Курс Олимпиада Дайын ҚМЖ ЖИ көмекші Материалдар
Көрнекіліктер Іс-шаралар Турнир Орталық туралы Ойындар
Аттестация Байқау Материалдар Журнал Орталық туралы
ЖИ көмекші
Қауымдастық
Тақырып бойынша 11 материал табылды

§26. Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс. §27. Мембраналық нәруыздардың, фосфолипидтердің, гликопротеиндердің, гликолипидтердің, холестеролдың қызметі.

Материал туралы қысқаша түсінік
10.4.2.2- жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты түсіндіру;
Материалдың қысқаша нұсқасы

10 сынып ЖМБ №12


ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
 «» КММ
 (білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс.

§26. Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс. §27. Мембраналық нәруыздардың, фосфолипидтердің, гликопротеиндердің, гликолипидтердің, холестеролдың қызметі.

(Сабақ тақырыбы)


Бөлім:

Жасушалық биология

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 10 «ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс. §26. Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс. §27. Мембраналық нәруыздардың, фосфолипидтердің, гликопротеиндердің, гликолипидтердің, холестеролдың қызметі.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.4.2.2- жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты түсіндіреді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы






Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.


5.Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі жасушалық компоненттерді олардың қызметтерімен сәйкестендіріңіз:

  1. Цитоплазма

  2. Эндоплазмалық тораптар мен Гольджи аппараты

  3. Митохондриялар мен хлоропласттар

  4. Ядро

A. Энергия өндіру және сақтау
B. Ақуыздарды синтездеу, түрлендіру және тасымалдау
C. Метаболикалық процестердің орны және материалдарды тасымалдау
D. Генетикалық материалды сақтау және жасушаның қызметтерін үйлестіру

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.


Жасушалық компоненттерді олардың қызметтерімен сәйкестендіреді.

Дескриптор:

- Жасушалық компоненттерді олардың қызметтерімен сәйкестендіреді -2 балл;

Интерактивті панель, презентация

Оқушылардың назарын аудару

1.Өмірмен байланысты сұрақ:

Жасуша мембранасының қандай қасиеттері жасушаның пішінін және тұтастығын сақтауға мүмкіндік береді?

Білім алушылар берілген сұраққа жауап береді. Ой қозғау жүзеге асады. Берілген сұрақтардың биологиялық маңызын сипаттайды.

Дескриптор:

-берілген сұраққа жауап береді -2 балл;

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.4.2.2- жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты түсіндіру;

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Дескриптор:

- сабақтың оқу мақсатын жазады -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Мәтінмен жұмыс»

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтада шағын мәтінмен түсіндірме жұмысын жасайды.

Білім алушылар мәтінді мұқият тыңдай отырып ой қозғау жүзеге асады. Өз ойлары мен пікірлерін білдіреді.

Дескриптор:

- мәтінді оқиды және өз түсінгенін сипаттайды -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы





Оқушыларға бағыт бағдар беру

2.Логикалық сұрақ:

Жасуша мембранасының құрылымы қандай негізгі компоненттерден тұрады?

3.Көп таңдауы бар тапсырма:

Жасуша мембранасының қызметтері арасында қайсысы дұрыс емес?
A. Заттардың жасушаға кіруі мен шығуын бақылау
B. Жасуша мен қоршаған ортасы арасындағы байланысты жүзеге асыру
C. Жасушаның пішінін және тұтастығын сақтау
D. Жасушаның бөлінуін реттеу

4.Салыстыру тапсырмасы:

Жасуша мембранасының қасиеттері мен оның құрылымындағы нақты молекулалар арасындағы қандай байланыс бар?

5.Сәйкестендіру тапсырмасы:

Келесі қасиеттерді жасуша мембранасының тиісті компоненттерімен сәйкестендіріңіз:

  • Өткізгіштік -

  • Таңдамалы тасымалдау -

  • Сұйылу -

6.Шындық немесе жалған тапсырмасы:

Жасуша мембранасы жасушаның негізгі құрамдас бөлігі емес.

Жасуша мембранасының құрылымы қандай негізгі компоненттерден тұратынын сипаттайды.

Жасуша мембранасының қызметтері арасында қайсысы дұрыс емес екенін сипаттайды.

Жасуша мембранасының қасиеттері мен оның құрылымындағы нақты молекулалар арасындағы байланысты сипаттайды.

Жасуша мембранасының компоненттерімен қызметтерін сәйкестендіреді.

Мәлімдеменің шындық немесе жалған екенін атайды.

