Үйсіндер тарихы

#1 слайд
АТЫМТАЕВА ГУЛФАЙРУС МАРАТҚЫЗЫ
ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ
6 СЫНЫП
Үйсіндер тарихы,
орналасқан жері
1 слайд
АТЫМТАЕВА ГУЛФАЙРУС МАРАТҚЫЗЫ ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ 6 СЫНЫП Үйсіндер тарихы, орналасқан жері
#2 слайд
Сабақтың мақсаты
Білімділік:Қазақстан аумағында б.з.б. 3 ғ. б.з.-дың 5 ғасыры
аралығында сақтардан соң Жетісу жерін үйсін тайпалары
мекендеген жайлы толыққанды білім қалыптастыру ;
Дамытушылық:Үйсіндердің тарихы мен орналасқан жерімен
таныстыру, қола дәуірі тайпаларымен салыстыра отырып,
ортақ белгілерін, айырмашылығын тани білуге, картамен
жұмыс істеуге үйрету, ой қорыта білу қабілеттерін дамыту;
Тәрбиелік:Үйсіндердің ер жүрек халық ретінде сипаттай
отырып, үйсіндердің дүниежүзілік өркениетке қосқан
үлесін анықтау, оқушыларды отаншылдыққа, ерлікке,
батырлыққа тәрбиелеу;
2 слайд
Сабақтың мақсаты Білімділік:Қазақстан аумағында б.з.б. 3 ғ. б.з.-дың 5 ғасыры аралығында сақтардан соң Жетісу жерін үйсін тайпалары мекендеген жайлы толыққанды білім қалыптастыру ; Дамытушылық:Үйсіндердің тарихы мен орналасқан жерімен таныстыру, қола дәуірі тайпаларымен салыстыра отырып, ортақ белгілерін, айырмашылығын тани білуге, картамен жұмыс істеуге үйрету, ой қорыта білу қабілеттерін дамыту; Тәрбиелік:Үйсіндердің ер жүрек халық ретінде сипаттай отырып, үйсіндердің дүниежүзілік өркениетке қосқан үлесін анықтау, оқушыларды отаншылдыққа, ерлікке, батырлыққа тәрбиелеу;
#3 слайд
Үй тапсырмасын пысықтау
№ Картадан
көрсету
Ескерткіштері Шаруашылығ
ы
Шығыс
Қазақстан
Оңтүстік
Қазақстан және
Жетісу өңірі
Орталық
Қазақстан
Солтүстік
Қазақстан
3 слайд
Үй тапсырмасын пысықтау № Картадан көрсету Ескерткіштері Шаруашылығ ы Шығыс Қазақстан Оңтүстік Қазақстан және Жетісу өңірі Орталық Қазақстан Солтүстік Қазақстан
#4 слайд
Сандар сөлейді
1.200-дей ескерткіш
2.4303
3.1998-1999 ж.ж
4.300 шақырым
5.б.з.б. 4-2 ғ.
6.17-18 жас
7.400-600бас
8.”6-8”-10-12
9.Б.з.б. 1 мыңжылдық
10.б.з.б. 3-1 ғасыр
4 слайд
Сандар сөлейді 1.200-дей ескерткіш 2.4303 3.1998-1999 ж.ж 4.300 шақырым 5.б.з.б. 4-2 ғ. 6.17-18 жас 7.400-600бас 8.”6-8”-10-12 9.Б.з.б. 1 мыңжылдық 10.б.з.б. 3-1 ғасыр
#5 слайд
Дұрыс жауаптарымен тексеру
1.Шілікті жазығында 200-дей ескерткіштер орналасқан
2.Шілікті алтын адамының үстіндегі алтын қаптырма-түймешіктері
4303 дана
3. З.Самашев № 11 оба зерттеп ғаламат олжа табылды.
4.Шірік-Рабат қаласы Қызылордадан 300 шақырым жерде орналасқан.
