"Талдықорған агро-техникалық коллдежі" МКҚК арнайы пән оқытушысы Кымбатова Айдана Жумагалиевна

#1 слайд
ПАСТЕРЕЛЛЕЗҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ «АЛМАТЫ ОБЛЫСЫНЫҢ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ » ММ «ТАЛДЫҚОРҒАН АГРОТЕХНИКАЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ» МКҚК

1 слайд

#2 слайд
Пастереллез  (Pasteurellosis) - бактериялардың Pasteurella түрінен болатын үй малдары мен жабайы жануарлардың, оның ішінде құстардың жұқпалы ауруы.

2 слайд

#3 слайд
Аурудың таралуы.  Пастереллез - жер-жердің бәрінде таралған. Қоздырушы – негізінен pasteurella mutltorida , сирегірек – pasteurella түрінің өкілдері. Малдың (оның ішінде құстар) пастереллезінің қоздырушыларының морфологиялық айырмашылығы жоқ, олар қозғалмайтын, спора құрмайтын, жаңадан алынған вирулентті штамдарының көпшілігінің капсуласы бар бактериялар.

3 слайд

#4 слайд
 Қан мен органдардан жасалған жағындыда пастерелдер овоид, культураларда - кокктер, диплококктер түрінде болады. Олар негізгі барлық анилиндік бояулармен боялады, теріс грамды. Ауру малдардың қандары мен органдарының және жартылай қоректік ортада өсірілген жаңадан алынған культураларының жағындысында пастерелдердің биполярлық боялуы өзіне тән. Пастерелдер қарапайым қоректік ортада, әсіресе, сол ортаға мал қанының сарысуын қосқанда (оның ішінде құстардың) немесе 15% ашытқылық экстракты және 0,15% қос қосындылы фосфор қышқылды натрийды косқан да жақсы өседі.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Төзімділігі.  Пастерелдің төзімділігі жоғары емес. Топырақ пен суда - 26 күн, көң мен құс саңғырығында - 72 күн, өлекселерде - 120 күн барынша тіршілік ете алады. 70-90°С 5-10 минуттан кейін, 1-5°С бірнеше күннен кейін бұл микробтар өледі. Қарапайым дезинфекциялаушы жабдыктар нәтиже береді (5 % әк сүті, 3 % ксилонавтың ыстық эмульсиясы және 2 % күйдіргіш натрдың ерітіндісі).

6 слайд

#7 слайд
Індеттік мәліметтер.  Пастереллездің індеттік қозуы шошқа мен ірі қара малында, құстардың ішінде - тауықтарда, қаздар мен үйректерде жиі болады. Жас төлдер көбірек бейімді. Инфекция қоздырушысының көзі – мұрыннан шыққан сораптарымен және нәжістерімен пастарелді сыртқа шығаратын ауру немесе ауырып айыққан малдар. Жоғарғы тыныс алу жолдарының кілегейлі қабықтарында жинакталған бактерияларды ұзақ уақыт және кеңінен пастерелл тасушылық болатыны анықталған. Нашар күтім мен азықтандырудың, қатты суыққа ұрынудың, ұзақ тасымалдау мен айдаудың, басқа аурулармен ауырып айығудың әсерінен малдың резистенттігінің төмендеуі пастереллезді спонтанды қоздырады (әсіресе бұрын аурудан сәтсіз шаруашылықтарда). Залалдану тыныс алу жолдары арқылы және алиментарлық жолмен болады.

7 слайд

#8 слайд
Патогенезі. Құстардың пастереллезі (тырысқақ). Алғашқы енгенде ауру өте жіті немесе жіті өтеді. Аурулық пен өліммен аяқталу 60-90 пайызға жетуі мүмкін. . Қоздырушының көзі – ауру және ауырып айыққан құстар пастереллді тасушылар. Инфекцияланған жемдерді шұқу, өлекселерді жеу ауруды тез таратады. Клиникалық белгілері. Өте жіті ауру індеттің басында жекелеген құстарда ғана өтеді: кенеттен өте енжарлық, діріл, айдардың көгеруі пайда болады, тез өліммен аяқталады. Көбінесе ауру жіті өтеді (12 ca ғ. - 3 тәулікке дейін). Дене температурасы 43-43,5°С дейін көтеріледі, босандық байқалады, тәбеттің төмендеуі мен қатты шөлдеу білінеді, құс зордың күшімен қозғалады. Аурудың аяғында айдары мен сырғасы көгереді, өкпесі зақымданса тыныс алу қиындайды, мұрын тесіктерінен және тұмсығынан көпіршікті экссудат бөлініп шығады. Құстардың көпшілігінде нәжісіне қан араласқан іш өту байқалады.

8 слайд

#9 слайд
 Емі. Анық ауру құсты құртқан пайдалы. Емі - профилактикалық мақсатпен шартты cay құстың бұлшық етіне 20 мг/кг дозасында 3-4 күн қатарынан террамицин жібереді немесе осы препаратты бұлшық етіне бірінші күні жібереді де, ал келесі күндері жеммен бірге ересек құсқа 60 мг дейін және балапандарға 30 мг береді. Сонымен қатар тетрациклин, биомицин және пролонгирлік әрекеті бар - дибиомицин, дитетрациклин антибиотиктері нәтиже береді. Сульфаниламидтік препараттарды да қолданады (тауықтар мен үйректерге 0,1 дозасында және күрке тауықтар мен қаздарға 0,2 сульфадимезин 3 күн қатарынан, тауықтарға 0,5 дозасында және күрке тауықтарға 1,0 норсульфазол күніне 2 рет жеммен).

9 слайд

#10 слайд
Қойлардың пастереллезі өте жіті, жіті, жітілеу және созылмалы өтуі мүмкін. Ауру өте жіті өткенде дене температурасы кенет көтеріледі, әлсіреу күшейеді, мал тез өледі. Жіті өтуі (5 күнге дейін) температураның 41-42°С дейін көтерілуімен, тәбеттің жоқтығымен және малдың өте енжарлығымен сипатталады. Одан кейін мұрыннан сірілі немесе кілегейлі-іріңді сорап, көздің дәнекер қабығының қабынуы, тыныс алудың қиындауы, жөтел байқалады, перкуссия жасағанда өкпедегі ошақтың мұқалуы, ал аускультацияда – қырылдары байқалады. Кейбір малдарда жақтарының арасында, омырауында ісіктер пайда болады, іш өтеді.

10 слайд

#11 слайд
Ірі қара пастереллезі. Аурудың өте жіті өтуі температураның 41-42°С дейін көтерілуімен, іш өтуімен және малдың тез өлуімен сипатталады. Жіті пастереллез көбірек не ішектің, не дем алу органдарының (кеуделік формасы) қабынуымен, не ісікті формада жүреді. Ісікті форма бас, жұтқыншақ, мойын жақтағы, азырақ – басқа жерлерде тері асты мен бұлшық еттер арасындағы дәнекер тіндердің тез таралатын қабынды ісіктерінің білінуімен, тыныс алу мен жұтынудың қиындауымен, сиырлардың сүт беруі тоқталуымен сипатталады. Әдетте, малдың өлуі 1-2 күннен кейін болады. Емі. Аурудың бастапқы стадиясында ірі қара малының, қойдың және шошқаның пастереллезіне қарсы спецификалық сарысу тиімді. Сонымен қатар антибиотиктерді, сульфаниламидік препараттарды қолданады.

11 слайд