Сүйектің құрылысы
Сүйектің құрылысы

#1 слайд
ПСИХОЛОГИЯЛЫ Қ АТМОСФЕРА ОРНАТУ
« Менен бір мотивациялық сөз
»әдісі бойынша жағымды психологиялық ахуал
орнатады
« Асық» түсі
бойынша топқа бірігеді
1 слайд
ПСИХОЛОГИЯЛЫ Қ АТМОСФЕРА ОРНАТУ « Менен бір мотивациялық сөз »әдісі бойынша жағымды психологиялық ахуал орнатады « Асық» түсі бойынша топқа бірігеді
#2 слайд
Үй тапсырмасы
« Wordwall» платформасы
Тірек қимыл https://wordwall.net/ru/resource/67279709
2 слайд
Үй тапсырмасы « Wordwall» платформасы Тірек қимыл https://wordwall.net/ru/resource/67279709
#3 слайд
«Кинометафора» тәсілі
Сүйектің макро - және микроскопиялық
құрылысы
https://youtu.be/QxzktPEONrA
3 слайд
«Кинометафора» тәсілі Сүйектің макро - және микроскопиялық құрылысы https://youtu.be/QxzktPEONrA
#4 слайд
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ:
Сүйектің макро - және микроскопиялық
құрылысы. Зертханалық жұмыс
«Сүйектің макро және микроскопиялық
құрылысы».
ПӘНІ:БИОЛОГИЯ
СЫНЫБЫ: 8
4 слайд
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: Сүйектің макро - және микроскопиялық құрылысы. Зертханалық жұмыс «Сүйектің макро және микроскопиялық құрылысы». ПӘНІ:БИОЛОГИЯ СЫНЫБЫ: 8
#5 слайд
ОҚУ МАҚСАТЫ:
8.1.6.2 сүйектің химиялық құрамын,
макро және микроскопиялық құрылысын
зерттеу
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ:
Сүйектің макроскопиялық құрылысын
зерттеу;
Сүйектің микроскопиялық құрылысын
зерттеу;
Сүйектің химиялық құрамын зерттеу
5 слайд
ОҚУ МАҚСАТЫ: 8.1.6.2 сүйектің химиялық құрамын, макро және микроскопиялық құрылысын зерттеу САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: Сүйектің макроскопиялық құрылысын зерттеу; Сүйектің микроскопиялық құрылысын зерттеу; Сүйектің химиялық құрамын зерттеу
#6 слайд
Топтық жұмыс.
1-топ «Сүйектердің макроскопиялық құрылысы»
2-топ. «Сүйектің микроскопиялық құрылысы»
3-топ «Сүйектердің химиялық құрамы»
6 слайд
Топтық жұмыс. 1-топ «Сүйектердің макроскопиялық құрылысы» 2-топ. «Сүйектің микроскопиялық құрылысы» 3-топ «Сүйектердің химиялық құрамы»
#7 слайд
Сүйектің макроскопиялық құрылысы
Сүйек — тірі организмнің тіреуші мүшесі
және қаңқаның негізгі құрамдас бөлігі.
Сүйектер тірі тін ретінде үздіксіз өсу, жаңару
және бейімделу қабілетіне ие.
Макроскопиялық құрылысы келесі элементтерден тұрады:
•Сүйек қабығы (периост) —
қоректендіретін және қорғайтын қабат
•Тығыз сүйек заты — сыртқы беріктік қабаты
•Кеуек сүйек заты — ішкі торлы құрылым
•Сүйек майы — қызыл және сары май түрлері
Ұзын сүйектер
Жіліктер, аяқ-қол сүйектері.
Тұтқа, дене және басы бар
Қысқа сүйектер
Білек, шұнақ сүйектері.
