Заттар массасының сақталу заңы Химиялық реакция теңдеулері

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Тәрбиелік: оқушыларды ұқыптылыққа,ақпараттық мәдениетке,өз бетімен еңбектенуге,достарына көмектесуге тәрбиелеу. Білімділік: Оқушыларға химиялық реакция теңдеулерді құруды, зат массасының сақталу заңын түсіндіру. Дамытушылық: Ақыл – ойын,ой - өрісін дамыту,танымдық белсенділігін арттыру. Сабақты өткізу әдісі: Түсіндіру,сұрақ –жауап Пайдаланатын құралдар: Ломоносовтың тәжірибесі. Таразы тастары,стакан,темір,1 моль қатты затты өлшеу, интерактивті тақта

2 слайд

#3 слайд
Күннің сәні – шуағымен, Қыстың сәні – қырауымен. Көлдің сәні – аққуымен, Оқушы сәні – біліммен. Ұйымдастыру кезеңі Сабақтың барысы:

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
Үй тапсырмасын қорытындылау

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд
Тапсырма MgO қосылысындағы магнийдің валенттілігін анықта: А) 1 ә) 3 б) 2 в) 4

9 слайд

#10 слайд
Химиялық қосылыстардың формуласын құру

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд
Химиялық элементтердің және олардың түзілетін құрамы тұрақты қосылыстарды формулалар түрінде өрнектеу, сонымен қатысуымен жүретін химиялық реакция теқдеулерін жазуға мүмкіндік береді. Химиялық реакция теңдеулері – химиялық реакцияны химиялық таңбалар және формулалар,сан және математикалық белгілер арқылы шартты түрде жазу. Химиялық реакция теңдеулерінің сол жағына әрекеттесуші заттардың формуласын, ал оң жағына жаңадан түзілген заттардың формуласын жазады. Әрекеттесуші заттар – реакцияға кіріскен реакцияласушы заттар не қысқаша реагенттер деп аталады. Сол сияқты жаңадан түзілген заттар реакциядан шыққан заттар немесе өнімдеп деп аталады. Химиялық реакция жазудың өзіндік ережесі бар.

12 слайд

#13 слайд
Химиялық теңдеу тарихы 1789 жылы А.Лавуазье масса сақталу заңына сай химиялық реакцияларды осылай өрнектеуге ұсынды. Химиялық теңдеуді қолдану ХVIV ғасырда I – жартысында ғана қалыптаса басталады.

13 слайд

#14 слайд
Реакция теңдеу ережесі 1.Теңдеудің сол жағына қатысқан заттардың, яғни реагенттердің формулаларын жазып, олардың өзара әрекеттесетінін көрсететін (+) таңбасын және жаңа өнімге айналу бағытын сілтейтін бағдарша (=) қояды Н2+O2= 2. Теңдеудің оң жағына реакция нәтижесінде түзілген өнімдердің формуласы жазылады: Н2+O2=

14 слайд

#15 слайд
3. Теңдеудің сол жағындағы реагентер өзара әрекеттесіп, теңдеудің оң жағындағы өнімге айналдыратындықтан, бастапқы,оттек пен сутек атомдарының санына тең болуы шарт. Міне, осы шарттар орындау үшін теңдеуде жазылған заттардың химиялық формуласының алдына коэффиценттер қойылады. Коэффиценттердің мәндін төмендегі тәсілмен анықтайды: Реакцияға оттектің атомы кіріссе , одан 2 молекула су шығады, сондықтан Н2О формуласының алдына 2 коэффицентті қойылады. Н2 + O2=2H2O 4. Ал судың екі молекуласының құрамына сутектің төрт атомы кіретінін ескерсек, сутек молекуласының алдыңғы коэффиценттерінің 2 екендігі табылды: 2Н2 +О2=2Н2О

15 слайд

#16 слайд
МЫСАЛДАР •Енді алюминий мен оттек қосылып, алюминий оксидін AL2O3 түзілетін реакцияның теңдеуін жазып жаттығайық. Бірден реагенттер мен өнімдердің формулаларын бағдаршамен бөліп жазсақ: AL + O2 = AL2O3 •Оттегінің коэффицентін табу үшін, олардың ең кіші ортақ еселігін пайдаланамыз. Теңдеудің сол және оң жағындағы оттек атомдарына ортақ еселік 2*3 =6 екендігін біле отырып,реагенттің және өнімнің құрамындағы оттек атомдарының санын теңестіру үшін бәрәншісіне 6:2=3, екіншісіне 6:3=2 коэффиценттерін қоямыз. AL + 3O2 = 2AL2O3 • AL алюминий атомдарының саны 4 болтын өнімнің алдыңғы коэффицентін көрініп тұр, олай болса толық химиялық реакция теідеуі төмендегідей болады. 4AL+ 3O2 = 2AL2O3

