3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«Білім. Ғылым. Инновация. Тілдік жүйе және норма» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

№ 1 БЖБ қазақ тілі 10-сынып гуманитарлық бағыт

Оқу мақсаты:

10.1.5.1. Мәтінде көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, сұрақтар құрастыру және бағалау;

10.4.3.1 белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп, түрлендіріп, талғаммен қолдана білу.

Бағалау критерийі:

• Тақырып бойынша көтерілген мәселеге автор мен оқырманның қарым-қатынасын ескере отырып, сұрақтар құрастырады;

• белгілі бір тақырып аясында сөздерді іріктеп, түрлендіріп қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты: 15-20 минут

1-тапсырма.

Мәтінді мұқият тыңдаңыз. Кестеде берілген үлгі бойынша автордың көтерген мәселесіне оқырман тұрғысынан талқылау сұрақтарын құрастырыңыз.

Жапон елінде 1872 жылы білім туралы заң қабылданды. Заңда «өмірдегі жетістіктердің кілті оқуда, оны ешкім жоққа шығара алмайды және болашақта бірде-бір отбасы, бірде-бір адам сауатсыз болмауы керек»- деп айтылады. Көптеген жетістіктермен қоса білімнің батыстық жүйесі жапон халқына пайда келтірмеді. Себебі, батыстық білім жүйесінің негізінде оқытқанда, олардың негізгі пәні, негізгі ұстанымдары әдеп қағидасы ұмытылды. Император Мейдзи 1879 жылы елді аралау сапарында халық арасында тәрбиеге байланысты көптеген олқылықтарды байқады. Сол кемшіліктерді түзету үшін «Білімнің ұлы ұстанымдары» атты қаулы қабылдады. Ол қаулыда «Халық ең алдымен өзін рухани жағынан тәрбиелеп және әдеп ұстанымдарына жүгінуі керек. Осылар орындалғаннан кейін өздерінің қабілеттеріне қарай пән таңдауға болады»,- делінген. Барлық оқу орындарында Мейдзи білім реформасы негізінде 1881 жылдан бастап әдеп пәні жүргізіле бастады. Шет тілі пәнінің сағаты қысқарды. Сонымен реформаның нәтижесінде: біріншіден, жапондықтар өздерінің дәстүрлерін қайта жандандырды; екіншіден, көп аймақтарда Еуропалық білім кең тарады; үшіншіден, мектеп ұжымдары тамаша жетістіктерге қол жеткізді; төртіншіден, бұл реформа Жапонияны көптеген дамыған елдердің білім жүйесімен теңестірді. Жапония әлемдік нарықта алпауыт елге айналды.

Қазіргі кезде экономикасы қарқынды дамып жатқан мемлекеттерге - Жапониямен бір қатарда тұрған Сингапур, Оңтүстік Корея, Гонконг, Қытайды айтуға болады. Бұл мемлекеттердің жер көлемі шағын, қазба байлық мөлшері не мүлдем жоқ, не көп емес. Сингапурдың тіпті тұщы су мен құмды да Индонезиядан алатыны баспасөз бетінде бірнеше рет жазылды. Осы сияқты мысалдарды аталған кез келген мемлекет жайлы айтуға болады. Алайда олардың дамуы қарқынды. Сондай-ақ бұл елдерде тәрбие де өте жоғары деңгейде.Батыстағыдай жеткіншек ұрпақ нашақор болып кетті, жеткіншек ұрпақ отбасын құрмай жатыр немесе былтыр отбасылы болған жастардың пәлен пайызы ажырасып кетті деген сияқты айғайды да олар жақтан не мүлдем естімейсіз, не өте сирек беріледі. «Сонда қалай? Бұлар ненің есебінен қарқынды дамып жатыр?» - деген сұрақтар әркімнің санасында туады. Ал сарапшылар «бұл мәселенің кілті – адам» деген қорытынды жасап отыр. Яғни «ХХІ ғасырда экономиканың дамуы үшін ең негізгі фактор мемлекеттің қазба байлығының мөлшері,мемлекеттің географиялық ыңғайлы орналасуы және т.б. мәселелер емес, экономиканың алға басуының негізі – адам, оның денсаулығы, білімі, кәсіптік деңгейі, икемділігі...» (www.alashainsy.kz/person/)

2-тапсырма. Негізгі ақпаратты іріктей отырып, тыңдаған мәтінді өз сөздеріңмен қағазға түсіріңдер. Тілдік норманың сақталуын ескеріңдер.

______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ықтимал жауаптар

1-тапсырма.

Мәтінді мұқият тыңдаңыз. Кестеде берілген үлгі бойынша автордың көтерген мәселесіне оқырман тұрғысынан талқылау сұрақтарын құрастырыңыз.

