Бөлім:

Заттар және материалдар

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 6 «А»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Заттардың пайда болуы мен оларға қол жеткізу

§29. Қазакстандағы пайдалы қазбаларды өңдеу орталықтары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

6.3.3.4 Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын атау және көрсету;

Сабақтың мақсаты:

Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын атау және көрсетеді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

«Бір қадам алға..» әдісі арқылы өткен материалды және үй жұмысын пысықтау мақсатында тапсырма беру.

Тапсырма: "Сәйкестендір"

Шарт: Төмендегі пайдалы қазбаларды олардың орналасқан жерлерімен дұрыс сәйкестендіріңіз.

Пайдалы қазбалар:

1. Мұнай

2. Темір

3. Көмір

4. Уран

Орналасқан жерлер:

A. Қарағанды, Екібастұз

B. Теңіз, Қашаған

C. Соколов-Сарыбай, Лисаковск

D. Қызылорда, Маңғыстау

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1 - B (Мұнай – Теңіз, Қашаған)

2 - C (Темір – Соколов-Сарыбай, Лисаковск)

3 - A (Көмір – Қарағанды, Екібастұз)

4 - D (Уран – Қызылорда, Маңғыстау)

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -4 балл;

Интерактивті панель, презентация

Оқушылардың назарын аудару

«Ой қозғау» әдісі

Сұрақ: Мыс өндіру және өңдеу қалай жүзеге асады?

Сұрақ: Қазақстандағы мұнайды өңдеу қалай жүзеге асады?

Сұрақ: Темір кенін өңдеу қалай жүзеге асады?

Сұрақ: Қазақстандағы алтынды өңдеу қалай жүзеге асады?

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Алтынның көп бөлігі Алматы облысында өндіріледі: Алматы облысындағы алтын кен орындары елдің жалпы алтын қорының елеулі бөлігін құрайды. Мұнда орналасқан өңдеу зауыттары заманауи технологияларды пайдаланады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді.

Дескриптор:

- сұрақтың дұрыс жауабы үшін – 4 балл;

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

6.3.3.4 Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын атау және көрсету;

Оқу мақсаты бойынша

Дәйек сөз немесе цитата:

"Қазақстан – пайдалы қазбалар байлығымен әлемнің назарын аударып отырған ел. Олардың тиімді өңделуі – елдің экономикалық дамуының негізі."

– Нұрсұлтан Назарбаев

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Пайдалы қазбалар

Өңдеу орталықтары

Табиғи ресурстар

Экономикалық даму

Өнеркәсіп орталықтары

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Авторлары: Әбдіманапов Б., Нүркенова С., Әбілғазиев А., Әуезова Г.

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын сипаттайды;

Практикалық дағдылар: Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын анықтайды;

Функционалдық сауаттылық: Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндеудің ірі орталықтарын түсіндіреді;

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Проблемалық оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Тапсырма

1. Проблеманы анықтау

Сұрақ:

Қазақстан пайдалы қазбаларға бай ел болғанымен, неге біз кейбір шикізатты шетелге экспорттап, дайын өнімді импорттаймыз? Бұл қандай проблемалар тудыруы мүмкін?

Жауабы:

Кейбір пайдалы қазбаларды шетелге экспорттауымыздың себебі – технологиялардың жетіспеушілігі және өңдеу инфрақұрылымының толық дамымауы.

Дайын өнімді импорттау Қазақстан үшін қосымша шығындарға әкеледі, себебі дайын өнімнің бағасы шикізаттан әлдеқайда қымбат.

Бұл жағдай ел экономикасына теріс әсерін тигізеді: қаржы сыртқа кетеді, қосымша жұмыс орындары құрылмайды, ал өңдеу саласы дамымайды.

Дескриптор:

Пайдалы қазбалар экспорты мен дайын өнім импортының себебін түсіндіреді – 1 балл

Экспорт пен импорттың экономикалық салдарын сипаттайды – 1 балл

Шикізат экспорттаудың проблемаларын нақтылайды – 1 балл

Проблеманы шешу жолдарына қатысты ұсыныс ұсынады – 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру

«Жаратылыстану эксперименттері әдісі»

Мақсаты: Теориялық білімді тәжірибеде қолдану.

Мысалы: Оқушылар топпен/жұппен жұмыс жасай отырып, қарапайым тәжірибе жасап, нәтижелерді талдайды.

Тапсырма 2.Эксперименттік бақылау

Сұрақ:

Қазақстандағы пайдалы қазбаларды өндіру және өңдеу үдерістерінің қоршаған ортаға әсерін анықтау үшін шағын эксперимент жүргізіңіз.

Эксперимент:

1.Ластанған судың мысалын жасау:

- Бір стақан суға бірнеше тамшы май құйыңыз (өндіріс қалдықтарының әсерін көрсету үшін).

- Суға бояу немесе топырақ қосыңыз (шахта жұмыстарының әсерін имитациялау үшін).

2.Суды тазарту әдісін қолданып көріңіз:

- Суды мақта, құм, немесе сүзгі арқылы тазалауға тырысыңыз.

Жауабы:

Эксперимент нәтижесінде:

- Майды судан тазарту қиын болды, бұл өндіріс қалдықтарының су көздеріне тигізетін зиянын көрсетеді.

- Сүзгілеу арқылы кейбір қалдықтарды жоюға болады, бірақ толық тазарту мүмкін емес.

- Қорытынды: Қоршаған ортаны қорғау үшін өндіріс қалдықтарын өңдеудің тиімді жүйелері қажет.

Дескриптор:

Эксперимент мақсатын анықтайды және құралдарды дұрыс таңдайды – 1 балл

Экспериментті қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып орындайды- 1 балл

Бақылау нәтижелерін нақты және түсінікті тіркейді – 1 балл

Алынған мәліметтерді дұрыс талдап, қорытынды жасайды – 1 балл

Ластану деңгейі мен тазарту әдістерін салыстырып сипаттайды- 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

«STEM тәсілі»

Мақсаты: Жаратылыстану ғылымдарын технологиямен, инженериямен және математиканы біріктіре отырып қолдану.

Тапсырма:

3.Сіз инженер, ғалым, және экономист топтарының мүшесісіз. Қазақстандағы пайдалы қазбаларды тиімді өңдеу үшін жаңа экологиялық және экономикалық технологиялар ұсыныңыз.

- Инженер ретінде өндіріс жүйесін жетілдіру тәсілдерін ойлаңыз.

- Ғалым ретінде экологиялық әсерді азайту жолдарын ұсыныңыз.

- Экономист ретінде ұсынылған әдістің экономикалық тиімділігін сипаттаңыз.

Жауабы:

Инженер: Автоматтандырылған және қалдықтарды қайта өңдеу технологияларын енгізу.

Ғалым: Өндіріс кезінде қалдықтарды азайту үшін экологиялық сүзгілер мен баламалы энергия көздерін пайдалану.

Экономист: Ұсынылған әдістер өндірістің өзіндік құнын төмендетеді және өнім экспортын арттырады.

Дескриптор:

Тиімді технологияларды ұсынады және оларды сипаттайды – 1 балл

Экологиялық әсерді азайту әдістерін нақтылайды – 1 балл

Ұсыныстың экономикалық артықшылықтарын түсіндіреді – 1 балл

STEM тәсіліне сай әр сала бойынша нақты шешімдер ұсынады – 1 балл

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

Сабақ соңындағы кері байланыс әдісі: "3-2-1"

Оқушылардан сабақ соңында келесі сұрақтарға жауап беруін сұраңыз:

3 жаңа нәрсе: Сабақта қандай 3 жаңа ақпарат немесе идея үйрендіңіз?

2 қызықты факт: Сіз үшін қандай 2 қызықты дерек ерекше есте қалды?

1 сұрақ: Сабақ бойынша қандай 1 сұрақ қалды немесе қандай тақырыпты тереңірек білгіңіз келеді?

Оқушы өзінің сабақта алған білімін рефлексиялап, жаңа ақпаратты ой елегінен өткізіп, қызығушылық тудыратын аспектілерді белгілеп, әрі қарай сұрақ қою арқылы тақырыпты толық меңгеруге мүмкіндік алады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

«3 жаңа нәрсе»

«2 қызықты факт»

«1 сұрақ»

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

Тірек сызба

§29. Қазакстандағы пайдалы қазбаларды өңдеу орталықтары.

§30. Өндіруші өнеркәсіптер мен қоршаған орта.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Жұмыс дәптері

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Авторлары: Әбдіманапов Б., Нүркенова С., Әбілғазиев А., Әуезова Г.

Сұрақ/Тақырып

Түсіндіру

Мысал/Дерек

Қазақстанда қандай пайдалы қазбалар бар?

Қазақстан табиғи ресурстарға бай ел. Мұнда көмір, мұнай, газ, мыс, хром, темір, және алтын өндіріледі.

Жезқазған (мыс), Қарағанды (көмір), Ақтөбе (хром), Қостанай (темір), Теңіз және Қашаған (мұнай).

Ірі өңдеу орталықтары қайда орналасқан?

Өңдеу орталықтары пайдалы қазбалар өндіретін аймақтарға жақын орналасқан.

Жезқазған – мыс өңдеу; Өскемен – түсті металлургия; Ақтөбе – ферроқорытпа; Қарағанды – көмір.

Өңдеу орталықтарының маңызы қандай?

Пайдалы қазбаларды өңдеу қосымша құн береді, экономикаға пайда әкеледі, және өнімдерді экспорттауға мүмкіндік береді.

Ақтөбеде ферроқорытпа зауыты хром мен марганецтен дайын өнім жасап, әлемдік нарыққа шығарады.

Қандай проблемалар бар?

Кейбір өңдеу орталықтары ескірген, экологияға зиян келтіреді, ал шикізаттың көп бөлігі шетелге өңделмей экспортталады.

Қазақстанның дайын алюминий және мыс өнімдерін импорттауы – технологиялық өңдеудің дамымағандығының мысалы.

Мәселені қалай шешуге болады?

Өңдеу зауыттарын жаңарту, қалдықтарды азайту технологияларын енгізу, және жергілікті өнімдерді көбейту.

Жаңа экологиялық технологияларды енгізу арқылы зауыттардың тиімділігін арттыру және қосымша жұмыс орындарын ашу.