#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Сан есімнің мағыналық түрлері Сан есімдер мағынасына қарай 6 түрге бөлінеді: Есептік Реттік Жинақтық Топтау Болжалдық Бөлшектік

2 слайд

#3 слайд
Есептік сан есім Заттың нақтылы санын білдіріп, өзге сан есім топтарының жасалуына негіз болады. Мысалы: бір, екі. Реттік сан есім Есептік сандарға –ыншы, -інші, -ншы, -нші жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: бірінші, екінші. Жинақтық сан есім Бірден жетіге дейінгі есептік сан есімдерге –ау, -еу жұрнақтары жалғану арқылы жасалады. Мысалы: біреу, алтау.

3 слайд

#4 слайд
Топтау сан есім -дан, -ден, -тан, -тен қосымшаларының жалғануы арқылы жасалады. Мысалы: алтыдан, жүз-жүзден. Болжалдық сан есім Заттардың санын дәл көрсетпей, шамамен, мөлшермен атайды. Мысалы: жүз шақты. Бөлшектік сан есім Заттың бөлшектік санын білдіреді. Мысалы: оннан екі.

4 слайд

#5 слайд
 

5 слайд

#6 слайд
Көп нүктенің орнына керекті сан есімдерді қойып, астын сызыңдар. Мағыналық тобын анықтаңдар. Керекті сөздер: отыз, үшінші, жетінші, он екінші, төрт, он екі, жиырма төрт, бірінші. 1.Бір жылда ... ай, ... мезгіл бар. 2.Қаңтар-жылдың ... айы. 3.Жылдың ... айы желтоқсан. 4. Бір тәулікте ... сағат бар. 5.Аптаның ... күні – сәрсенбі, ... күні –жексенбі. 6.Бір айда ... күн бар.

6 слайд

#7 слайд
Сан есім Құрамына қарай: 5.Топтау сан есім Дара, күрделі Тіркесу арқылы, қосарлану немесе қайталану 1.Есептік сан есім 2.Реттік сан есім 3.Жинақтық сан есім 4.Болжалдық сан есім 6.Бөлшектік сан есім Негізгі,туынды Мағыналық түрлері

7 слайд

#8 слайд
Виды: 1. Есептік (количественное)  2. Реттік (порядковое) 3. Жинақтық (собирательное) 4. Топтау (группирующие) 5. Болжалдық (приблизительное) 6. Бөлшектік (дробное)

8 слайд

#9 слайд
  1 – бiр  (один)   2 – екi  (два)   3 – үш  (три)   4 – төрт  (четыре)   5 – бес  (пять)   6 – алты  (шесть)   7 – жетi  (семь)   8 – сегiз  (восемь)   9 – тоғыз  (девять)     0 – нөл  (ноль)   10 – он  (десять)   20 – жиырма  (двадцать)     30 – отыз  (тридцать)   40 – қырық  (сорок)   50 – елу  (пятьдесят)   60 – алпыс  (шестьдесят)   70 – жетпiс  (семьдесят)   80 – сексен  (восемьдесят)   90 – тоқсан  (девяносто)   100 – жүз  (сто)   1 000 – мың  (тысяча)                                                                                                     Количественные числительные отвечают на вопросы: Қанша? Неше? – Сколько?

9 слайд

#10 слайд
Порядковые числительные Реттік сан есімдер Порядковые числительные — слова, которые обозначают порядок предметов при счете и отвечают на вопросы: «который?», «какой по счету?». Порядковые числительные отвечают на вопрос: Нешінші? – Который? Порядковые числительные образуются с помощью суффиксов 'ншы/нші' в зависимости от твёрдости или мягкости слова. Например: екі+нші – второй, алты+ншы – шестой Но если слово оканчивается на согласную, то добавляются гласные 'ы/і' (суффиксы 'ыншы/інші'), например: сегіз+інші – восьмой, тоғыз+ыншы – девятый Исключение составляет только число 'жиырма', к которому добавляется суффикс 'сыншы'.  

10 слайд

#11 слайд
1 – бірінші  (первый)   2 – екінші  (второй)   3 – үшінші  (третий)   4 – төртінші  (четвёртый)   5 – бесінші  (пятый)   6 – алтыншы  (шестой)   7 – жетінші  (седьмой)   8 – сегізінші  (восьмой)   9 – тоғызыншы  (девятый)     0 – нөлінші  (нолевой)  10 – оныншы  (десятый)   20 – жиырмасыншы  (двадцатый)     30 – отызыншы  (тридцатый)   40 – қырықыншы  (сороковой)   50 – елуінші  (пятидесятый)   60 – алпысыншы  (шестидесятый)   70 – жетпісінші  (семидесятый)   80 – сексенінші  (восьмидесятый)   90 – тоқсаныншы  (девяностый)   100 – жүзінші  (сотый)   1 000 – мыңыншы  (тысячный)   Миллионыншы – миллионный,    миллиардыншы – миллиардный 1 – бірінші  (первый)   2 – екінші  (второй)   3 – үшінші  (третий)   4 – төртінші  (четвёртый)   5 – бесінші  (пятый)   6 – алтыншы  (шестой)   7 – жетінші  (седьмой)   8 – сегізінші  (восьмой)   9 – тоғызыншы  (девятый)     0 – нөлінші  (нолевой)  10 – оныншы  (десятый)   20 – жиырмасыншы  (двадцатый)     30 – отызыншы  (тридцатый)   40 – қырықыншы  (сороковой)   50 – елуінші  (пятидесятый)   60 – алпысыншы  (шестидесятый)   70 – жетпісінші  (семидесятый)   80 – сексенінші  (восьмидесятый)   90 – тоқсаныншы  (девяностый)   100 – жүзінші  (сотый)   1 000 – мыңыншы  (тысячный)   Миллионыншы – миллионный,    миллиардыншы – миллиардный

11 слайд

#12 слайд
В составных порядковых числительных суффикс добавляется только к последнему слову.   Отыз бірінші. – Тридцать первый.   Елу алтыншы. – Пятьдесят шестой.   жиырма үш мың бес жүз сексен екінші – Двадцать три тысячи пятьсот восемьдесят второй.   Бір мың төрт жүз елу алтыншы жыл. – Тысяча четыреста пятьдесят шестой год.   Қаңтар - жылдың бірінші айы. – Январь - первый месяц года.   Он тоғызыншы палатада әжем жатыр. – В девятнадцатой палате моя бабушка лежит.   Жиырма бесінші қазан - Республика күні. – Двадцать пятое октября - день Республики.   Он бесінші ақпан. – Пятнадцатое февраля.   Жиырма екінші наурыз. – Двадцать второе марта.   Он алтыншы желтоқсан - Тәуелсіздік күні. – Шестнадцатое декабря - день независимости.

12 слайд

#13 слайд
Собирательные числительные отвечают на вопрос: Нешеу? – Сколько? В казахском языке существует семь собирательных числительных, которые образуются с помощью суффиксов 'ау/еу', но отбрасывается последний гласный:   біреу – один   екеу – двое   үшеу – трое   төртеу – четверо   бесеу – пятеро   алтау – шестеро   жетеу – семеро

13 слайд

#14 слайд
Группирующие числительные имеют значение распределения по группам. Образуются путём добавления окончаний исходного падежа (дан/ден, тан/тен, нан/нен) или повторения числительного, а затем добавления окончаний исходного падежа.   қырықтан – по сорок   екiден – по два   жүз елу бестен – по сто пятьдесят пять   он-оннан – по десять   бес-бестен – по пять

14 слайд

#15 слайд
Болжалдық сан есімдер. Предположительные числительные отвечают на вопросы: Қаншаға жуық? Нешеге жуық? Қаншадай? – Приблизительно сколько? Есть четыре способа образования предположительных числительных: 1. С помощью суффиксов: а)  дай/дей, тай/тей  (присоединяются к любым числам)   бестей – около пят  алтыдай – около шести  жүздей – около ста  мыңдай – около тысячи б)  дап/деп, тап/теп, лап/леп  (присоединяются к десяткам, сотням, тысячам и т.д.)   елулеп – около пятидесяти  жүздеп – около ста  мыңдап – около тысячи в)  даған/деген, таған/теген, лаған/леген  (присоединяются к десяткам, сотням, тысячам и т.д.)   жүздеген – сотни  мыңдаған – тысячи 2. С помощью окончаний множественного числа и местного падежа (или дательно-направительного): дар/дер, тар/тер, лар/лер  +  да/де (или ға/ге)   алтыларға – около шести  отыздарда – около тридцати  елулерде – около пятидесяти

15 слайд

#16 слайд
3. С помощью слов (послелогов ): шамалы, таман, жуық, таяу, тарта, шақты, жақын   он шақты – около десят  қырыққа жақын – около сорока  жүзге жуық – около ста (Присоединяются к числительным окончания дательно- направительного падежа или нет, зависит от послелога). 4. Сочетанием двух чисел: 3-4 күн – 3-4 дня Примеры:   Біздің үйде қырықтай гүл бар. – В нашем доме около сорока цветов есть.  Бізде елуге жуық қызметкер бар. – У нас около пятидесяти сотрудников есть.  Алма нешелерде ? Жиырмаларда . – Алме сколько лет приблизительно? Около двадцати.  Қайраттың жасы қырықтарда . – Возраст Кайрата около сорока.

16 слайд

#17 слайд
Дробные числительные Бөлшектер сан есімдер В дробных числительных сначала называется знаменатель, затем числитель:   үштен бір – 1/3 - одна третья   бір бүтін бестен екі – 1 2/5 - одна целая две пятых   он алтыдан бір – 1/16 - одна шестнадцатая Те же дроби можно выразить с помощью родительного падежа:   үштің бірі – 1/3 - одна третья   бір бүтін бестің екісі – 1 2/5 - одна целая две пятых   он алтының бiрі – 1/16 - одна шестнадцатая Десятичные дроби:   нөл бүтін оннан бес – ноль целых пять десятых (0,5)   сексен төрт бүтін жүзден он үш – восемьдесят четыре целых тринадцать сотых (84,13) Дробные числительные Бөлшектер сан есімдер В дробных числительных сначала называется знаменатель, затем числитель:   үштен бір – 1/3 - одна третья   бір бүтін бестен екі – 1 2/5 - одна целая две пятых   он алтыдан бір – 1/16 - одна шестнадцатая Те же дроби можно выразить с помощью родительного падежа:   үштің бірі – 1/3 - одна третья   бір бүтін бестің екісі – 1 2/5 - одна целая две пятых   он алтының бiрі – 1/16 - одна шестнадцатая Десятичные дроби:   нөл бүтін оннан бес – ноль целых пять десятых (0,5)   сексен төрт бүтін жүзден он үш – восемьдесят четыре целых тринадцать сотых (84,13)

17 слайд