Дескриптор:

- Жасуша мембранасының құрылымы қандай негізгі компоненттерден тұратынын сипаттайды - 1 балл;

- Жасуша мембранасының қызметтері арасында қайсысы дұрыс емес екенін сипаттайды- 1 балл;

- Жасуша мембранасының қасиеттері мен оның құрылымындағы нақты молекулалар арасындағы байланысты сипаттайды- 1 балл;

- Жасуша мембранасының компоненттерімен қызметтерін сәйкестендіреді- 1 балл;

- Мәлімдеменің шындық немесе жалған екенін атайды- 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Практикалық тапсырмалар беру

7.Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы:

Жасуша мембранасының қызметтерін дұрыс

реттілікте орналастырыңыз:
A. Материалдарды алмастыруды реттеу
B. Жасушаның пішінін және тұтастығын сақтау
C. Жасуша мен қоршаған ортасы арасындағы байланысты жүзеге асыру

8.Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы:

Жасуша мембранасының құрылымындағы қайсы компонент оның сұйылуына әсер етеді?
A. Фосфолипидтер
B. Мембраналық ақуыздар
C. Көмірсулар
D. Басқа молекулалар

9.Биологиялық диктант тапсырмасы:

Жасуша мембранасының негізгі қызметі __ болып табылады.

10.Диаграмма тапсырмасы:

Жасуша мембранасының құрылымдық компоненттерінің арақатынасын диаграммада көрсетіңіз.

Жасуша мембранасының қызметтерін дұрыс

реттілікте орналастырады.

Жасуша мембранасының құрылымындағы қайсы компонент оның сұйылуына әсер ететінін сипаттайды.

Бос орынға тиісті кілт сөздерді жазады.

Жасуша мембранасының құрылымдық компоненттерінің арақатынасын диаграммада анықтайды.

Дескриптор:

- Жасуша мембранасының қызметтерін дұрыс

реттілікте орналастырады – 1 балл;

- Жасуша мембранасының құрылымындағы қайсы компонент оның сұйылуына әсер ететінін сипаттайды– 1 балл;

- Бос орынға тиісті кілт сөздерді жазады – 1 балл;

- Жасуша мембранасының құрылымдық компоненттерінің арақатынасын диаграммада анықтайды– 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Бағалау

Жеке жұмыс.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Білім алушылар ҚБ тапсырмаларын орындайды. Ой қозғау жүзеге асады.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптері

Сабақтың соңы






Кері байланыс беру

«Биологиялық кері байланыс» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Дескриптор:

- кері байланыс айтады -1 балл;

Презентация


Бүгінгі тақырып бойынша түсінгенім......................

Бүгінгі тақырып бойынша маған ең қиын болған тұсы..............

Бүгінгі биология сабағы мен үшін.......................болды.

Келесі биология сабағында мен ............................ болып келемін.

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс

«Жасуша мембранасына әртүрлі факторлардың әсері»

Оқушылар берілген тақырыпша бойынша тірек сызба жасайды, берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

- үй жұмысын орындайды -1 балл;

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж



ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША


Мәтінмен жұмыс

Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланыс

Жасуша мембранасы жасушаның негізгі құрамдас бөлігі болып табылады, ол кедергі ретінде қызмет етіп, заттардың жасушаға кіруін және жасушадан шығуын бақылайды. Жасуша мембранасының құрылымы фосфолипидтік қос қабатынан, әртүрлі мембраналық ақуыздардан, көмірсуларден және басқа да молекулалардан тұрады. Жасуша мембранасының қасиеттері, мысалы, өткізгіштігі, сұйылуы және таңдамалы тасымалдау, тікелей оның құрылымына және ішіндегі нақты молекулаларға байланысты. Бұл қасиеттер, өз кезегінде, мембранаға материалдарды алмастыруды реттеу, жасушаның пішінін және тұтастығын сақтау, сондай-ақ жасуша мен оның қоршаған ортасы арасындағы байланысты жүзеге асыру сияқты әртүрлі қызметтерді орындауға мүмкіндік береді. Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысты түсіну тірі жасушалардағы негізгі процестерді түсіну үшін маңызды.

Жасуша мембранасының құрылымы, қасиеттері және қызметтері арасындағы байланысқа арналған мәтінге тәуелді сұрақтар:

Өмірмен байланысты сұрақ:

  1. Жасуша мембранасының қандай қасиеттері жасушаның пішінін және тұтастығын сақтауға мүмкіндік береді?

Логикалық сұрақ:

  1. Жасуша мембранасының құрылымы қандай негізгі компоненттерден тұрады?

Көп таңдауы бар тапсырма:

  1. Жасуша мембранасының қызметтері арасында қайсысы дұрыс емес?
    A. Заттардың жасушаға кіруі мен шығуын бақылау
    B. Жасуша мен қоршаған ортасы арасындағы байланысты жүзеге асыру
    C. Жасушаның пішінін және тұтастығын сақтау
    D. Жасушаның бөлінуін реттеу

Салыстыру тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасының қасиеттері мен оның құрылымындағы нақты молекулалар арасындағы қандай байланыс бар?

Сәйкестендіру тапсырмасы:

  1. Келесі қасиеттерді жасуша мембранасының тиісті компоненттерімен сәйкестендіріңіз:

    • Өткізгіштік -

    • Таңдамалы тасымалдау -

    • Сұйылу -

Шындық немесе жалған тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасы жасушаның негізгі құрамдас бөлігі емес.

Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасының қызметтерін дұрыс реттілікте орналастырыңыз:
    A. Материалдарды алмастыруды реттеу
    B. Жасушаның пішінін және тұтастығын сақтау
    C. Жасуша мен қоршаған ортасы арасындағы байланысты жүзеге асыру

Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасының құрылымындағы қайсы компонент оның сұйылуына әсер етеді?
    A. Фосфолипидтер
    B. Мембраналық ақуыздар
    C. Көмірсулар
    D. Басқа молекулалар

Биологиялық диктант тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасының негізгі қызметі __ болып табылады.

Диаграмма тапсырмасы:

  1. Жасуша мембранасының құрылымдық компоненттерінің арақатынасын диаграммада көрсетіңіз.

Жауап кілті:

  1. Жасуша мембранасының сұйылуы мен таңдамалы өткізгіштігі жасушаның пішінін және тұтастығын сақтауға мүмкіндік береді.

  2. Жасуша мембранасының құрылымы фосфолипидтік қос қабатынан, әртүрлі мембраналық ақуыздардан, көмірсуларден және басқа да молекулалардан тұрады.

  3. D. Жасушаның бөлінуін реттеу

  4. Жасуша мембранасының қасиеттері, мысалы, өткізгіштігі, сұйылуы және таңдамалы тасымалдау, тікелей оның құрылымына және ішіндегі нақты молекулаларға байланысты.

  5. Өткізгіштік - мембраналық ақуыздар
    Таңдамалы тасымалдау - мембраналық ақуыздар
    Сұйылу - фосфолипидтер

  6. Жалған

  7. A, B, C

  8. A. Фосфолипидтер

  9. Кедергі ретінде қызмет ету, заттардың жасушаға кіруін және жасушадан шығуын бақылау

  10. Диаграмма: фосфолипидтер (50%), мембраналық ақуыздар (30%), көмірсулар (10%), басқа молекулалар (10%)










Оқушының аты-жөні:______________________________________________________ сыныбы:_______

Жасуша мембранасының құрылымы мен қызметтері

Жасуша мембранасы - жасушаның маңызды компоненті. Ол жасушаны қоршаған ортадан бөліп тұрады және заттардың тасымалдануын реттейді. Мембрана фосфолипидтер қос қабатынан, нәруыздардан, гликопротеиндерден, гликолипидтерден және холестеролдан тұрады. Әр компоненттің өзіндік қызметі бар, олардың бірлескен әрекеті мембрананың қасиеттерін анықтайды.

Бос орындарды толтырыңыз: Бос орындарды дұрыс сөздермен толтырыңыз.

  1. Жасуша мембранасының негізгі құрылымдық компоненті __ қос қабаты болып табылады.

  2. Мембрана нәруыздары __ және __ болып бөлінеді.

  3. Гликопротеиндер мен гликолипидтер мембрананың __ бетінде орналасқан.

  4. Холестерол мембрананың __ реттейді.

  5. Мембрананың __ қасиеті оның белгілі заттарды ғана өткізу қабілетін көрсетеді.

Сөздер банкі: интегралды, сұйықтылығын, периферлік, сыртқы, фосфолипидтер, таңдамалы өткізгіштік, ішкі

Бірнеше таңдау сұрақтары: Әр сұрақ үшін дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Жасуша мембранасының моделі қалай аталады?
    a) Мозаикалық модель
    b) Сұйық мозаикалық модель
    c) Қатты мозаикалық модель
    d) Құрылымдық модель

  2. Фосфолипидтердің қандай бөлігі суға тартылады?
    a) Гидрофобты құйрық
    b) Гидрофильді бас
    c) Гидрофобты бас
    d) Гидрофильді құйрық

  3. Мембраналық нәруыздардың қандай қызметі жоқ?
    a) Тасымалдау
    b) Рецептор
    c) Фермент
    d) Энергия өндіру

  4. Гликопротеиндердің негізгі қызметі қандай?
    a) Жасушааралық тану
    b) Энергия сақтау
    c) Мембрана сұйықтылығын реттеу
    d) Нәруыз синтезі

  5. Холестеролдың мембранадағы рөлі қандай?
    a) Мембрана тұрақтылығын арттыру
    b) Нәруыз синтезі
    c) Жасушааралық байланыс
    d) Энергия өндіру

Ашық сұрақтар: Келесі сұрақтарға толық сөйлемдермен жауап беріңіз:

  1. Жасуша мембранасының құрылымы мен оның қызметтері арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Shape1

Shape2

Shape3

  1. Мембраналық нәруыздардың негізгі қызметтерін атап, олардың маңыздылығын сипаттаңыз.

Shape4

Shape5

Shape6

  1. Гликолипидтер мен гликопротеиндердің жасуша мембранасындағы рөлін салыстырыңыз.

Shape7

Shape8

Shape9

Жауаптар кілті:

Бос орындарды толтырыңыз:

  1. фосфолипидтер

  2. интегралды, периферлік

  3. сыртқы

  4. сұйықтылығын

  5. таңдамалы өткізгіштік

Бірнеше таңдау сұрақтары:

  1. b) Сұйық мозаикалық модель

  2. b) Гидрофильді бас

  3. d) Энергия өндіру

  4. a) Жасушааралық тану

  5. a) Мембрана тұрақтылығын арттыру

Ашық сұрақтар:

  1. Мысалы: Жасуша мембранасының құрылымы оның қызметтерін тікелей анықтайды. Фосфолипидтер қос қабаты мембранаға тұрақтылық береді және таңдамалы өткізгіштікті қамтамасыз етеді. Мембраналық нәруыздар тасымалдау, сигнал беру және ферменттік белсенділік сияқты маңызды қызметтерді атқарады. Гликопротеиндер мен гликолипидтер жасушааралық тануға қатысады.

  2. Мысалы: Мембраналық нәруыздардың негізгі қызметтері: 1) Тасымалдау - заттарды мембрана арқылы өткізу; 2) Рецептор - сыртқы сигналдарды қабылдау; 3) Фермент - химиялық реакцияларды катализдеу; 4) Құрылымдық - мембрана құрылымын қолдау. Бұл қызметтер жасушаның тіршілік әрекеті үшін өте маңызды, өйткені олар жасушаның сыртқы ортамен өзара әрекеттесуін және ішкі процестерін реттейді.

  3. Мысалы: Гликолипидтер мен гликопротеиндер екеуі де мембрананың сыртқы бетінде орналасқан және көмірсу тізбектерін қамтиды. Олардың негізгі рөлі - жасушааралық тану мен байланысты қамтамасыз ету. Алайда, гликопротеиндер нәруыз негізінде құрылса, гликолипидтер липид негізінде құрылады. Гликопротеиндер көбінесе рецепторлық қызмет атқарса, гликолипидтер мембрана тұрақтылығына көбірек үлес қосады.


БАҒАЛАУ ПАРАҒЫ

Оқушының аты-жөні:______________________________________________________ сыныбы:_______


ЖАСУША МЕМБРАНАСЫ ЖӘНЕ ТОНУСЫ

1-тапсырма. Дұрыс бояу кодын және жасуша мембранасының әрбір бөлігінің атауын анықтау

аты мен түсі


аты мен түсі


фосфолипидті қос қабатты (түсі жоқ)


перифериялық ақуыз (қызыл)


интегралды ақуыз (қызғылт)


холестерол (көк)


май қышқылының құйрықтары (апельсин)


Гликопротеин (жасыл)


фосфералық бастар (сары)


Гликолипид (күлгін)


2-тапсырма. Суретте жасуша мембранасының құрлымы берілген.Суретті пайдаланып,кестені толтырыңыз.


Мембраналық нәруыздар

Номері

Орналасқан жері

Қызметі

Фосфолипидтер




Гликопротеиндер




Гликолипидтер




Холестерол


















Жауабы:

аты мен түсі


аты мен түсі

A

фосфолипидті қос қабатты (түсі жоқ)

H

перифериялық ақуыз (қызыл)

B

интегралды ақуыз (қызғылт)

I

холестерол (көк)

F

май қышқылының құйрықтары (апельсин)

C

Гликопротеин (жасыл)

G

фосфералық бастар (сары)

E

Гликолипид (күлгін)



Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
Биология Сабақ жоспары 10 сынып
05.10.2024
620
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 11