2-дүниежүзілік соғыстың алғышарттары және басталуы

2-дүниежүзілік соғыс – адамзат тарихындағы ең ірі әрі қанды соғыстардың бірі. Бұл соғыс 1939 жылдан 1945 жылға дейін созылып, әлемнің көптеген мемлекеттерін қамтыды. Соғыс барысында миллиондаған адам қаза тауып, көптеген қалалар мен ауылдар қирады. Сонымен қатар бұл соғыс әлемдік саясат пен экономиканың дамуына үлкен өзгерістер әкелді.

Соғыстың басты алғышарттарының бірі – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін құрылған Версаль-Вашингтон жүйесі болды. Германия соғыста жеңілген мемлекет ретінде ауыр шарттарға көнуге мәжбүр болды. Елден үлкен көлемде өтемақы талап етілді, әскери күшіне шектеу қойылды және кейбір жерлері тартып алынды. Бұл жағдай Германия халқының наразылығын күшейтіп, елдегі саяси тұрақсыздыққа алып келді.

1929–1933 жылдары болған дүниежүзілік экономикалық дағдарыс та соғыстың басталуына әсер етті. Экономикалық қиындықтар көптеген мемлекеттердің жағдайын әлсіретті. Жұмыссыздық көбейіп, халықтың тұрмысы нашарлады. Осындай жағдайда кейбір елдер басқыншылық саясатты қолдап, басқа мемлекеттердің жерін басып алу арқылы өз мәселелерін шешуге тырысты.

1933 жылы Германияда Адольф Гитлер билікке келді. Ол Германияны қайта күшейтіп, Версаль келісімінің шарттарын жоюды мақсат етті. Гитлер әскери күшті арттырып, жаңа қару-жарақ өндірісін дамытты. Сонымен бірге ол неміс халқын басқа ұлттардан жоғары қою идеясын насихаттады.

Германиямен қатар Италия мен Жапония да басқыншылық саясат жүргізді. Италия Эфиопияны басып алды, ал Жапония Қытай жерлеріне шабуыл жасады. Бұл мемлекеттер өзара одақ құрып, әлемдегі ықпалын күшейтуге тырысты. Осылайша халықаралық жағдай күрделене түсті.

1938 жылы Германия Австрияны өз құрамына қосты. Кейін Чехословакияның Судет облысын иеленді. Еуропа мемлекеттері соғысты болдырмауға тырысқанымен, Германияның әрекеттеріне нақты тосқауыл қоя алмады. Мұндай саясат тарихта «ымырашылдық саясаты» деп аталды.

1939 жылы тамызда Германия мен КСРО арасында шабуыл жасаспау туралы келісім жасалды. Бұл келісім тарихта Молотов–Риббентроп пактісі деп аталады. Келісім екі елдің уақытша бейбіт қатынас орнатуына мүмкіндік берді.

1939 жылы 1 қыркүйекте Германия Польшаға шабуыл жасады. Осыдан кейін 3 қыркүйекте Ұлыбритания мен Франция Германияға соғыс жариялады. Осылайша 2-дүниежүзілік соғыс ресми түрде басталды.

Соғыс алғашқы кезеңде Германияның басымдығымен өтті. Неміс әскері көптеген Еуропа елдерін тез арада басып алды. Кейін соғысқа КСРО мен АҚШ қосылып, әскери әрекеттер әлемнің әртүрлі аймақтарына тарады.

2-дүниежүзілік соғыс адамзатқа үлкен қайғы әкелді. Миллиондаған адамдар қаза тауып, көптеген мемлекеттердің экономикасы әлсіреді. Соғыс аяқталғаннан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы құрылып, әлемде бейбітшілікті сақтау шаралары қолға алынды. Бұл соғыс тарихта бейбітшіліктің маңызын көрсеткен ең ауыр оқиғалардың бірі болып қалды.