Жапон елінде 1872 жылы білім туралы заң қабылданды. Заңда «өмірдегі жетістіктердің кілті оқуда, оны ешкім жоққа шығара алмайды және болашақта бірде-бір отбасы, бірде-бір адам сауатсыз болмауы керек»- деп айтылады. Көптеген жетістіктермен қоса білімнің батыстық жүйесі жапон халқына пайда келтірмеді. Себебі, батыстық білім жүйесінің негізінде оқытқанда, олардың негізгі пәні, негізгі ұстанымдары әдеп қағидасы ұмытылды. Император Мейдзи 1879 жылы елді аралау сапарында халық арасында тәрбиеге байланысты көптеген олқылықтарды байқады. Сол кемшіліктерді түзету үшін «Білімнің ұлы ұстанымдары» атты қаулы қабылдады. Ол қаулыда «Халық ең алдымен өзін рухани жағынан тәрбиелеп және әдеп ұстанымдарына жүгінуі керек. Осылар орындалғаннан кейін өздерінің қабілеттеріне қарай пән таңдауға болады»,- делінген. Барлық оқу орындарында Мейдзи білім реформасы негізінде 1881 жылдан бастап әдеп пәні жүргізіле бастады. Шет тілі пәнінің сағаты қысқарды. Сонымен реформаның нәтижесінде: біріншіден, жапондықтар өздерінің дәстүрлерін қайта жандандырды; екіншіден, көп аймақтарда Еуропалық білім кең тарады; үшіншіден, мектеп ұжымдары тамаша жетістіктерге қол жеткізді; төртіншіден, бұл реформа Жапонияны көптеген дамыған елдердің білім жүйесімен теңестірді. Жапония әлемдік нарықта алпауыт елге айналды.

Қазіргі кезде экономикасы қарқынды дамып жатқан мемлекеттерге - Жапониямен бір қатарда тұрған Сингапур, Оңтүстік Корея, Гонконг, Қытайды айтуға болады. Бұл мемлекеттердің жер көлемі шағын, қазба байлық мөлшері не мүлдем жоқ, не көп емес. Сингапурдың тіпті тұщы су мен құмды да Индонезиядан алатыны баспасөз бетінде бірнеше рет жазылды. Осы сияқты мысалдарды аталған кез келген мемлекет жайлы айтуға болады. Алайда олардың дамуы қарқынды. Сондай-ақ бұл елдерде тәрбие де өте жоғары деңгейде.Батыстағыдай жеткіншек ұрпақ нашақор болып кетті, жеткіншек ұрпақ отбасын құрмай жатыр немесе былтыр отбасылы болған жастардың пәлен пайызы ажырасып кетті деген сияқты айғайды да олар жақтан не мүлдем естімейсіз, не өте сирек беріледі. «Сонда қалай? Бұлар ненің есебінен қарқынды дамып жатыр?» - деген сұрақтар әркімнің санасында туады. Ал сарапшылар «бұл мәселенің кілті – адам» деген қорытынды жасап отыр. Яғни «ХХІ ғасырда экономиканың дамуы үшін ең негізгі фактор мемлекеттің қазба байлығының мөлшері,мемлекеттің географиялық ыңғайлы орналасуы және т.б. мәселелер емес, экономиканың алға басуының негізі – адам, оның денсаулығы, білімі, кәсіптік деңгейі, икемділігі...» (www.alashainsy.kz/person/)

2-тапсырма. Негізгі ақпаратты іріктей отырып, тыңдаған мәтінді өз сөздеріңмен қағазға түсіріңдер. Тілдік норманың сақталуын ескеріңдер.

Жапон елінде 1872 жылы білім туралы заң қабылданды. Заңда «өмірдегі жетістіктердің кілті оқуда, оны ешкім жоққа шығара алмайды және болашақта бірде-бір отбасы, бірде-бір адам сауатсыз болмауы керек»- деп айтылады. Көптеген жетістіктермен қоса білімнің батыстық жүйесі жапон халқына пайда келтірмеді. Себебі, батыстық білім жүйесінің негізінде оқытқанда, олардың негізгі пәні, негізгі ұстанымдары әдеп қағидасы ұмытылды. Император Мейдзи 1879 жылы елді аралау сапарында халық арасында тәрбиеге байланысты көптеген олқылықтарды байқады. Сол кемшіліктерді түзету үшін «Білімнің ұлы ұстанымдары» атты қаулы қабылдады. Ол қаулыда «Халық ең алдымен өзін рухани жағынан тәрбиелеп және әдеп ұстанымдарына жүгінуі керек. Осылар орындалғаннан кейін өздерінің қабілеттеріне қарай пән таңдауға болады»,- делінген. Барлық оқу орындарында Мейдзи білім реформасы негізінде 1881 жылдан бастап әдеп пәні жүргізіле бастады. Сонымен реформаның нәтижесінде Жапонияны көптеген дамыған елдердің білім жүйесімен теңестірді. Жапония әлемдік нарықта алпауыт елге айналды.