«13-те Отау иесі»

Кіріспе

Қазақ халқының «Он үште отау иесі» деген нақыл сөзі жасөспірімнің өміріндегі жауапкершілікті, еңбекке араласуын және азаматтық қасиеттерді қалыптастыруды білдіреді. Бұл ұғым қазақтың дәстүрлі тәрбие жүйесінің маңызды бөлігі болып саналады.

Негізгі бөлім

1. Тарихи және мәдени негізі

Қазақ халқы ер бала 13 жасқа толғанда оны азамат санап, үлкен өмірге дайындаған. Ол кезде бала өз бетімен шешім қабылдай алуы, мал бағуы, аңшылықпен айналысуы, отбасын асырауға қатысуы керек еді. Қыз балалар да осы жаста үй шаруасына толық араласып, болашақ ана, жар болуға дайындала бастаған. Бұл дәстүр қазақ қоғамында ерте есеюдің белгісі ретінде қабылданған.

2. Қазіргі заманмен байланысы

Қазіргі кезде 13 жас – жасөспірімдік кезеңнің бастауы. Дегенмен, бұл дәстүрдің тәрбиелік мәні жоғалған жоқ. Бала осы жаста жауапкершілік алуды үйренуі, отбасына көмектесуі, өмірлік мақсаттарын айқындауы тиіс. Ата-аналар бұл жастағы баланы қолдап, оның дербес тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етуі маңызды.

3. «13-те отау иесі» қағидасының тәрбиелік мәні

• Еңбекқорлыққа үйретеді

• Жауапкершілік сезімін дамытады

• Өзін-өзі басқаруға дағдыландырады

• Отбасылық құндылықтарды сақтауға көмектеседі

«Он үште отау иесі» ұстанымы қазақ халқының бала тәрбиесіне деген ерекше көзқарасын көрсетеді. Бұл дәстүр арқылы жастарды еңбекке, тәртіпке, жауапкершілікке баулу бүгінгі күні де маңызды.

Тақырыпқа байланысты топтық тапсырмалар мен жаттығулар

1. «Мырза жігіт» жаттығуы.

Мақсаты: Эмоцияны басқара білу дағдысын қалыптастыру.

Нұсқау: Ер балаларға лимон тілігі таратылады. Лимонды қабығымен түрін өзгертпей жеу қажет.

Талдау:

• Тапсырманы орындау барысында қандай қиындық болды?

• Эмоцияны ұстай білудің адамға қаншалықты керегі бар?

2. «Дебат» ойыны

• Топ екіге бөлінеді: бір топ «13 жаста бала отау иесі болуға дайын» деген пікірді қорғайды, екінші топ «Қазіргі таңда 13 жас жауапкершілікті толық мойнына алу үшін ерте» деген пікірді ұсынады.

• Әр топ өз дәлелдерін келтіріп, пікірталас жүргізеді.

3. «Жауапкершілік баспалдақтары» жаттығуы

• Әр оқушы ер баланың 13 жастан бастап, 18 жасқа дейінгі жауапкершіліктерін жазып шығаду. Жазып болған соң өздерінің әрекеттерімен салыстырады.

• Топтық талқылау жүргізіледі.

4. «Менің болашағым» шығармашылық тапсырмасы

• Оқушылар «Мен 13 жаста қандай жетістіктерге жеттім?», «Өзімнің болашағымды қалай елестетемін?» тақырыптарында сурет дайындайды.

5. Рөлдік ойын: «Қазақ отбасындағы 13 жасар бала»

• Әр топқа қазақтың дәстүрлі отбасындағы 13 жасар баланың бір күнін сахналау тапсырмасы беріледі.

• Оқушылар мал бағу, аңшылық, қолөнер, қыздардың үй шаруасымен айналысуын көрсетуі мүмкін.

Бұл тапсырмалар оқушылардың дәстүрге деген қызығушылығын арттырып, жауапкершілік пен дербестікке баулуға көмектеседі.

Педагог-психолог: Калменова Жаркынай Сарсенбайкызы