16 слайд

#17 слайд
Тапсырма 1.Төмендегі химиялық реакция теңдеулеріндегі қажетті заттардың формуласын тауып, коэффиценттерін қой: •а) ... + О2=ZnO; ә)... + O2=CaO; б)...+ О2 = Cr2O3; 2. Үйде пайдаланатын табиғи газдың құрамына көбіне органикалық пропан С3Н8 кіреді. Оның құрамындағы элементтердің оттекпен қосылатынын ескеріп, химиялық реакция теңдеуін жаз: • С3Н8 + О2 = СО2 + Н2О

17 слайд

#18 слайд

18 слайд

#19 слайд
Зат массасының сақталу заңы Реакцияға кіріскен реагенттер мен одан шығатын өнімдердің формулалары әртүрлі болғанымен,оның құрамындағы атомдар саны әрдайым бірдей болады.Атомдар саны бірдей болса,реагенттер мен өнімдердің массаларының да бірдей болғаны. Заттар массасының сақталу заңы – реакцияға дейінгі заттардың массасының реакциядан кейін де өзгермей сақталатындығын көрсетеді. Химиялық әрекеттесуге кіріскен заттардың массасы одан түзілетін заттардың массасына тең.

19 слайд

#20 слайд
М.В.Ломоносов тәжірибесі Ол мойнақ (реторта) деп аталатын шыны ыдыстың ішіне метелл ұнтағын салып, аузын балғытып бекітіп, таразыға тартады. Содан кейін мойнақты қыздырғанда металл ұнтағы ішіндегі ауамен әрекеттесіп жаңа зат түзетінін көреді. Оны ұнтақтың түсінің өзгеруінен байқауға болады. Химиялық реакция тоқтаған соң қайтадан мойнақтың массасын таразыға тартқанда, оның ешбір өзгермегендігі байқайды. М.В.Ломоносов мойнақ ұнтағының ауаның құрамындағы жануды қолдайтын газ – оттекпен қосылғандығын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Мойнақтың ішіндегі газ азайып,қысымның төмендеуі оның аузын ашқана, сырттан ішіне қарай сорылған ауаның ысылдаған дыбысы да байқалады. М.В.Ломоносов реакцияға кірісер алдындағы заттардың массасы реакция нәтижесінде түзілген заттардың массасымен әрдайым бірдей болатындығын заң түрінде 1748 ж. “Былайша тұжырымдаған. Табиғатта болатын күллі өзгерістердің мәні мынадай: бір денелен канша кеміссе,басқасына соншама қосылады,яғни бір жерде біраз материя азайса,басқа жерде ол сонша көбейеді”,-деп жазған.

20 слайд

#21 слайд
Мысал 6 г мангий ауада жанып, 10г оксид түскені тәжірибе жүзінде анықталса, реакцияға кіріскен оттегінің массасы (10 - 6)г = 4г, өткені реагенттер мен өнімдердің массасы әрдайым бірдей болады. Заттар массасының сақталу заңы бойынша : 6г (Mg) + 4г (О2) = 10г (MgО2)

21 слайд

#22 слайд
Тапсырма Сынауыққа 8г күкірт салып, оған темір ұнтағын қосып араластырдық. Содан кейін сынауықты қыздырғанда 22г күкірт сульфиді түзіледі.реакцияға қанша грамм темір қатысады? S+ 3Fe2=SFe6

22 слайд

#23 слайд
Реакция сызбанұсқасын химиялық теңдеулерге айналдыр. А)С+ Н2=СH4; Ә) Al+ O2= AlO; Б)Ag2O= Ag+O2 ; В) Al+ Cl2= AlCl; Г)Zn+ HCl= ZnCl2+H2 ; Д) S+O2=SO; Бір ғана зат түзілетінін біле отырып,реакция теңдеуін аяқта: А) барии+ оттек(О2) = Ә) натрий +хлор = Б) мыс + оттек= В) калий + күкірт= г) литий + оттек = Теңдеуде коэффиценттердің дұрыс қойылған – қойылмағандығын анықтап, дұрыс мәнін қой: 2Mg + O2 =MgO 2FeCl2+ CL2 =2FeCl3 2MgCO3=2Mg+ 2CO2 3Na+ 2H2O=3NaOH+H2

23 слайд

#24 слайд
Қорытындылау Химиялық реакция теңдеуін құрудың ортақ ережелерін тұжырымдасақ : химиялық реагенттер мен өнімдердің формулаларын жазып, олардағы атом сандарын коэффиценттер көмегімен теңестіріп, теңдік белгісін қою арқылы құралады. Химилық реакция теңдеуі – бастапқы заттардың ,яғни өнімдерге айналуын сипаттайды. Реагенттердегі атомдар саны өнімдердегі атомдар санына тең болады.

24 слайд

#25 слайд
Бағалау: Үйге тапсырма: §15 Химиялық реакция теңдеулер.1-8 тапсырмалар, 41-42 бет, §16 Заттар массасының сақталу заңы.1-8 тапсырмалар, 44 бет.

25 слайд