағы өзендерінде, сол сияқты Қырғызстан мен Қазақстанның тау суларында, солтүстік батыс Россиядағы шағын өзендерде кездеседі.
#21 слайд
Көздері бар, қабағы жоқ,
Әсте кірпік қақпайды.
Ол қай жәндік, суға салсаң,
Тұншықпайды батпайды?
21 слайд
Көздері бар, қабағы жоқ, Әсте кірпік қақпайды. Ол қай жәндік, суға салсаң, Тұншықпайды батпайды?
#22 слайд
Жауабы:
Балық
22 слайд
Жауабы: Балық
#23 слайд
Жүзгенде көз ілеспей,
Атылып оқтай өтеді.
Қандай балық күректей,
Темірді кесіп кетеді.
23 слайд
Жүзгенде көз ілеспей, Атылып оқтай өтеді. Қандай балық күректей, Темірді кесіп кетеді.
#24 слайд
3-кезең
“ Бәрі де бәрі туралы” Сүйекті балықтың ішіндегі скумбриялар отряд
тармағына жататын Атлант мұхитының солтүстік
бөлігінде, Европа мен Солтүстік Американың
жағалауларында, Қара теңізде мекендейтін
балық.Өте жақсы жүзеді. Бұл-ұзындығы 5 м,
салмағы 600 кг жететін, 1,5 м сүйекті тұмсығы бар
теңіз жыртқышы. Семсер балық шабуылға
ұмтылғанда сағатына 70 км жылдамдықпен
жүзеді.
1948 жылдың аяғында Американың 4 мачталы
“Элизавета” кемесіне семсер балық шабуыл
жасап, кеменің қалың металмен қапталған
тұмсығын тесіп жіберген. Кемеге су лап қойғанда,
теңізшілер үлкен кеме насосын пайдаланып,
апаттан әрең аман қалған.
24 слайд
3-кезең “ Бәрі де бәрі туралы” Сүйекті балықтың ішіндегі скумбриялар отряд тармағына жататын Атлант мұхитының солтүстік бөлігінде, Европа мен Солтүстік Американың жағалауларында, Қара теңізде мекендейтін балық.Өте жақсы жүзеді. Бұл-ұзындығы 5 м, салмағы 600 кг жететін, 1,5 м сүйекті тұмсығы бар теңіз жыртқышы. Семсер балық шабуылға ұмтылғанда сағатына 70 км жылдамдықпен жүзеді. 1948 жылдың аяғында Американың 4 мачталы “Элизавета” кемесіне семсер балық шабуыл жасап, кеменің қалың металмен қапталған тұмсығын тесіп жіберген. Кемеге су лап қойғанда, теңізшілер үлкен кеме насосын пайдаланып, апаттан әрең аман қалған.
#25 слайд
“ Биология” сөзжұмбағының сұрақтары:
1.Бір жасушалы ағза.
2.Жасушасыз ағза.
3.Өсімдіктерді зерттейтін ғылым?
4.Бір жасушалы жасыл балдыр.
5.Біржылдық және көпжылдық шөптекті өсімдік.
6.Зең саңырауқұлақтарының түрі.
7.Пеницеллин алатын саңырауқұлақ.
8.Асқабақ тұқымдас өсімдік. Б
и
о
л
о
г
и
я
25 слайд
“ Биология” сөзжұмбағының сұрақтары: 1.Бір жасушалы ағза. 2.Жасушасыз ағза. 3.Өсімдіктерді зерттейтін ғылым? 4.Бір жасушалы жасыл балдыр. 5.Біржылдық және көпжылдық шөптекті өсімдік. 6.Зең саңырауқұлақтарының түрі. 7.Пеницеллин алатын саңырауқұлақ. 8.Асқабақ тұқымдас өсімдік. Б и о л о г и я
#26 слайд
“ Биология” сөзжұмбағының сұрақтары:
1.Бір жасушалы ағза.
2.Жасушасыз ағза.
3.Өсімдіктерді зерттейтін ғылым?
4.Бір жасушалы жасыл балдыр.
5.Әсемдік қасиеті бар өсімдіктер.
6.Зең саңырауқұлақтарының түрі.
7.Медицинада пенициллин дәрісін қандай ауруға пайдаланады?
8.Асқабақ тұқымдас өсімдік. Б
и
о
л
о
г
и
я а к т яире
сурв
акинатб
х аллеро
рд е к а
с п е ллира ит в т і
26 слайд
“ Биология” сөзжұмбағының сұрақтары: 1.Бір жасушалы ағза. 2.Жасушасыз ағза. 3.Өсімдіктерді зерттейтін ғылым? 4.Бір жасушалы жасыл балдыр. 5.Әсемдік қасиеті бар өсімдіктер. 6.Зең саңырауқұлақтарының түрі. 7.Медицинада пенициллин дәрісін қандай ауруға пайдаланады? 8.Асқабақ тұқымдас өсімдік. Б и о л о г и я а к т яире сурв акинатб х аллеро рд е к а с п е ллира ит в т і
#27 слайд
4- кезең -
«Пантомима
»
27 слайд
4- кезең - «Пантомима »
#28 слайд
Қызықты
тәжірибелер
28 слайд
Қызықты тәжірибелер
#29 слайд
Назар қойғандарыңызға
көп рахмет
29 слайд
Назар қойғандарыңызға көп рахмет
Жүктеушағым қалдыра аласыз
Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген
