Сандық құрамды ажырату

#1 слайд
Сандық құрамды ажырату дидактикалық ойындар КАРТОТЕКАСЫ

1 слайд

#2 слайд
«Карточкаға қандай сан жазылған?»  Көрнекілік: Суретті карточкалар.  Барысы: 1 вариант: Тәрбиеші карточканың бетіндегі 2 түсті дөңгелекті төмен қаратып қолына ұстап тұрады да, балаларға былай дейді: «Карточкада екі сан» бейнеленген. Егер оларды қоссақ 5 болады. Карточкада қай сандар бейнеленген? «Балалар түрліше жауап береді». Балалардың біреуі карточкада жазылған сандарды атаған кезде тәрбиеші карточканы топқа көрсетеді.  2 вариант: «Егер тоғыздан біреуін кемітсендер, сендер менің қолымдағы санды табасындар». Балалар бұл санды атайды. Жауабын бірнеше баладан сұрау керек. Тәрбиеші сандық карточканы балаларға алдын ала көрсетеді.  Бірінші болып дұрыс жауап берген бала ұтып шығады. 

2 слайд

#3 слайд
«Автобус»  Мақсаты: Санның құрамын пысықтау.  Көрнекілік: Сандық карточкалар.  Барысы: Алаңға бормен тікбұрыш /автобус/ сызылған. Екі бала бақылаушылар болып, бетіне «5»цифры жазылған үлкен карточканы ұстап тұрады. «Автобусқа» сандық карточкаларында бейнеленген дөңгелектердің қосындысы  5 болатын /жол ақысы/ балалар ғана жұптасып отырады.Ойын басталды дегеннен кейін әрбір бала өз сыңарын іздеп табуға тырысады /2 және 3, 3 және 25, 1 және 4, 4 және 1/. Жұптар бірінен соң бірі сапқа тұрады, «автобусқа» кіреді, өздерінің сандық карточкаларын көрсетеді, ал «бақылаушылар» жұптардың дұрыс таңдалуын тексереді. 

3 слайд

#4 слайд
«Сан құрастыр»  • Мақсаты: Санның құрамын пысықтау.  Көрнекілік: Суретті карточкалар.  Барысы: Тәрбиеші бетіне бір сан, мысылы «6» саны жазылған карточканы көрсетеді. Әрбір бала қосындысы «6» санын құрайтын екі сандық карточкаы көрсетуі тиіс.  Мысалы: бір карточкада 5 дөңгелек, екіншісінде–1 дөңгелек, біреуінде–3, екіншісінде-3 шаршы және с.с. 

4 слайд

#5 слайд
«Ою құрастыру»  Көрнекілік: Бірнеше бөліктерге бөлінген ою элеметтері.  Мақсаты: Балаларды сандардың ретін, құрамын оңай табуға, таңбаны айыра білуге дағдыландыру.  Барысы:  1-вариант. Оюдың элементтерін жекелеп қиып, мысалы 4 қошқар мүйізді 2-ге бөліп, 8 бөлікті балаларға таратып береді. Түстерін сәйкестендіру, бөліктерін қиюластыру арқылы ою-өрнек құрастырылады.  2 вариант. Ою бөліктерінің келесі бетіне сан жазылады.  Өрнекті құрастыру санға сәйкес орындалады. 

5 слайд

#6 слайд
«Поезд құрастыр»  Мақсаты: 1-ді қосу таблицасын қайталату.  Көрнекілік: 1-ді қосу таблицасы берілген карточкалар, 0+1, 1+1, 2+1, т.с.с.  Барысы: Тәрбиеші карточкаларды балаларға таратып береді, оларды вагондар, ал бір баланы тепловоз деп тағайындайды. Балалар қолдарындағы карточкаларына қарай отырып, алдымен «тепловозға» ретімен тіркелуі тиіс. 

6 слайд

#7 слайд
«Заттарды сана»  Мақсаты: 1.Балалардың назарын дамыту, байқағыштықтарын арттыру. 2.Көкеністер санымен сандарды тауып қою. 3.Ойын арқылы көкеністер түрлері туралы білімдерін бекіту.  Көрнекілік: Көкеністер суреттері, сіріңке қорабындағы сандар.  Барысы: Тәрбиеші балаларға көкеністердің суреттерін таратып береді. Бір суретте бірнеше көкеністер түрлері болуға тиіс. Балаларға қойылатын талап көкеністер санын анықтау. 

7 слайд

#8 слайд
«Дыбыс арқылы санды тап»  Мақсаты: Есту мүшелері арқылы баланың ойлау қабілетін анықтау.  Көрнекілік: Сіріңке қорабындағы таратпа сандар.  Барысы: Тәрбиеші қарындашпен үстелді дыбыс шығатындай етіп тықылдатады. Балалар тыңдап отырып алдарындағы цифрларынан тиісті санды көрсетеді. 

8 слайд

#9 слайд
«Тез ойла»  Мақсаты: 1.Балалардың заттарды салыстыру, оң жақ, сол жақ сияқты түсініктерін дамыту. 2. Кеңестікті бағдарлай білуге үйрету. 3. Ойын арқылы шапшандыққа, тез ойлауға баулу.  Көрнекілік: Топтағы заттармен.  Барысы: Тәрбиеші балаға өзінің алдында, оң, сол жақтарында нелер тұрғанын айтқызу. Кеңістікті бағдарлай білуге үйрету. 

9 слайд

#10 слайд
«Қанша? Қандай?»  Мақсаты: 1. 10–ға дейін санауды бекіту.  2. 1-ші, 2-ші ұғымдарымен таныстыру.  Көрнекілік: Сандар («Шалқан», «Бауырсақ» ертегісі бойынша)  Барысы: Әр топтағы заттардың санын анықтау. Қораптан керекті санды алып қойып, ертегіні әңгімелеу, сандармен ретін анықтау. «Шалқан» ертегісі бойынша атасы бірінші, апасы екінші, қызы үшінші, т.б. пайдалана кетуге болады. 

10 слайд

#11 слайд
«Әрі қарай кері сана»  Мақсаты: 10 көлеміндегі сандарды кері қарай санауды қайталау.  Көрнекілік: Доп, сандық карточкалар.  Барысы: Тәрбиеші көлемдегі санды көрсетеді де, бір баланың атын атап: «Әрі қарай кері сана» - дейді. Ол : «Тоғыз, сегіз, жеті» деп санай бастайды.Тәрбиеші балалардың біреуіне қарап, доп лақтырады. «Жеті» - дейді. Допты тосып алған бала «үш, екі, бір» деп жалғастырады. 

11 слайд

#12 слайд
«Жазылмай қалған сандарды ата»  Мақсаты: 1. Балалардың сандардың реті туралы білімдерін бекіту. 2.Ойын ойнау арқылы байқағыштыққа, тез орналастыруға баулу. 3.Ойын элементтерін пайдалана отырып математикаға қызығушылығын арттыру.  Көрнекілік: 15 дана сіріңке қорабындағы сандар.  Барысы: Тәрбиеші балаларға текшелер таратып береді. Ол текшелерде сандар жазылады, сандар ретімен толық жазылмайды. Мысалы: 1 3 6 8 9.  Балалардың міндеті сол қолдарындағы текшелерден жазылмай қалған санды анықтап атау. Егер сандар ретін анық атап шықса, жұлдыздармен марапатталады. Ал егер сандар қатарындағы жоқ санды таба алмаса, текшедегі бар сандардың құрамын анықтайды. 

12 слайд

#13 слайд
«Қуыршақтардың сыйлықтары»  Мақсаты: 1. Сандар мен олардың құрамы туралы білім беру.  2. Ойын ойнау арқылы шапшандыққа, өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын дамыту.  Көрнекілік: Қуыршақ, шарлар.  Барысы: Қуыршақтың сыйлық шарлары таратылып беріледі. Балалар ол шарларды үрлеп, қандай түсін және қанша екенін айтады. Үрленетін шарлардың түстері үш түрден аспауы керек. Шардың санымен артық, қандай түсті шардың кем екенін балаларға айтқызу. 

13 слайд

#14 слайд
«Жәндікте неше аяқ бар?»  Мақсаты: 1.Балалардың санау және есептеу дағдыларын қалыптастыру. 2.Жәндіктер туралы түсініктерін жаңарту. 3.Ойын элементтерін пайдалана отырып математикаға қызығушылықтарын арттыру.  Көрнекілік: Ойыншық жәндіктер  Барысы: Тәрбиеші балаларға бірнеше суреттер таратып береді. Бұл суреттерде әртүрлі жәндіктер суреттеледі. Балалардың міндеті осы суреттегі жәндіктердің қанша аяғы бар екенін анықтау. Ол үшін суреттердегі жәндіктердің аяқтарын санап сол суреттің астына кеспе цифрлар арқылы белгілеп отырады да соңынан ең аяғы көп жәндіктің суретін салу ұсынылады. 

14 слайд

#15 слайд
«Нешінші?»  Мақсаты: «Нешінші?» ұғымын қалыптастыру.  Көрнекілік: Топтағы 10 түрлі ойыншықтар.  Барысы: Тақтаға 10 түрлі ойыншықтар суреті ілінеді. Ортаға бір бала шығып, қатардан бір ойыншықты алады. Балалар қатардан нешінші затты алғандығын алақандарын шапалақтау арқылы көрсетеді. Ойыншықтың атын атау керек. Ойын барысында «нешінші?» деген ұғымды қалыптастыру. Балалардың сөздік қорын дамыту, қызығушылығын арттыру. 

15 слайд

#16 слайд
«Қай қолымда көп?»  Мақсаты: Заттардың екі жиынтығын салыстыра білуге үйрету.  Көрнекілік: Асықтар, топтағы ұсақ заттар.  Барысы: Балалар екі топқа бөлінеді, оның әрқайсысы алма-кезек тәрбиешінің үстеліне өз өкілін жібереді. Бір бала қолын артына ұстайды. Алдымен тәрбиешінің одан соң балалардың бірі оның қолына текше, түйме әртүрлі ұсақ нәрселерді ұстатады. Бірақ ол бір қолда көп, екіншісінде аз болуы керек. Бала алдымен көз мөлшерімен нәрсенің қолында көп екенін анықтау. Қай қатарда көп, қай қатарда аз екенін салыстыру керек. 

16 слайд

#17 слайд
«Қол соғу»  Мақсаты: Тез, дәл қимыл жасау, есту қабілетін жетілдіру, ретімен санауды, қанша, қанша болса сонша ұғымдарын қалыптастыру.  Көрнекілік: Тәрбиешінің және әрбір баланың алдына тілі бар дөңгелек/1-сурет/ .  Барысы:  1-вариант: Тәрбиеші қол соғады. Балалар санайды. Тақта алдына шақырылған бала тәрбиешінің неше рет қол соққанын айтуы немесе дөңгелектің тілін саны сонша қара дөңгелекшелер тұрған бөлікке қаратып қоюы тиіс.  2-вариант: Ойын күрделенеді. Балалар үндемей, қол соғу санын есептейді, әрқайсысы дөңгелек тілін өздігінен жылжытады. Тәрбиеші қатарларды аралап, ойын ережесінің дұрыс орындалуын тексереді.  Ойын екі-үш рет қайталанған соң, қорытындысы шығарылады. Ойыншылары қателеспеген қатар ұтып шығады. 

17 слайд

#18 слайд
«Өзара айырмашылығын тап»  Мақсаты: 1.Суреттерді салыстыра отырып, айырмашылығын тапқызу.  2.Сөйлеу дағдыларын қалыптастыру, ойлау қабілетін жетілдіру.  Көрнекілік: бала санына (15 дана) суреттер жинағы.  Барысы: Әр балаға суреттер таратылып беріледі. Суреттерді салыстыра отырып, айырмашылығын тапқызу. 

18 слайд

#19 слайд
«Қанша болса, сонша»  Мақсаты: Сандарды тани білуге үйрету. Берілген тапсырманы дұрыс орындай білуге жаттықтыру.  Көрнекілік: Сандық карточка.( «Кеспе сан» қалтасынан алу)  Барысы: Тақтаға 3 бала шығарып, сандық карточканы көрсетіп, карточкада қандай сан тұрса, сонша қимыл көрсету. Тапсырманы сандарды өзгерте отырып, 2-3 рет қайталау. 

19 слайд

#20 слайд
«Керісінше айт»  Мақсаты: Тәулік жөнінде түсініктерін кеңейту. Қарама-қарсы мағыналы сөздермен жауап бере білуге үйрету.  Көрнекілік: доп  Барысы: Балаға допты беріп қарама-қарсы мағыналы сөзбен жауап беруді сұрайды. Мысалы: «таң» десе, бала «кеш» деп жауап береді. 

20 слайд

#21 слайд
«Неше саңырауқұлақ немесе көкеністер?»  Мақсаты: Артық-кем ұғымдарын бекіту.  Көрнекілік: Кәрзеңке, санырауқұлақтар, көкеністер. (15 дана)  Барысы: Тәрбиеші балаларға былай дейді : «Саңырауқұлақтың саны үштен кем, бірден артық. Неше саңырауқұлақ бар? Кәрзеңкеге көкеніс түрлерін салғызып жаттығуды қайталайды. 

21 слайд

#22 слайд
«Апта күндері»  Мақсаты: Апта күндерін атап, есте сақтай білуге үйрету.  Көрнекілік: Апта күндерін шартты түрде белгілейтін 1-ден 7-ге дейін дөңгелектермен дайындалған карточка.  Барысы: Арнайы дайындалған карточканы көрсетіп, таныстыру. Апта күндерін атату, карточканы таратып беру. Тақтаға шыққан бала карточкаға сәйкес өз апта атын білу керек. Тәрбиеші бұйрығымен, «дүйсенбі» бір адым алдыға десе, тұрып қалмай алдыға шығу керек. Бұдан соң балалар кезекпен ауысып тақтаға шығады. 

22 слайд

#23 слайд
«Қиындыларды дұрыс бөл»  Мақсаты: Қиындыларды түсі мен ұзындығы бойынша айыра білуге жаттықтыру.  Көрнекілік: Әрбір балаға ұзындықтары мен түсі әртүрлі, мысалы: 2 қызыл, 1 жасыл, 2 сары, ең ұзын-сары, ең қысқа-қызыл, ұзындықтары бірдей: қызыл, жасыл, сары қиындылар жиынтығы.  Барысы: бірнеше тапсырмадан тұрады.  1- тапсырма: балаларға барлық қызыл қиындыларды сол жаққа, сары қиындыларды оң жаққа, жасыл қиындыларды ортаға қоюды тапсырады.  2- тапсырма: бірдей қиындыларды бірінің үстіне бірін тізіп қою.  3- тапсырма: оң жаққа ең ұзын, сол жаққа ең қысқа қиындылар қою.  4- тапсырма: қиындылардың ең қысқасынан бастап, ең ұзынына қарай реттеп, бір қатарға қою.  Тапсырманы дұрыс орындаған столдағы балалар жеңімпаз атанады. 

23 слайд

#24 слайд
«Қандай сандар жетіспейді? » Мақсаты: Сандарды тани білуге, аталған сан арасындағы санды атай білуге үйрету.  Көрнекілік: сіріңке қорабындағы таратпа материалдағы сандар.  Барысы: тәрбиеші екі санды атайды, мысалы: 3-5 десе, балалар қораптан сол сандарды алып, ортасындағы санды қою керек. 

24 слайд

#25 слайд
«Көрші–көрші»  Мақсаты: Сан құрамын атап, неше бірліктен тұратынын, сандарды салыстыра білуге үйрету.  Көрнекілік: Кеспе қалтадағы сандық карточкалар: 1- 10.  Барысы: Тәрбиеші бір санды атайды, м:7 санын. Тақтаға бір бала шығып аталған санды «кеспе қалтадағы» сандар арасынан 7 санын алып қояды. Тәрбиеші: осы санның көршілерін көрсетіндер дегенде , екі бала шығып 6 және 8 санын көрсетеді. Әр бала өз санын түсіндіру керек, м: 7 саны 6 санынан 1-уі артық, 8 санынан 1-уі кем, 7 бірліктен тұрады. 

25 слайд

#26 слайд
Санамақтар •Бір апта  Дүйсенбіде доп ойнадық қорада,  Сейсенбіде серуен құрдық далада.  Сәрсенбіде сурет салдық сәнді етіп,  Бейсенбіде би биледік әндетіп.  Жұма күні жидек тердік қыратта,  Сенбі күні кино көрдік клубта.  Жексенбіде үйде болып дем алдық,  Осылайша өте шықты бір апта.  • Топ, топ, добым  Топ, топ, добым домалақ,  Топ, топ, добым домалақ,  Қайда кеттің домалап  Қайда кеттің домалап  Бір, екі деп екі ұрдым,  Шатырға сен секірдің.  Үш, төрт, бес деп үлгердім,  Ішіне ендің гүлдердің.  Алты, жеті дегенде.  Жаттың шаршап еденде.  Сегіз, тоғыз дегенде,  Сайға сырғып жөнелдің.  Топ, топ, добым домалақ,  Қайда кеттің домалап. 

26 слайд

#27 слайд
Санамақ  • Екі көз бен қос құлақ  Бір бас пенен бір мұрын  Нешеу болды қос шырақ,  Санап шығар кім бұрын?!  Екі аяқ пен екі қол,  Бір ауыз бен бір тілің...  Нешеу болды қане, бол,  Санап шығар кім бұрын?!  Сұқ саусағым суға барды  Ортаң қолым орақ орды.  Аты жоғым ағаш жарды,  Жұмсамапты алақаным,  Тек шынашақ–балапанын.  Беске дейін санау  •Бірді бірге таяп қой.  Екеу болар қос таяқ ,  Цифры оның тап мына  Ұқсайды бір аққуға,  Екі мен бір – болар үш,  Цифры оның – ұшқан құс.  Үш пен бірің төрт екен.  Төртеу санның көркі екен.  Төрт аяқпен жануар,  Стол, төсек... тағы бар..  Төрт аяқпен нық тұрар  Төрт бірлікті ұқтырар  Бес дегеннің цифры Қарап тұрсаң оп–оңай.  Үштің басын қайырып,  Қоя салған жай бұрап.  (Ә. Табылдиев) 

27 слайд

#28 слайд
•Санамақ  Оң қолымда бес саусақ,  Сол қолымда бес саусақ.  Қосып едім екеуін,  Болып шықты о...

28 слайд