"Саркоптоз (қотыр кенелері)"

#1 слайд
Тақырыбы: Саркоптоз (қышыма қотыр)   .

1 слайд

#2 слайд
• Жоспар • 1. Кіріспе • 2.Негізгі бөлім • а) С аркоптоз(қышыма қотыр) , Қоздырғышы. • б) Морфологиялық құрылысы, өсіп-өнуі. • в) Эпизоотологиясы. Клиникалық белгілері. • ж) Зияндылығы. Дауа ша ралары . • 3.Қорытынды • 4.Қолданылған әдебиеттер

2 слайд

#3 слайд
СС аркоптоз(қышыма қотыр)аркоптоз(қышыма қотыр)

3 слайд

#4 слайд
Терінің жоғарғы эпидермис қабаты ішін мекендейтін,өте ұсақ Sarcoptes туысына жататын кенелер қоздыратын,теріні қышытып дерматитке айналдыратын инвазиялық ауру.

4 слайд

#5 слайд
Қоздырғышы. Бұл кенелер морфологиялық,яғни дене құрылысы жағынан өте ұсақ болғанымен малдың ір түлігінде өзіне ғана тән түрлері мекен етеді. Sarcoptes туысы Sarcoptidae тұқымдасына жататын кенелер өте ұсақ.Пішіні дөңгеленген,тұмсығы таға тәрізді,кеміруге бейім.Дене тұрқы 0,2-0,5мм.Аяқтары қысқа,табанында қоңырау тәрізді жабысқақтары бар.Олар ұрғашы кенелердің бірінші және екінші жұп аяқтарында,ал еркек кенелердің бірінші ,екінші және төртінші жұп аяқтарында орналасқан.

5 слайд

#6 слайд
Sarcoptes кенелердің биологиясы да,яғни өсіп өнуіде бір біріне өте ұқсас.Кененің ұрықтанған ұрғашылары терінің эпидермис,яғни жоғарғы қабатының ұзындығы 15мм жол салып,олардың әрқайсысының ішіне 2-8-дей жұмыртқа салады.Бір ұрғашы кене небәрі 40-60-тай жұмыртқа салады.

6 слайд

#7 слайд
Жұмыртқадан 3-6 күннен соң балаң кене шығады да,3-4 күннен кейін бірінші нимфаға,ал тағы бір 3-7 күннен соң ол екінші нимфаға айналады. Соңғылар 2-3 күннен кейін ересек кенелерге, яғни имаго сатысына айналады. Терінің эпидермис астындағы қабатының көтеріліп өсуіне байланысты екінші, яғни телеонимфа тері үстіне шығып қалады. Мұнда еркек кенелермен шағылысқаннан кейін терінің басқа жеріне көшеді де, ұрғашы кенеге айналғаннан кейін терінің эпидермис қабатын тесіп, салынған жолға жұмыртқалай бастайды. Sarcoptes кенелерінің толық өсіп-дамуына 15-19 тәулік кетеді.

7 слайд

#8 слайд
Өзіне жайсыз қоршаған ортаға түсіп қалған кенелер өсіп-өнбейді. Олар ыстық-суықтықтың және ылғадықтың өзгеруіне өте сезімтал болғандықтан 15 тәуліктен соң-ақ қозғалымпаз қасиетін жоғалтып жансызданады.

8 слайд

#9 слайд
Эпизоотологиясы. Саркоптоз ауру малдан сау малға жанасқанда жұғады. Әсіресе, малды ұзақ уақыт бір суаттан суарса немесе ортақ жайылымда жайса, қышыма қотыр тез тарайды. Бұл ауру негізінен, күз бен қыста шығады. Көктемде мал түлеп, жүні түскен кезде, мал қотырдан бірте-бірте сауығып, саркоптоздың клиникалық белгілері жөнді байқалмайды. Бірақ бұл кезде Sarcoptes кенелері мүлдем жойылып кетпей дененің төменгі жағындағы тері қатпарларында бірен- саран сақталып қалып қоюы мүмкін.

9 слайд

#10 слайд
Күзде кенелердің өсіп-өнуіне қолайлы жағдайлар туады, жауын-шашын молайғанда қотыр кенелері тез көбейіп, ауруды қайта қоздырады. Сондықтан қышыма қотырға қарсы бағытталған күзгі шараларды линикалығмұқият және дер кезінде жүргізу қажет. • Қора қабырғасында және оның ішіндегі жабдықтарда қалып қойған қышыма қотыр кенелері қоршаған ортада өсіп- өнбейді, тек тіршілік қабілетін 3 аптаға дейін сақтайды.  

10 слайд

#11 слайд
Клиникалық белгілері. Қышыма қотырдың жасырын кезеңі 15-20 күн. Саркоптоздың алғашқы сырт белгілері малдың басында, көз маңында, тұмсығында байқалады. Жылқы мен шошқаның алдымен мойнында, жауырынында, сонан соң төс жағына тарап және құйрығының түбіне жайылады.

11 слайд

#12 слайд
Иттегі тері асты кенесіИттегі тері асты кенесі

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
• Түйенің қотырға мойны, сандарының ішкі жағы, бас терісі, аяқтарының жұлығы, бақайларының арасы шалдығады. Алғашқыда қотыр ошақтары қатты қышиды, сонан соң онда кішкене түйіншектер және іріңді бөртпелер пайда болады. Қышыған жерлерін мал қасиды, сондықтан зақымданған терісі жарылып кетеді. Терісі қатпарланып жүні түсіп қалады, мал арықтайды. • Ірі қара мен қойда саркоптоз өте сирек кездеседі. Саркоптозға негізінен қойдың бас терісі, ал мүйізді қараның бас және мойын терісі шалдығады.

14 слайд

#15 слайд
Ересек сатысыЕресек сатысы

15 слайд

#16 слайд
• Саркоптозды анықтау тәсілдері псороптоздағыдай. Бір ескертетін нәрсе Sarcoptes кенелері өте ұсақ және терінің ішін, яғни эпидермис қабатын мекендейді. Сондықтан теріден микроскопиялық зерттеу үшін қырынды алғанда, теріні қанды-сөл шыққанша тереңірек қыру шарт. Сондай - ақ кенелердің терідегі алғашқы мекенін де ескерту қажет. • Саркоптоздың емі мен дауа шаралары да псороптоз ауруындағыдай.

16 слайд

#17 слайд
• Дауалау және ауруға қарсы күрес шаралары. Қора-жай, құрал-саймандарды, қотыр малды күтетін адамдардың киімдерін әртүрлі физикалық- химиялық әдістермен зарарсыздандырылады. Жайылымдар мен суаттарды биологияық әдіспен зарарсыздандырылады. Ол үшін қотыр шыққан жерді жазда 2,5 ай, ал қыста 5 апта пайдаланбайды, яғни ол жергек мал бақпайды. Бұл жерлерде бірен-сараң қалып қойған қотыр кенелер өсіп-өнуіне қолайлы жер тапппай, түгелдей қырылып қалады. Қора-жайды қотыр кенелерінен тазарту креолиннің 3-5% ыстық эмульциясын қолданады. Ал қотырдан өлген мал терісін 12% әк ерітіндісімен 6 сағат зарасыздандырады. Сондай-ақ сабынды-карбол, лизол, күкіртті карбол ерітінділері қолданылады.

17 слайд

#18 слайд

18 слайд