Көбінесе кеуек заттан тұрады
Жалпақ сүйектер
Бас сүйегі, қабырғалар
. Қорғаныс қызметін атқарады
Аралас сүйектер
Омыртқалар. Күрделі пішінге ие
7 слайд
Сүйектің макроскопиялық құрылысы Сүйек — тірі организмнің тіреуші мүшесі және қаңқаның негізгі құрамдас бөлігі. Сүйектер тірі тін ретінде үздіксіз өсу, жаңару және бейімделу қабілетіне ие. Макроскопиялық құрылысы келесі элементтерден тұрады: •Сүйек қабығы (периост) — қоректендіретін және қорғайтын қабат •Тығыз сүйек заты — сыртқы беріктік қабаты •Кеуек сүйек заты — ішкі торлы құрылым •Сүйек майы — қызыл және сары май түрлері Ұзын сүйектер Жіліктер, аяқ-қол сүйектері. Тұтқа, дене және басы бар Қысқа сүйектер Білек, шұнақ сүйектері. Көбінесе кеуек заттан тұрады Жалпақ сүйектер Бас сүйегі, қабырғалар . Қорғаныс қызметін атқарады Аралас сүйектер Омыртқалар. Күрделі пішінге ие
#8 слайд
Сүйектің микроскопиялық құрылысы
Остеондар
Сүйектің негізгі құрылымдық
бірлігі. Концентрлік
пластиналардан тұратын
цилиндрлік құрылым. Ортасында
Гаверс каналы орналасқан, қан
тамырлары мен нервтер өтеді.
Сүйек жасушалары
Остеобласттар: жаңа сүйек тінін
жасайды. Остеоциттер: жетілген
жасушалар, метаболизмді
қолдайды. Остеокласттар: ескі
сүйек тінін ыдыратады.
Матрикс құрылымы
Коллаген талшықтары беріктік пен икемділік береді. Минералды тұздар
(кальций фосфаты) қаттылық пен қатаңдық қамтамасыз етеді.
Тығыз сүйек тіні
Остеондар тығыз орналасқан,
қуыстар аз. Сыртқы қабатты
құрайды, максималды беріктік
береді.
Кеуек сүйек тіні
Трабекулалардан тұратын торлы
құрылым. Жеңіл, бірақ берік.
Қызыл сүйек майы орналасады.
8 слайд
Сүйектің микроскопиялық құрылысы Остеондар Сүйектің негізгі құрылымдық бірлігі. Концентрлік пластиналардан тұратын цилиндрлік құрылым. Ортасында Гаверс каналы орналасқан, қан тамырлары мен нервтер өтеді. Сүйек жасушалары Остеобласттар: жаңа сүйек тінін жасайды. Остеоциттер: жетілген жасушалар, метаболизмді қолдайды. Остеокласттар: ескі сүйек тінін ыдыратады. Матрикс құрылымы Коллаген талшықтары беріктік пен икемділік береді. Минералды тұздар (кальций фосфаты) қаттылық пен қатаңдық қамтамасыз етеді. Тығыз сүйек тіні Остеондар тығыз орналасқан, қуыстар аз. Сыртқы қабатты құрайды, максималды беріктік береді. Кеуек сүйек тіні Трабекулалардан тұратын торлы құрылым. Жеңіл, бірақ берік. Қызыл сүйек майы орналасады.
#9 слайд
Сүйектің химиялық құрамы
Су Минералды заттар Органикалық заттар
Су (50%)
Метаболикалық
процестерді
қамтамасыз етеді,
қоректік заттардың
тасымалдануына
қажет
Минералды заттар (25%)
Кальций фосфаты,
кальций карбонаты
— сүйекке
қаттылық пен
беріктік береді
Органикалық заттар (25%)
Коллаген
талшықтары,
остеокальцин,
гликопротеиндер —
икемділік және
серпімділік
қамтамасыз етеді
Жас балалардың сүйектері
Органикалық заттар көп
(икемді, иілгіш),
минералды заттар аз.
Сынуға төзімді, бірақ
деформацияға бейім.
Қарт адамдардың сүйектері
Минералды заттар көп,
органикалық заттар аз.
Қатты, бірақ сынғыш.
Остеопороз қаупі жоғары.
9 слайд
Сүйектің химиялық құрамы Су Минералды заттар Органикалық заттар Су (50%) Метаболикалық процестерді қамтамасыз етеді, қоректік заттардың тасымалдануына қажет Минералды заттар (25%) Кальций фосфаты, кальций карбонаты — сүйекке қаттылық пен беріктік береді Органикалық заттар (25%) Коллаген талшықтары, остеокальцин, гликопротеиндер — икемділік және серпімділік қамтамасыз етеді Жас балалардың сүйектері Органикалық заттар көп (икемді, иілгіш), минералды заттар аз. Сынуға төзімді, бірақ деформацияға бейім. Қарт адамдардың сүйектері Минералды заттар көп, органикалық заттар аз. Қатты, бірақ сынғыш. Остеопороз қаупі жоғары.
#10 слайд
Сүйектің құрылымы мен құрамының маңызы
Тіреу қызметі
Дененің пішінін сақтайды, мүшелер мен тіндерге бекіту
нүктесін береді. Дене салмағын таратады және тұрақтылықты
қамтамасыз етеді.
Қорғаныс қызметі
Бас сүйегі миды, қабырғалар жүрек пен өкпені, омыртқа
жұлынын қорғайды. Механикалық зақымданулардан ішкі
мүшелерді сақтайды.
Қимыл қызметі
Бұлшықеттермен бірге жұмыс істеп, иінтіректер арқылы
қозғалысты қамтамасыз етеді. Күштің беріктігі мен
икемділігінің тепе-теңдігі маңызды.
Метаболикалық қызмет
Кальций мен фосфордың депосы болып табылады.
Қызыл сүйек майында қан жасушалары түзіледі (гемопоэз).
Сүйек аурулары Денсаулықты сақтау
10 слайд
Сүйектің құрылымы мен құрамының маңызы Тіреу қызметі Дененің пішінін сақтайды, мүшелер мен тіндерге бекіту нүктесін береді. Дене салмағын таратады және тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Қорғаныс қызметі Бас сүйегі миды, қабырғалар жүрек пен өкпені, омыртқа жұлынын қорғайды. Механикалық зақымданулардан ішкі мүшелерді сақтайды. Қимыл қызметі Бұлшықеттермен бірге жұмыс істеп, иінтіректер арқылы қозғалысты қамтамасыз етеді. Күштің беріктігі мен икемділігінің тепе-теңдігі маңызды. Метаболикалық қызмет Кальций мен фосфордың депосы болып табылады. Қызыл сүйек майында қан жасушалары түзіледі (гемопоэз). Сүйек аурулары Денсаулықты сақтау
#11 слайд
Зертханалық жұмыс әдістері
01
Макроскопиялық құрылымды бақылау
Сүйек үлгісін визуалды қарау
және сипаттау. Өлшеу
құралдары арқылы сүйектің
ұзындығын, қалыңдығын,
диаметрін анықтау. Периост,
тығыз және кеуек сүйек
затының орналасуын зерттеу.
02
Микроскопиялық құрылымды зерттеу
Арнайы дайындалған сүйек
тілімін микроскоп арқылы
қарау. Остеондарды, Гаверс
каналдарын, сүйек
жасушаларын анықтау және
сызбалау. Тығыз және кеуек
сүйек тінінің микроқұрылысын
салыстыру.
Химиялық құрамды анықтау
Сүйекті күйдіру арқылы органикалық заттарды жою. Қышқыл
ерітіндісіне салу арқылы минералды заттарды ерітіп, икемділігін тексеру.
Сүйектің беріктігі мен икемділігінің арасындағы байланысты талдау.
Қажетті құралдар
•Микроскоп
•Сүйек үлгілері
•Өлшеуіш құралдар
•Химиялық
•реактивтер
Қауіпсіздік шаралары
•Қорғаныс киімі
•Қолғап пен көзілдірік
•Аспаптарды
•абайлап қолдану
•Химиялық
заттармен
сақтықпен
жұмыс
Нәтижелерді тіркеу
•Бақылау журналы
•Суреттер мен сызбалар
•Өлшеу деректері
•Талдау және қорытынды
11 слайд
Зертханалық жұмыс әдістері 01 Макроскопиялық құрылымды бақылау Сүйек үлгісін визуалды қарау және сипаттау. Өлшеу құралдары арқылы сүйектің ұзындығын, қалыңдығын, диаметрін анықтау. Периост, тығыз және кеуек сүйек затының орналасуын зерттеу. 02 Микроскопиялық құрылымды зерттеу Арнайы дайындалған сүйек тілімін микроскоп арқылы қарау. Остеондарды, Гаверс каналдарын, сүйек жасушаларын анықтау және сызбалау. Тығыз және кеуек сүйек тінінің микроқұрылысын салыстыру. Химиялық құрамды анықтау Сүйекті күйдіру арқылы органикалық заттарды жою. Қышқыл ерітіндісіне салу арқылы минералды заттарды ерітіп, икемділігін тексеру. Сүйектің беріктігі мен икемділігінің арасындағы байланысты талдау. Қажетті құралдар •Микроскоп •Сүйек үлгілері •Өлшеуіш құралдар •Химиялық •реактивтер Қауіпсіздік шаралары •Қорғаныс киімі •Қолғап пен көзілдірік •Аспаптарды •абайлап қолдану •Химиялық заттармен сақтықпен жұмыс Нәтижелерді тіркеу •Бақылау журналы •Суреттер мен сызбалар •Өлшеу деректері •Талдау және қорытынды
#12 слайд
1-тапсырма
Сүйектің құрылысын жазыңыз
А
1_______________________________________
2_______________________________________
3_______________________________________
4_______________________________________
5_______________________________________
6_______________________________________
В.
А______________________________________
В_______________________________________
С______________________________________
12 слайд
1-тапсырма Сүйектің құрылысын жазыңыз А 1_______________________________________ 2_______________________________________ 3_______________________________________ 4_______________________________________ 5_______________________________________ 6_______________________________________ В. А______________________________________ В_______________________________________ С______________________________________
#13 слайд
2-тапсырма(а)
Кестені толтырыңыз. «+» қою арқылы сүйектің қасиеттерін
табыңыз.
13 слайд
2-тапсырма(а) Кестені толтырыңыз. «+» қою арқылы сүйектің қасиеттерін табыңыз.
#14 слайд
Қорытынды
Құрылымдық қорытынды
Сүйектің макро- және
микроскопиялық құрылысы оның
механикалық беріктігі мен
биологиялық қызметтерін
анықтайды. Остеондар,
жасушалар және матрикс бірлесіп
тамаша құрылым құрайды.
Химиялық қорытынды
Су, минералды және органикалық
заттардың тепе-теңдігі сүйектің
беріктігі мен икемділігін
қамтамасыз етеді. Жасқа
байланысты химиялық құрамның
өзгеруі сүйек қасиеттеріне әсер
етеді.
Практикалық қорытынды
Зертханалық жұмыс сүйек құрылысын тереңірек түсінуге, оның
денсаулығын сақтау әдістерін меңгеруге және медицинада қолдануға
мүмкіндік береді.
Негізгі түйінді ойлар
Сүйек — тірі, динамикалық тін, үнемі жаңарып, бейімделіп отырады
Құрылым мен қызмет
Сүйектің әрбір құрылымдық элементі белгілі бір қызмет атқарады
Денсаулық маңызы
Дұрыс тамақтану және өмір салты сүйек денсаулығын сақтауға көмектеседі
Сұрақтар мен талқылау: Сүйектің қай құрылымдық элементі сізге ең
қызықты болды? Сүйек денсаулығын сақтау үшін не істеу керек?
14 слайд
Қорытынды Құрылымдық қорытынды Сүйектің макро- және микроскопиялық құрылысы оның механикалық беріктігі мен биологиялық қызметтерін анықтайды. Остеондар, жасушалар және матрикс бірлесіп тамаша құрылым құрайды. Химиялық қорытынды Су, минералды және органикалық заттардың тепе-теңдігі сүйектің беріктігі мен икемділігін қамтамасыз етеді. Жасқа байланысты химиялық құрамның өзгеруі сүйек қасиеттеріне әсер етеді. Практикалық қорытынды Зертханалық жұмыс сүйек құрылысын тереңірек түсінуге, оның денсаулығын сақтау әдістерін меңгеруге және медицинада қолдануға мүмкіндік береді. Негізгі түйінді ойлар Сүйек — тірі, динамикалық тін, үнемі жаңарып, бейімделіп отырады Құрылым мен қызмет Сүйектің әрбір құрылымдық элементі белгілі бір қызмет атқарады Денсаулық маңызы Дұрыс тамақтану және өмір салты сүйек денсаулығын сақтауға көмектеседі Сұрақтар мен талқылау: Сүйектің қай құрылымдық элементі сізге ең қызықты болды? Сүйек денсаулығын сақтау үшін не істеу керек?
#15 слайд
§34 оку
15 слайд
§34 оку
#16 слайд
Сабақты
түсіндім
Әлі де
іздену
керек
Сұрақтары
м бар
Кері байланыс
16 слайд
Сабақты түсіндім Әлі де іздену керек Сұрақтары м бар Кері байланыс
#17 слайд
17 слайд
#18 слайд
18 слайд
#19 слайд
19 слайд
#20 слайд
20 слайд
шағым қалдыра аласыз