5.Шірік-Рабат қаласында табылған жебенің қола ұштары, алтын
қапсырмалар б.з.б. 4-2 ғасырларға жатады.
6.Есік обасында табылған “алтын адам” жасы 17-18
7.Бир үйірде 400-600 бас жылқы болған
8. Жұт 6-8,кейде 10-12 жылда бір қайталанып тұрды.
9.Солтүстік Қазақстан тұрғындары егіншілік пен отырықшылдықтан
б.з.б. 1 мыңжылдықта көшпелі өмір салтына ауыса бастаған.
10. Ерте темір дәуірінде Қазақстан жерінде түсті металл қорыту
уақыты б.з.б. 3-1 ғасыр аралығын көрсетеді.
5 слайд
Дұрыс жауаптарымен тексеру 1.Шілікті жазығында 200-дей ескерткіштер орналасқан 2.Шілікті алтын адамының үстіндегі алтын қаптырма-түймешіктері 4303 дана 3. З.Самашев № 11 оба зерттеп ғаламат олжа табылды. 4.Шірік-Рабат қаласы Қызылордадан 300 шақырым жерде орналасқан. 5.Шірік-Рабат қаласында табылған жебенің қола ұштары, алтын қапсырмалар б.з.б. 4-2 ғасырларға жатады. 6.Есік обасында табылған “алтын адам” жасы 17-18 7.Бир үйірде 400-600 бас жылқы болған 8. Жұт 6-8,кейде 10-12 жылда бір қайталанып тұрды. 9.Солтүстік Қазақстан тұрғындары егіншілік пен отырықшылдықтан б.з.б. 1 мыңжылдықта көшпелі өмір салтына ауыса бастаған. 10. Ерте темір дәуірінде Қазақстан жерінде түсті металл қорыту уақыты б.з.б. 3-1 ғасыр аралығын көрсетеді.
#6 слайд
Жаңа сабақ жоспары
1.Үйсіндердің орналасқан жері
2.Үйсіндер туралы жазба деректер
3.Қоғамдық құрылысы
6 слайд
Жаңа сабақ жоспары 1.Үйсіндердің орналасқан жері 2.Үйсіндер туралы жазба деректер 3.Қоғамдық құрылысы
#7 слайд
Орналқан жерін анықтау
Жетісу өңірі
7 слайд
Орналқан жерін анықтау Жетісу өңірі
#8 слайд
Жетісу өңірі
Сақтардан соң
Жетісу жерін
мекендеген
Алғашқы
этникалық
бірлестіктердің
бірі
Б.з.б. 3 ғасыр
мен б.з.-дың 5
ғасыры
аралығында өмір
сүрген
Тянь-Шань,
Қытайдың солт-
батыс,
Тарбағатай
жерлерінде өз
ізін қалдырған
“Үйсін” атауы
қытай
жазбаларында
б.з.б. 2 ғ. бастап
кездеседі
Үйсіндер
8 слайд
Жетісу өңірі Сақтардан соң Жетісу жерін мекендеген Алғашқы этникалық бірлестіктердің бірі Б.з.б. 3 ғасыр мен б.з.-дың 5 ғасыры аралығында өмір сүрген Тянь-Шань, Қытайдың солт- батыс, Тарбағатай жерлерінде өз ізін қалдырған “Үйсін” атауы қытай жазбаларында б.з.б. 2 ғ. бастап кездеседі Үйсіндер
#9 слайд
Тарбағатай
9 слайд
Тарбағатай
#10 слайд
Тянь-Шань
10 слайд
Тянь-Шань
#11 слайд
Сызба
1.
Үйсін
Ат жақты, аққұбарша,
сары шашты
Ордасы Қызыл
Аңғар (Чигучен не
Чигу) қаласы
Ыстықкөл мен Іле
өз. Оңтүс-
жағалауы
аралығында
орналасты
Үйсіндердің шығыс
шегі бір кездерде
Қытайдың сол-бат.
Бесбалық ауданы
арқылы,
батысында Шу-
Талас өз. бойымен
өткен
Антропологиялық жағынан
еуропеоидтер. Бірақ бет
пішіндерінде монғолоидтық
белгілері барлығы
анықталған
11 слайд
Сызба 1. Үйсін Ат жақты, аққұбарша, сары шашты Ордасы Қызыл Аңғар (Чигучен не Чигу) қаласы Ыстықкөл мен Іле өз. Оңтүс- жағалауы аралығында орналасты Үйсіндердің шығыс шегі бір кездерде Қытайдың сол-бат. Бесбалық ауданы арқылы, батысында Шу- Талас өз. бойымен өткен Антропологиялық жағынан еуропеоидтер. Бірақ бет пішіндерінде монғолоидтық белгілері барлығы анықталған
#12 слайд
Астанасы орналасқан жер
Шарын өзені
12 слайд
Астанасы орналасқан жер Шарын өзені
#13 слайд
Ыстықкөл
13 слайд
Ыстықкөл
#14 слайд
Іле өзені
14 слайд
Іле өзені
#15 слайд
1
Үйсін б.з.б. 3-1 ғ.
15 слайд
1 Үйсін б.з.б. 3-1 ғ.
#16 слайд
Үйсіндер туралы жазба
деректер
Ертедегі қытай деректерінде
көрсетілгендей, “үйсіндер
егіншілікпен де, бау-бақшамен де
шұғылданбайды”
Шөбі мен суы мол жерлерді
таңдап, малмен бірге бір орыннан
екінші орынға көшіп жүреді
Табиғаты: “Жерлері тегіс,
шөптесін, жаңбырлы әрә суық
келеді” Тауларында қылқан
жапырақты ағаш өседі.
16 слайд
Үйсіндер туралы жазба деректер Ертедегі қытай деректерінде көрсетілгендей, “үйсіндер егіншілікпен де, бау-бақшамен де шұғылданбайды” Шөбі мен суы мол жерлерді таңдап, малмен бірге бір орыннан екінші орынға көшіп жүреді Табиғаты: “Жерлері тегіс, шөптесін, жаңбырлы әрә суық келеді” Тауларында қылқан жапырақты ағаш өседі.
#17 слайд
Қытай тарихшысы Сыма ЦяньҮйсіндердің басшысы
гуньмо деп атайды.
Оның әкесі
сюннудың батыс
шекараларындағы
шағын патшалықты
билеген. Сюнну оның
әкесіне шабуыл
жасаған кезде гуньмо
туған, әкесі оны
далаға тастап кеткен.
Тұмсығымен ет
тістеген қарғалар
оның үстінде
айналып ұшып жүрді,
ал қасқырлар оны
емізген. Шанью
(сюннулардың
билеушісі) бұған
таңғалып, мұны
ғажайып нәрсе санап,
оны тәрбиелеп
өсірген.
17 слайд
Қытай тарихшысы Сыма ЦяньҮйсіндердің басшысы гуньмо деп атайды. Оның әкесі сюннудың батыс шекараларындағы шағын патшалықты билеген. Сюнну оның әкесіне шабуыл жасаған кезде гуньмо туған, әкесі оны далаға тастап кеткен. Тұмсығымен ет тістеген қарғалар оның үстінде айналып ұшып жүрді, ал қасқырлар оны емізген. Шанью (сюннулардың билеушісі) бұған таңғалып, мұны ғажайып нәрсе санап, оны тәрбиелеп өсірген.
#18 слайд
Көрші елдермен байланыс
Шығысында
Ғұндармен
Сол-батысында.
Қаңлымен
Батысында
Дауаниямен
18 слайд
Көрші елдермен байланыс Шығысында Ғұндармен Сол-батысында. Қаңлымен Батысында Дауаниямен
#19 слайд
Халқы
Үйсіндердің үлкен
гуньмосы Чигу қаласында
тұрды
Халқы 630 мың адам
Әскері 188800 жауынгер
19 слайд
Халқы Үйсіндердің үлкен гуньмосы Чигу қаласында тұрды Халқы 630 мың адам Әскері 188800 жауынгер
#20 слайд
Қоғамдық құрылысы
Бек
Жеке
тайпа
көсемдері
Ұсақ
рубасыл
ар
Қарапайы
м халық
Малшыла
р мен
егіншілер
Басшысы
Гуньмо
20 слайд
Қоғамдық құрылысы Бек Жеке тайпа көсемдері Ұсақ рубасыл ар Қарапайы м халық Малшыла р мен егіншілер Басшысы Гуньмо
#21 слайд
3
•4-5 мың жылқылары болды, өз жылқыларын
айыру үшін оларға таңба салды
Бай
үйсінде
р
•Киімдері көбінесе жібектен, биязы жүннен
тоқылған матадан тігілді
Дәулетт
і
адамда
р
•Көбінесе соғыс кезінде тұтқынға түскен
адамдардан құралды, жүннен тоқылған,
былғары мен қой терісінен тігілген киімдер
киді
Құлдар
21 слайд
3 •4-5 мың жылқылары болды, өз жылқыларын айыру үшін оларға таңба салды Бай үйсінде р •Киімдері көбінесе жібектен, биязы жүннен тоқылған матадан тігілді Дәулетт і адамда р •Көбінесе соғыс кезінде тұтқынға түскен адамдардан құралды, жүннен тоқылған, былғары мен қой терісінен тігілген киімдер киді Құлдар
#22 слайд
Әлеуметтік теңсіздік
Жылжымалы мүлік Мал
Жылжымайтын мүлік Жер
•Жерленген зираттардан
білуге боладыҮлкен
обаларға бай адамдармен
бірге бағалы заттар
қойылған
Жеке
меншіктің
шыққыны
•Қабірге қайтыс болған
адамның қарапайым
тұтынған заттары
салынған
Малшылар
мен
егіншілер
22 слайд
Әлеуметтік теңсіздік Жылжымалы мүлік Мал Жылжымайтын мүлік Жер •Жерленген зираттардан білуге боладыҮлкен обаларға бай адамдармен бірге бағалы заттар қойылған Жеке меншіктің шыққыны •Қабірге қайтыс болған адамның қарапайым тұтынған заттары салынған Малшылар мен егіншілер
#23 слайд
Сабақты бекіту
Кесте толтыру
Үйсін
Орналас
қан жері
Жазба
дерект
ер
Қоғамд
ық
құлылы
сы
Шаруа
шылығ
ы
Астанас
ы
Қарым-
қатына
с
жасаға
н
елдер
23 слайд
Сабақты бекіту Кесте толтыру Үйсін Орналас қан жері Жазба дерект ер Қоғамд ық құлылы сы Шаруа шылығ ы Астанас ы Қарым- қатына с жасаға н елдер
#24 слайд
Бағалау
№ Оқушының Аты-жөні Бағасы
1
2
3
4
5
6
7
24 слайд
Бағалау № Оқушының Аты-жөні Бағасы 1 2 3 4 5 6 7
#25 слайд
Үйге тапсырма
сызбаны толтыру
Үйсі
н
1
3
4
2
Н
М
Ь
О
У
ГИЧ У
Г НЬМО
ААУД ИЯ
НЯТ ШАНЬ
ЫС АЦЯН
РУЕ ПЕ ИО Д
Ь
Менен жауап,
сіздерден сұрақ
25 слайд
Үйге тапсырма сызбаны толтыру Үйсі н 1 3 4 2 Н М Ь О У ГИЧ У Г НЬМО ААУД ИЯ НЯТ ШАНЬ ЫС АЦЯН РУЕ ПЕ ИО Д Ь Менен жауап, сіздерден сұрақ
#26 слайд
Назарларынызға
рахмет
26 слайд
Назарларынызға рахмет
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген