Слайд. Электролиттік диссоцация

#1 слайд
Электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидалары
Фарадей Майкл
22. IX.1791 – 25.VIII. 1867
Ағылшын физик және химигі.
19 ғ бірінші жартысында
Электролиттер мен бейэлектролиттер туралы
түсінік енгізді.
ЗАТТАР
Электролиттер
Судағы ерітінділері немесе
балқымалары электр тогын
өткізетін заттар.
Бейэлектролиттер
Судағы ерітінділері немесе
балқымалары электр тогын
өткізбейтін заттар.
1 слайд
Электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидалары Фарадей Майкл 22. IX.1791 – 25.VIII. 1867 Ағылшын физик және химигі. 19 ғ бірінші жартысында Электролиттер мен бейэлектролиттер туралы түсінік енгізді. ЗАТТАР Электролиттер Судағы ерітінділері немесе балқымалары электр тогын өткізетін заттар. Бейэлектролиттер Судағы ерітінділері немесе балқымалары электр тогын өткізбейтін заттар.
#2 слайд
Химиялық байланыс типтері:
• иондық,
• ковалентті күшті полюсті
Электролиттер
Тұздар, қышқылдар, негіздер
нр: NaCl, H
2SO
4, NaOH
Электролиттік диссоциация теориясының
негізгі қағидалары
2 слайд
Химиялық байланыс типтері: • иондық, • ковалентті күшті полюсті Электролиттер Тұздар, қышқылдар, негіздер нр: NaCl, H 2SO 4, NaOH Электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидалары
#3 слайд
Электролит еместер
Химиялық байланыс типтері :
• ковалентті полюссіз ,
• ковалентті аз полюстенген
Оттегі O
2, азот N
2, сутегі H
2
көптеген органикалық заттар – спирттер,
глюкоза, сахароза, бензол және т.б..
Электролиттік диссоциация теориясының
негізгі қағидалары
3 слайд
Электролит еместер Химиялық байланыс типтері : • ковалентті полюссіз , • ковалентті аз полюстенген Оттегі O 2, азот N 2, сутегі H 2 көптеген органикалық заттар – спирттер, глюкоза, сахароза, бензол және т.б.. Электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидалары
#4 слайд
Сванте Август Аррениус-
1859 – 1927 ж.ж.
Швед физико-химигі.
Электролиттік диссоциация (1887 г.)
теориясының авторы
В 1903 ж. Нобель сыйлығымен
марапатталды.
Электролиттік диссоциация теориясының
негізгі қағидалары
4 слайд
Сванте Август Аррениус- 1859 – 1927 ж.ж. Швед физико-химигі. Электролиттік диссоциация (1887 г.) теориясының авторы В 1903 ж. Нобель сыйлығымен марапатталды. Электролиттік диссоциация теориясының негізгі қағидалары
#5 слайд
+
-
Cl
-
Na
+
Na
+
Na
+
Na
+
Na
+
Na
+
Na
+
Cl
-
Cl
-
Cl
-
Cl
-
Cl
-
Cl
-
Cl
-
Na
+
+ -
+
-
+
-
+
-
+ -
+
-
+
-
+
-
+
-
+
-
Cl
-
+
-
+ -
+
-
+
-
+
-
+ -
Na
+
+
-
+
-
+
-
+
-
+
-
+
-
Ионды байланысты электролиттердің
диссоциация механизмі
Электролиттік диссоциация механизмі
5 слайд
+ - Cl - Na + Na + Na + Na + Na + Na + Na + Cl - Cl - Cl - Cl - Cl - Cl - Cl - Na + + - + - + - + - + - + - + - + - + - + - Cl - + - + - + - + - + - + - Na + + - + - + - + - + - + - Ионды байланысты электролиттердің диссоциация механизмі Электролиттік диссоциация механизмі
#6 слайд
+ -
Полюсті байланысты электролиттердің
диссоциация механизмі
Н
+
Cl-
+
-
+
-
+ -
+
-
+
-
Н+ Cl-
+
-
+
-+
-
+
-
+
-
+
-
+ -
+
-
Н
+
+
-
+
-
+
-
+
-
+
-
+
-
Cl
-
+
-
+ -
+
-
+
-
+
-
+ -+
Электролиттік диссоциация механизмі
6 слайд
+ - Полюсті байланысты электролиттердің диссоциация механизмі Н + Cl- + - + - + - + - + - Н+ Cl- + - + -+ - + - + - + - + - + - Н + + - + - + - + - + - + - Cl - + - + - + - + - + - + -+ Электролиттік диссоциация механизмі
#7 слайд
Электролиттік диссоциация дәрежесі
. Күшті және әлсіз электролиттер
Электролиттік диссоциация дәрежесі
– иондарға ыдыраған молекулалар бөлігін көрсететін сан.
α = ионға ыдыраған молекула саны ( еріген молекулалардың
жалпы саны)
7 слайд
Электролиттік диссоциация дәрежесі . Күшті және әлсіз электролиттер Электролиттік диссоциация дәрежесі – иондарға ыдыраған молекулалар бөлігін көрсететін сан. α = ионға ыдыраған молекула саны ( еріген молекулалардың жалпы саны)
#8 слайд
Диссоциациия дәрежесі (α) :
• еритін заттың және еріткіштің табиғатына тәуелді;
• еріткіштің концентрациясына тәуелді. Еріткішті
сұйылтсаң, α ↑
• температураға тәуелді.
Температураны көтерсе, диссоциация дәрежесі де артады.
Электролиттік диссоциация дәрежесі
. Күшті және әлсіз электролиттер
8 слайд
Диссоциациия дәрежесі (α) : • еритін заттың және еріткіштің табиғатына тәуелді; • еріткіштің концентрациясына тәуелді. Еріткішті сұйылтсаң, α ↑ • температураға тәуелді. Температураны көтерсе, диссоциация дәрежесі де артады. Электролиттік диссоциация дәрежесі . Күшті және әлсіз электролиттер
#9 слайд
Күшті электролиттер (α → 1 немесе 100%)
1)тұздар
2) Күшті қышқылдар
(H
2
SO
4
, HCl, HNO
3
, HClO
4
, HClO
3
, HBr, HI, т.б.)
3) сілтілер
(NaOH, KOH, LiOH, Ba(OH)
2
, Ca(OH)
2
, т.б.)
Электролиттік диссоциация дәрежесі
. Күшті және әлсіз электролиттер
9 слайд
Күшті электролиттер (α → 1 немесе 100%) 1)тұздар 2) Күшті қышқылдар (H 2 SO 4 , HCl, HNO 3 , HClO 4 , HClO 3 , HBr, HI, т.б.) 3) сілтілер (NaOH, KOH, LiOH, Ba(OH) 2 , Ca(OH) 2 , т.б.) Электролиттік диссоциация дәрежесі . Күшті және әлсіз электролиттер
#10 слайд
Әлсіз электролиттер (α → 0)
1) су
2) Әлсіз қышқылдар
(H
2
S, H
2
CO
3
, H
2
SiO
3
, HNO
2
, H
3
PO
4
, H
2
SO
3
, HCN, HF, т.б.)
2) Суда ерімейтін негіздер
(Cu(OH)
2
, Fe(OH)
3
,т.б.)
3) Аммоний гидроксиді NH
4OH
Электролиттік диссоциация дәрежесі
. Күшті және әлсіз электролиттер
10 слайд
Әлсіз электролиттер (α → 0) 1) су 2) Әлсіз қышқылдар (H 2 S, H 2 CO 3 , H 2 SiO 3 , HNO 2 , H 3 PO 4 , H 2 SO 3 , HCN, HF, т.б.) 2) Суда ерімейтін негіздер (Cu(OH) 2 , Fe(OH) 3 ,т.б.) 3) Аммоний гидроксиді NH 4OH Электролиттік диссоциация дәрежесі . Күшті және әлсіз электролиттер
#11 слайд
К
д
(NH
4
OH) = 1,8 · 10
-5
К
д
(H
2
O) = 1,8 · 10
-16
Электролиттік диссоциация дәрежесі
. Күшті және әлсіз электролиттер
Диссоциация константасы (К
д ) әлсіз лектролиттің
иондарға диссоциациялану қабілетін сипаттайды.
К
д үлкен болған сайын электролит иондарға оңай ыдырайды.
11 слайд
К д (NH 4 OH) = 1,8 · 10 -5 К д (H 2 O) = 1,8 · 10 -16 Электролиттік диссоциация дәрежесі . Күшті және әлсіз электролиттер Диссоциация константасы (К д ) әлсіз лектролиттің иондарға диссоциациялану қабілетін сипаттайды. К д үлкен болған сайын электролит иондарға оңай ыдырайды.
#12 слайд
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар,
негіздер және тұздар
Күшті қышқылдардың электролиттік диссоциациялану теңдеуі:
HCl ↔ H
+
+ Cl
-
H
2
SO
4
↔ 2H
+
+ SO
4
2-
Әлсіз көпнегізді қышқылдар сатылы диссоцияланады:
H
2
CO
3
↔ H
+
+ HCO
3
-
К
1
> K
2
HCO
3
-
↔ H
+
+ CO
3
2-
ҚЫШҚЫЛДАР –диссоциациялану нәтижесінде бір ғана
катион – сутегі катионын Н
+
түзетін электролиттер.
12 слайд
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар Күшті қышқылдардың электролиттік диссоциациялану теңдеуі: HCl ↔ H + + Cl - H 2 SO 4 ↔ 2H + + SO 4 2- Әлсіз көпнегізді қышқылдар сатылы диссоцияланады: H 2 CO 3 ↔ H + + HCO 3 - К 1 > K 2 HCO 3 - ↔ H + + CO 3 2- ҚЫШҚЫЛДАР –диссоциациялану нәтижесінде бір ғана катион – сутегі катионын Н + түзетін электролиттер.
#13 слайд
Күшті негіздердің (сілтілердің) электролиттік
диссоциациялану теңдеуі
NaOH ↔ Na
+
+ OH
-
Ba(OH)
2 ↔ Ba
2+
+ 2OH
-
Әлсіз көпқышқылды негіздер сатылы диссоцияланады
Fe(OH)
2 ↔ FeOH
+
+ OH
-
К
1 > K
2
FeOH
+
↔ Fe
2+
+ OH
-
НЕГІЗ - диссоциациялану нәтижесінде бір ғана анион -
гидроксид-иондар ОН
-
түзетін электролиттер
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
13 слайд
Күшті негіздердің (сілтілердің) электролиттік диссоциациялану теңдеуі NaOH ↔ Na + + OH - Ba(OH) 2 ↔ Ba 2+ + 2OH - Әлсіз көпқышқылды негіздер сатылы диссоцияланады Fe(OH) 2 ↔ FeOH + + OH - К 1 > K 2 FeOH + ↔ Fe 2+ + OH - НЕГІЗ - диссоциациялану нәтижесінде бір ғана анион - гидроксид-иондар ОН - түзетін электролиттер ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
#14 слайд
Электролиттік диссоциациялану теңдеуі Zn(OH)
2
(сатылы диссоциациялануын есепке алмағанда)
2H
+
+ ZnO
2
2-
↔ H
2ZnO
2 = Zn(OH)
2 ↔ Zn
2+
+ 2OH
-
Қышқыл сияқты негіз сияқты
Амфотерлі гидроксидтер –
диссоциациялану нәтижесінде бірмезгілде сутегі катиондарын Н
+
және гидроксид-аниондарын ОН
-
түзетін әлсіз электролиттер, яғни
қышқыл бойынша да, негіз бойынша да диссоцияланады.
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
14 слайд
Электролиттік диссоциациялану теңдеуі Zn(OH) 2 (сатылы диссоциациялануын есепке алмағанда) 2H + + ZnO 2 2- ↔ H 2ZnO 2 = Zn(OH) 2 ↔ Zn 2+ + 2OH - Қышқыл сияқты негіз сияқты Амфотерлі гидроксидтер – диссоциациялану нәтижесінде бірмезгілде сутегі катиондарын Н + және гидроксид-аниондарын ОН - түзетін әлсіз электролиттер, яғни қышқыл бойынша да, негіз бойынша да диссоцияланады. ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
#15 слайд
K
2
CO
3
↔ 2K
+
+ CO
3
2-
Al
2
(SO
4
)
3
↔ 2Al
3+
+ 3SO
4
2-
ОРТА (ҚАЛЫПТЫ) ТҰЗДАР –
Диссоциацииялану кезінде металл катиондары мен қышқыл
қалдықтарының аниондарын түзетін күшті электролиттер.
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар,
негіздер және тұздар
15 слайд
K 2 CO 3 ↔ 2K + + CO 3 2- Al 2 (SO 4 ) 3 ↔ 2Al 3+ + 3SO 4 2- ОРТА (ҚАЛЫПТЫ) ТҰЗДАР – Диссоциацииялану кезінде металл катиондары мен қышқыл қалдықтарының аниондарын түзетін күшті электролиттер. ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
#16 слайд
NaHCO
3
↔ Na
+
+ HCO
3
-
(α = 1)
НСО
3
-
↔ Н
+
+ СО
3
2-
(α << 1)
ҚЫШҚЫЛ ТҰЗДАР – диссоциациялану кезінде
металл катионы және құрамына сутегі атомы мен қышқыл
қалдығы кіретін күрделі анион түзетін күшті электролиттер.
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар,
негіздер және тұздар
16 слайд
NaHCO 3 ↔ Na + + HCO 3 - (α = 1) НСО 3 - ↔ Н + + СО 3 2- (α << 1) ҚЫШҚЫЛ ТҰЗДАР – диссоциациялану кезінде металл катионы және құрамына сутегі атомы мен қышқыл қалдығы кіретін күрделі анион түзетін күшті электролиттер. ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
#17 слайд
НЕГІЗДІ ТҰЗДАР – диссоциациялану кезінде қышқыл
қалдығы аниондарын және құрамы металл атомыдар
мен гидроксотоптардан ОН
-
тұратын күрделі катиондар
түзетін электролиттер.
Fe(OH)Cl ↔ Fe(OH)
+
+ Cl
-
(α = 1)
Fe(OH)
+
↔ Fe
2+
+ OH- (α <<1)
ЭДТ тұрғысынан қышқылдар,
негіздер және тұздар
17 слайд
НЕГІЗДІ ТҰЗДАР – диссоциациялану кезінде қышқыл қалдығы аниондарын және құрамы металл атомыдар мен гидроксотоптардан ОН - тұратын күрделі катиондар түзетін электролиттер. Fe(OH)Cl ↔ Fe(OH) + + Cl - (α = 1) Fe(OH) + ↔ Fe 2+ + OH- (α <<1) ЭДТ тұрғысынан қышқылдар, негіздер және тұздар
#18 слайд
Ион алмасу реакциясының соңына
дейін жүру шарттары
Иондар арасында жүретін реакциялар
ионды реакциялар деп аталады.
18 слайд
Ион алмасу реакциясының соңына дейін жүру шарттары Иондар арасында жүретін реакциялар ионды реакциялар деп аталады.
#19 слайд
1)Аз еритін заттардың түзілуі (тұнба ↓)
2) Газотәрізді немесе ұшқыш заттардың түзілуі (↑)
3) Аз диссоциацияланатын заттардың - әлсіз
электролиттердің түзілуі (мысалы, су Н
2
О)
Күшті электролиттердің ерітінділері
арасындағы ионалмасу реакциясының аяғына
дейін жүру шарттары:
19 слайд
1)Аз еритін заттардың түзілуі (тұнба ↓) 2) Газотәрізді немесе ұшқыш заттардың түзілуі (↑) 3) Аз диссоциацияланатын заттардың - әлсіз электролиттердің түзілуі (мысалы, су Н 2 О) Күшті электролиттердің ерітінділері арасындағы ионалмасу реакциясының аяғына дейін жүру шарттары:
#20 слайд
1.Тұнбаға түсетін аз еритін заттардың түзілуі арқылы
жүретін реакциялар:
Молекулалық теңдеуі:
AgNO
3 + HCl → AgCl↓ + HNO
3
Толық иондық теңдеуі:
Ag
+
+ NO
3
-
+ H
+
+ Cl
-
→ AgCl↓ + H
+
+ NO
3
-
Қысқартылған иондық теңдеуі:
Ag
+
+ Cl
-
→ AgCl↓
Ион алмасу реакциясының соңына
дейін жүру шарттары
20 слайд
1.Тұнбаға түсетін аз еритін заттардың түзілуі арқылы жүретін реакциялар: Молекулалық теңдеуі: AgNO 3 + HCl → AgCl↓ + HNO 3 Толық иондық теңдеуі: Ag + + NO 3 - + H + + Cl - → AgCl↓ + H + + NO 3 - Қысқартылған иондық теңдеуі: Ag + + Cl - → AgCl↓ Ион алмасу реакциясының соңына дейін жүру шарттары
#21 слайд
2. Газотәрізді немесе ұшқыш заттардың түзілуі арқылы
жүретін реакциялар :
Молекулалық теңдеуі
Na
2CO
3 + 2HCl → 2NaCl + CO
2↑ + H
2O
Толық иондық теңдеуі:
2Na
+
+ CO
3
2-
+ 2H
+
+ 2Cl
-
→ 2Na
+
+ 2Cl
-
+ CO
2↑ + H
2O
Қысқартылған иондық теңдеуі:
CO
3
2-
+ 2H
+
→ CO
2↑ + H
2O
Ион алмасу реакциясының соңына
дейін жүру шарттары
21 слайд
2. Газотәрізді немесе ұшқыш заттардың түзілуі арқылы жүретін реакциялар : Молекулалық теңдеуі Na 2CO 3 + 2HCl → 2NaCl + CO 2↑ + H 2O Толық иондық теңдеуі: 2Na + + CO 3 2- + 2H + + 2Cl - → 2Na + + 2Cl - + CO 2↑ + H 2O Қысқартылған иондық теңдеуі: CO 3 2- + 2H + → CO 2↑ + H 2O Ион алмасу реакциясының соңына дейін жүру шарттары
#22 слайд
3 Аз диссоциацияланатын заттардың - әлсіз
электролиттердің түзілуі арқылы жүретін реакциялар
Молекулалық теңдеуі:
NaOH + HCl → NaCl + H
2
O
Толық иондық теңдеуі:
Na
+
+ OH
-
+ H
+
+ Cl
-
→ Na
+
+ Cl
-
+ H
2
O
Қысқартылған иондық теңдеуі:
OH
-
+ H
+
→ H
2O
Ион алмасу реакциясының соңына
дейін жүру шарттары
22 слайд
3 Аз диссоциацияланатын заттардың - әлсіз электролиттердің түзілуі арқылы жүретін реакциялар Молекулалық теңдеуі: NaOH + HCl → NaCl + H 2 O Толық иондық теңдеуі: Na + + OH - + H + + Cl - → Na + + Cl - + H 2 O Қысқартылған иондық теңдеуі: OH - + H + → H 2O Ион алмасу реакциясының соңына дейін жүру шарттары
#23 слайд
Егер ионалмасу реакциясының өнімдері күшті электролиттер
болса, яғни реакция барысында аз еритін немесе аз
диссоциацияланатын зат түзілмесе, мұндай реакциялар
жүрмейді.
Мысалы,
2NaCl + Ca(NO
3
)
2
≠ 2NaNO
3
+ CaCl
2
НАЗАР АУДАРЫҢДАР!
23 слайд
Егер ионалмасу реакциясының өнімдері күшті электролиттер болса, яғни реакция барысында аз еритін немесе аз диссоциацияланатын зат түзілмесе, мұндай реакциялар жүрмейді. Мысалы, 2NaCl + Ca(NO 3 ) 2 ≠ 2NaNO 3 + CaCl 2 НАЗАР АУДАРЫҢДАР!
#24 слайд
Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
H
2
O ↔ H
+
+ OH
-
25
0
С [Н
+
] = [ОН
-
] = 10
-7
моль/л.
Кн
2
о = [Н
+
] · [ОН
-
] = 10
-7
∙ 10
-7
= 10
-14
Н
+
иондары мен гидроксид-иондардың ОН
-
концентрацияларының
көбейтіндісі судың иондық көбейтіндісі (Кн
2
о) деп аталады.
24 слайд
Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш H 2 O ↔ H + + OH - 25 0 С [Н + ] = [ОН - ] = 10 -7 моль/л. Кн 2 о = [Н + ] · [ОН - ] = 10 -7 ∙ 10 -7 = 10 -14 Н + иондары мен гидроксид-иондардың ОН - концентрацияларының көбейтіндісі судың иондық көбейтіндісі (Кн 2 о) деп аталады.
#25 слайд
Сутектік көрсеткіш рН - бұл сутегі иондары
Н
+
концентрациясының теріс ондық логарифмі.
рН = - lg [Н
+
]
Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
25 слайд
Сутектік көрсеткіш рН - бұл сутегі иондары Н + концентрациясының теріс ондық логарифмі. рН = - lg [Н + ] Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
#26 слайд
• Егер [Н
+
] = 10
-7
моль/л , онда рН = - lg 10
-7
= 7
Ертініді ортасы бейтарап
• Егер [Н
+
] < 10
-7
моль/л, онда рН > 7
Ертініді ортасы сілтілік
• Егер [Н
+
] > 10
-7
моль/л, онда рН < 7
Ертінді ортасы қышқылдық
Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
26 слайд
• Егер [Н + ] = 10 -7 моль/л , онда рН = - lg 10 -7 = 7 Ертініді ортасы бейтарап • Егер [Н + ] < 10 -7 моль/л, онда рН > 7 Ертініді ортасы сілтілік • Егер [Н + ] > 10 -7 моль/л, онда рН < 7 Ертінді ортасы қышқылдық Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
#27 слайд
Индикаторлар
Бейтарап орта
рН = 7
Қышқылдық
орта
рН < 7
Сілтілік орта
рН > 7
лакмус
фенолфталеин
метилоранж
Индикаторлар түсінің әр түрлі ортада өзгеруі
Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
27 слайд
Индикаторлар Бейтарап орта рН = 7 Қышқылдық орта рН < 7 Сілтілік орта рН > 7 лакмус фенолфталеин метилоранж Индикаторлар түсінің әр түрлі ортада өзгеруі Су диссоциациясы. Сутектік көрсеткіш
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген