Бөлім:

«Биомедицина және биоинформатика»

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 11 «ә»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсер ету ерекшеліктері.

§49. Электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсер ету ерекшеліктері.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

11.4.4.1 - электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіреді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

"Қалай?" әдісі

Мақсаты: Оқушыларды ферменттердің әртүрлі салаларда қолданылуын түсінуге баулу.

Тапсырма: Ферменттер медицинада, химияда және өнеркәсіпте қалай қолданылады?

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Медицинада: Ферменттер түрлі ауруларды емдеу үшін қолданылады, мысалы, ас қорыту ферменттері немесе генетикалық ақауларды түзету үшін қолданылатын ферменттер.

Химияда: Ферменттер химиялық реакцияларды катализдеу үшін пайдаланылады, оларды өндірістік процестерде қолдануға болады, мысалы, ферментативті синтездер.

Өнеркәсіпте: Ферменттер тағам өнеркәсібінде (мысалы, нан пісіру, сыра қайнату) және басқа да салаларда (мұнай өңдеу, қағаз өндіру) қолданылады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Оқушылардың назарын аудару

«Қауіпсіз аймақ»

? Мақсаты:

Оқушыларға электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіру, күнделікті өмірде толқындардан қорғану жолдарын үйрету.

? Тапсырма:

Сіздер қалада тұрғындарға арналған қауіпсіз аймақ жобасын жасайтын ғалымдарсыз. Жобаның басты мақсаты – электромагниттік сәулелену және шу ластануынан қорғайтын ең жақсы орындарды анықтау.

Сізге келесі орындар ұсынылды:

Қаланың ортасындағы үлкен көше (көп көлік, радио және телефон мұнаралары көп)

Тыныш саябақ (электромагниттік өрістер аз, шу деңгейі төмен)

Зауыт маңы (өндірістік шудың жоғары деңгейі, электр құрылғылары көп)

Ауылдық жер (электромагниттік өрістер аз, бірақ тракторлар мен техника бар)

Сұрақ:

Қай аймақ адам денсаулығы үшін ең қауіпсіз? Екі немесе одан да көп дұрыс жауапты таңдаңыз.

□ Қаланың ортасындағы үлкен көше, өйткені интернет жылдам және байланыс жақсы.

□ Тыныш саябақ, өйткені шу деңгейі төмен және электромагниттік өріс аз.

□ Зауыт маңы, өйткені өндірістік орталар денсаулыққа пайдалы.

□ Ауылдық жер, өйткені электромагниттік сәулелену аз.

□ Кез келген жер бірдей қауіпсіз, себебі электромагниттік толқындар әсер етпейді.

✅ Дұрыс жауаптар:

Тыныш саябақ, өйткені шу деңгейі төмен және электромагниттік өріс аз.

Ауылдық жер, өйткені электромагниттік сәулелену аз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

? Жауабы:

Электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсері әртүрлі болуы мүмкін. Ұзақ уақыт жоғары деңгейдегі шу немесе радиотолқындардың әсеріне ұшырау денсаулыққа кері әсер етеді. Сондықтан электромагниттік өрісі төмен және шу деңгейі аз аймақтар қауіпсізірек.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

11.4.4.1 - электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсерін түсіндіру;

Кілт сөздер:

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Электромагниттік және дыбыс толқындарының адам ағзасына әсер ету ерекшеліктерін білу.

Практикалық дағдылар: Электромагниттік және дыбыс толқындарының әсерін зерттеу әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Бұл толқындардың адам ағзасына ықпалын түсіну және оның денсаулыққа әсерін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

Мәтін:

Қазақстандағы электромагниттік және шу ластануы

Қазақстан қалаларында шу деңгейі қалыпты деңгейден жиі асып кетеді. Мысалы, Алматы қаласының орталығында шу деңгейі 80-90 дБ-ға жетеді, бұл адамның жүйке жүйесіне кері әсер етуі мүмкін.

Электромагниттік толқындарға келсек, телефон антенналары мен Wi-Fi құрылғыларының саны артуда. Қазақстандық зерттеушілер ұзақ уақыт телефон қолдану бас ауруы мен ұйқының бұзылуына әкелуі мүмкін екенін анықтаған.

Ғалымдар адамдарға қатты шудан қорғану үшін құлаққап, дыбыс өткізбейтін материалдарды қолдануды және смартфондарды ұзақ уақыт пайдаланбауды ұсынады.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

1-тапсырма: Электромагниттік толқындардың әсері

Сұрақ:

Қандай факторлар электромагниттік толқындардың адам ағзасына әсер ету қаупін арттырады? Екі немесе одан да көп дұрыс жауапты таңдаңыз.

□ Ұзақ уақыт телефон немесе компьютер қолдану.

□ Радиотолқындардың барлық толқын ұзындықтары адам ағзасына бірдей әсер етеді.

□ Электр құрылғыларының көп болуы электромагниттік өрісті күшейтеді.

□ Тек микротолқынды пештер ғана электромагниттік толқын шығарады.

□ Wi-Fi мен радиотолқындар электромагниттік өріс тудырады.

✅ Дұрыс жауаптар:

Ұзақ уақыт телефон немесе компьютер қолдану.

Электр құрылғыларының көп болуы электромагниттік өрісті күшейтеді.

Wi-Fi мен радиотолқындар электромагниттік өріс тудырады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Электромагниттік толқындардың адам ағзасына әсерін сипаттайды – 2 балл

Қауіпті факторларды анықтайды – 2 балл

Қате жауаптарды талдайды – 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру.

2-тапсырма: Радиотолқындар мен биохимиялық процестер

Сұрақ:

Электромагниттік толқындар адам жасушаларында қандай биохимиялық өзгерістер тудыруы мүмкін? Екі немесе одан да көп дұрыс жауапты таңдаңыз.

□ Жасуша мембранасындағы иондар қозғалысына әсер етуі мүмкін.

□ ДНҚ молекулалары мутацияға ұшырауы мүмкін.

□ Электромагниттік толқындар адамның биохимиялық процестеріне әсер етпейді.

□ Радиотолқындар жасушалардың бөліну жылдамдығына әсер етуі мүмкін.

□ Электромагниттік толқындар тек көзге әсер етеді, басқа мүшелерге әсер етпейді.

✅ Дұрыс жауаптар:

Жасуша мембранасындағы иондар қозғалысына әсер етуі мүмкін.

ДНҚ молекулалары мутацияға ұшырауы мүмкін.

Радиотолқындар жасушалардың бөліну жылдамдығына әсер етуі мүмкін.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Электромагниттік толқындардың жасуша биохимиясына әсерін түсіндіреді – 2 балл

Қате жауаптарды талдайды – 2 балл

ДНҚ-ға ықпалын сипаттайды – 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

3-тапсырма: Шу және адамның жүйке жүйесі

Сұрақ:

Шу адам ағзасына қалай әсер етеді? Екі немесе одан да көп дұрыс жауапты таңдаңыз.

□ Ұзақ уақыт шуылда болған адамда стресс деңгейі жоғарылайды.

□ Шу ұйқының бұзылуына әкелуі мүмкін.

□ Шу адам ағзасына ешқандай әсер етпейді.

□ Қатты шу жүйке жүйесінің тозуына себеп болуы мүмкін.

□ Шу адамдардың есту қабілетін жақсартады.

✅ Дұрыс жауаптар:

Ұзақ уақыт шуылда болған адамда стресс деңгейі жоғарылайды.

Шу ұйқының бұзылуына әкелуі мүмкін.

Қатты шу жүйке жүйесінің тозуына себеп болуы мүмкін.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Шудың адам денсаулығына әсерін сипаттайды – 2 балл

Шудан қорғану қажеттілігін түсіндіреді – 2 балл

Қате жауаптарды талдайды – 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

"Электромагниттік толқындар мен адам ағзасына әсері"

Мақсаты: Оқушылардың электромагниттік толқындардың адам ағзасына қалай әсер ететінін түсінуін бағалау.

Оқушылар электромагниттік толқындар (радио толқындар, микротолқындар, жарық және т.б.) адам ағзасына қалай әсер ететінін түсініп, «1», «2», «3» деңгейінде бағалайды.

1 – Электромагниттік толқындардың әсерін түсінбеймін.

2 – Электромагниттік толқындардың адам ағзасына әсерін білемін, бірақ толық түсінбеймін.

3 – Электромагниттік толқындардың әсерін толық түсінемін және олардың ағзаға қалай әсер ететінін жақсы білемін.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§50. «Эпигенетика» ұғымы. Эпигенетика туралы жалпы түсініктер. Эпигенетиканың молекулярлық негіздері. Адамдағы эпигенетикалық салдарлар. Эпигенетика және эпигеномика.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж