#1 слайд
Түріктердің рухани мәдениеті

1 слайд

#2 слайд
Ұйымдастыру кезеңі: «Шаттық шеңбері» арқылы оқушыларды түрлі түсті асық арқылы топқа бөлу «Алғыр» «Білімпаз» «Ұшқыр» болып топтарға бөлінеді. Топ басшы сайлайды. Үй тапсырмасы: «Кубик тастау» әдісімен үй тапсырмасын сұрау

2 слайд

#3 слайд
Үй тапсырмасы: «Кубик тастау» әдісімен үй тапсырмасын сұрау. Оқушылар кубикті тастау арқылы сұрақтарға жауап береді. Дұрыс жауап 1- балл

3 слайд

#4 слайд
Түріктердің рухани мәдениеті

4 слайд

#5 слайд
6.2.3.2 Әл-Фарабидің және басқа да ғалымдардың ортағасырлық ғылымның дамуына қосқан үлесін анықтау; 6.2.2.4 түркі кезеңіндегі қоғамды бейнелеуде М. Қашғари, Ж. Баласағұн еңбектерінің тарихи құндылығын түсіндіру; Оқу мақсаты:

5 слайд

#6 слайд
Әлем өркениетінің дамуына түрік мәдениеті қандай үлес қосты? Зерттеу сұрағы:

6 слайд

#7 слайд
Видео сабақ көрсету Ò?ð³êòåðä³? ìàòåðèàëäû? æ?íå ðóõàíè ì?äåíèåò³.mp4

7 слайд

#8 слайд
Бүгінгі сабақта оқушылар: Орта ғасырдағы өмір сүрген ғұламалардың ғылымның дамуына қосқан үлесін үш топ талдайды. 1-топ Әл Фараби еңбектерінің ерекшеліктерін талдайды 2-топ М.Қашғари еңбектерінің ерекшеліктерін талдайды 3-топ Ж.Баласағұни еңбектерінің ерекшеліктерін талдайды Ортағасырлық ғалымдардың ғылымның дамуына қосқан үлесін талдайды-1балл

8 слайд

#9 слайд
-Аса көрнекті ғалым әл-Фараби 870 жылы Фараб (Отырар) өлкесінде әскербасының отбасында дүниеге келген. Толық есімі - Әбу Насыр Мұхаммед ибн Тархан ибн Ұзлағ әл-Фараби. Әл-Фараби - түркі ойшылдарының ішінде аты әлемге жайылған ең атақтысы, "Әлемнің екінші ұстазы" атанған ғұлама. -Бағдатта ғалымдар үйі және әлемдегі ең бай кітапханадан ежелгі грек ғалымдарының қолжазбаларымен танысқан; -Шығыс пен Грек-Рим мәдениеті арасында байланыстың дамуына өзіндік үлесін қосады; -Аристотельдің "Метафизика", "Категория", " Бірінші және екінші категория" еңбектеріне түсіндірме жазған. -Птолемей, Платон еңбектерін талдаған. Әл-Фараби қандай ірі ғұламалардың еңбектерін зерделеп, дәріптеді:

9 слайд

#10 слайд
- Философия, логика, этика, эстетика, саясат, әлеуметтану, лингвистика, поэзия, шешендік өнер, музыка саласымен шұғылданды; -Жаратылыстану бағытында астрономия, астрология, химия, география, космология, математика, медицина ғылымдарын да терең меңгерген; - 200-ге жуық ғылыми еңбектер жазып қалдырды. Олардың қатарында "Аспан астындағы дүние", "Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы", "Мемлекет қайраткерлерінің қанатты сөздері", "Философияны үйрену үшін қажетті шарттар жайлы трактат", "Ғылымдар тізбегі" т.б. еңбектері бар. Еңбектері дүниежүзіне кең таралған, әлемнің бірнеше тілдеріне аударылған. Әл-Фарабидің шұғылданған ғылыми салалары:

10 слайд

#11 слайд
-Адамдардың көздеген мақсатына жетуі өзіне ғана байланысты екенін, адам рухани тұрғыда үнемі жетіліп отыруға тиіс екенін айтқан; - Адамдар тек ақиқатты, айналадағы дүниені, қоршаған ортаны танып білу арқылы жетіледі деп түйін жасаған. Әль-Фарабидің түйінді ой - пікірлері:

11 слайд

#12 слайд
- 1020ж Жетісу өңірі, Баласағұн қаласында дүниеге келген. - Ақын, ойшыл, ғалым, мемлекет қайраткері; - философия, математика, медицина, астрология, өнертану, әдебиеттану, тіл білімі дамуына үлес қосқан; - "Құтты білік" дастаны көне түркі тілінде жазылған; - Дастанда патшалар, уәзірлер, хан сарайы қызметкерлері, елшілер, әскербасылар, нөкерлер, аспазшылар, қолөнершілер, диқандар, малшылардың қоғамдағы орны, олардың мінез- құлықтары, құқықтары, міндеттері қандай болу керектігін жеке- жеке баяндап шыққан. -Жетісуды мекендеген ерте түркі әдет-ғұрпы, салт-санасын жырлаған, ғибрат, өсиет сөздер жинағы берілген; Ж.Баласағұн "Құтты білік" дастаны

12 слайд

#13 слайд
- Ыстықкөл маңында Барысхан қаласында дүниеге келген; -"Диуани лұғат ат-түрік" атты түрікше-арабша түсіндірме сөздігі XI ғасырдың жазба әдебиетінің көрнекті ескерткіші; - Бұл еңбегін 1072-1078 жылары Бағдатта жазып бітірген; -Шығармада 29 түркі тайпасының аты, түркітілдес халықтардың тұрмысы, қоныстануы, тарихы, мінез-құлқы, табиғат құбылыстарына қатысты түсініктеме берілген; - Сөздіктің М. Қашғари өз қолымен жазылған түпнұсқасы сақталмаған; -3 томнан, 8 кітаптан тұратын еңбекте 6800 түркі сөзі ғылыми жүйеге түсірілген. -Көшірілген нұсқалары Бағдат кітапханасынан және Стамбұлдың Фатих кітапханасынан табылған. 1915-1917 жылдары Стамбұлда үш томдық болып жарық көрген.  - Батыстан шығысқа қарай созылып жатқан тайпалардың қонысы, тайпа аттары, түркі тілдері көрсетіледі; -Сол кездегі түркі тайпалары арасындағы кең қолданыстағы мақал-мәтелдер, өлеңдер, қанатты сөздер мен көркем теңеулер қамтылған; - Ежелгі тайпалардың наным-сенімдері, тұрмыс-тіршілігі, салт-санасы бейнеленген. М. Қашғари “ Диуани лұғат ат-түрік“ түсіндірме сөздігі

13 слайд

#14 слайд
1 Тапсырма:  Ғұламалар Еңбектерін ата ұқсастықтары Әбу Насыр әл-Фараби М.Қашғари Ж.Баласағұни Дескриптор: -Әбу Насыр әл-Фараби , М.Қашғари, Ж.Баласағұни Еңбектерін атайды1-балл - Ұқсастықтарын анықтайды 1-балл

14 слайд

#15 слайд
жалған ақиқат 1. Арыстан-баб Ахмет Яссауидің алғашқы ұстазы болған 2. Әл-Фарабидің сіңірген еңбегі соншалық оған, "Бірінші ұстаз" атағы берілді. 3. Жүсіп Баласағұн өз шығармасын қарахандықтар билеушісіне арнады, осы еңбегі үшін ақынға "бас уәзір" атағы берілді. 4. М.Қашғари бірнеше жыл түркі халықтарының тұрмысы туралы, тілдерін, салт-дәстүрлерін зерттеп "Құтты білік" еңбегін жазды. 2 тапсырма Берілген мәліметтердің ақиқат немесе жалған екенін анықтаңыз Дескрипторлар: Әрбір дұрыс жауап 1-балл

15 слайд

#16 слайд
 «Тарсия әдісі»  Сабақты бекіту:

16 слайд

#17 слайд
«Сіздің ойыңызша, Түркі халықтарының қандай мәдени жетістігі әлемдік өркениет үшін ең маңызды болып табылады?» атты эссе жазу Сабақтың соңы. Үй тапсырмасы:

17 слайд

#18 слайд
«Білім қоржыны» арқылы кері байланыс алу .  Өте жақсы түсіндім ..................  Жақсы түсіндім .............................  Әліде іздену керек..............................

18 слайд