"Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы Т.Рысқұлов ауданының білім бөлімінің № 3шағын орталықты орта мектебі" коммуналдық мемлекеттік мекемесі

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

Тақырыбы:

5-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ САБАҒЫНДА

ҚИМЫЛ-ҚОЗҒАЛЫС ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕМЕСІ

Құрастырған: Секербеков Нұрмат Бейсембекұлы

Лауазымы: Денешынықтыру пәнінің мұғалімі

Қызылшаруа ауылы

2025 – 2026 оқу жылы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. Дене шынықтыру пәнінің теориялық-әдістемелік негіздері.........................1
   1.1 Дене шынықтыру пәнінің білім беру жүйесіндегі орны
   1.2 Қимыл-қозғалыс дағдылары ұғымы және маңызы

2. 5-сынып оқушыларының жас ерекшеліктері ………………………………..2
   2.1 Физиологиялық ерекшеліктер
   2.2 Психологиялық ерекшеліктер

3. Дене шынықтыру сабағын ұйымдастыру әдістемесі………………………..3
   3.1 Сабақтың құрылымы
   3.2 Сабақта қолданылатын құрал-жабдықтар

4. Қимыл-қозғалыс дағдыларын қалыптастыру әдістері ……………………..7
   4.1 Көрнекілік әдісі
   4.2 Ойын әдісі
   4.3 Қайталау және жаттықтыру әдісі

5. Негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын қалыптастыру жолдары……………..8
   5.1 Жүру және жүгіру
   5.2 Секіру
   5.3 Лақтыру
   5.4 Тепе-теңдік және үйлесімділік

6. Қозғалмалы ойындардың рөлі………………………………………………..10

7. Қауіпсіздік техникасы және жарақаттың алдын алу………………………..11

8. Оқушылардың жетістігін бағалау……………………………………………12

9. Сабақ жоспарлары…………………………………………………………….13
   9.1 1-сабақ жоспары…………………………………………………………..18
   
   

10. ҚОРЫТЫНДЫ

11. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

КІРІСПЕ

Қазіргі мектептегі білім беру үдерісінде оқушылардың денсаулығын сақтау мен нығайту – маңызды міндеттердің бірі. Осы тұрғыда дене шынықтыру пәні оқушылардың физикалық дамуын қамтамасыз ететін негізгі пәндердің қатарында тұр. Әсіресе 5-сынып кезеңі – баланың қимыл-қозғалыс дағдылары қарқынды дамитын, ағзаның функционалдық мүмкіндіктері қалыптаса бастайтын маңызды кезең болып табылады.

Бұл жаста оқушылардың қозғалыс белсенділігі жоғарылап, жаңа қимылдарды меңгеруге деген қызығушылығы артады. Сондықтан дене шынықтыру сабақтарын дұрыс ұйымдастыру, тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың негізгі қозғалыс дағдыларын қалыптастыру аса маңызды. Қимыл-қозғалыс дағдыларын дұрыс әрі жүйелі қалыптастыру оқушылардың спорттық жетістіктеріне ғана емес, олардың күнделікті өмірдегі белсенділігіне, денсаулық жағдайына, дене сымбатының дұрыс қалыптасуына және жалпы өмір сапасына тікелей әсер етеді.

Сонымен қатар, қозғалыс дағдыларының жеткілікті деңгейде дамымауы оқушылардың тез шаршауына, оқу үлгерімінің төмендеуіне және денсаулыққа байланысты түрлі мәселелердің туындауына әкелуі мүмкін. Осыған байланысты дене шынықтыру сабағында қолданылатын әдістер жас ерекшеліктеріне сай, қауіпсіз, жүйелі әрі оқушылардың қызығушылығын арттыратындай болуы қажет.

Бұл әдістемелік құрал 5-сынып оқушыларының қимыл-қозғалыс дағдыларын қалыптастырудың тиімді әдістерін көрсетуге, дене шынықтыру сабақтарында қолданылатын заманауи әдіс-тәсілдерді жүйелеуге және мұғалімдердің практикалық жұмысында пайдалануға арналған. Ұсынылған материалдар оқушылардың қозғалыс белсенділігін арттыруға, денсаулығын нығайтуға және дене тәрбиесіне деген оң көзқарасын қалыптастыруға бағытталған.

1-БӨЛІМ. ДЕНЕ ШЫНЫҚТЫРУ ПӘНІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ

1.1 Дене шынықтыру пәнінің білім беру жүйесіндегі орны

Дене шынықтыру пәні – жалпы білім беру жүйесіндегі маңызды пәндердің бірі болып табылады. Ол оқушылардың дене дамуын қамтамасыз етіп қана қоймай, олардың психологиялық, әлеуметтік және тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал етеді. Дене шынықтыру сабағы арқылы оқушылардың қозғалыс белсенділігі артып, денсаулықты сақтау мен нығайтуға бағытталған дағдылар қалыптасады.

Дене шынықтыру пәні оқушылардың:

• физикалық дамуын қамтамасыз етеді;

• қозғалыс белсенділігін арттырады;

• салауатты өмір салтын қалыптастырады;

• еңбекке және күнделікті өмірге қажетті қимыл дағдыларын меңгеруіне жағдай жасайды.

Сонымен қатар, бұл пән оқушылардың ерік-жігерін, төзімділігін, тәртіптілігін және жауапкершілік сезімін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Ұжымдық ойындар мен жаттығулар арқылы оқушылардың өзара қарым-қатынас мәдениеті дамып, командалық жұмысқа бейімделуі артады.

1.2 Қимыл-қозғалыс дағдыларының маңызы

Қимыл-қозғалыс дағдылары – адамның қозғалыс әрекеттерін саналы түрде және автоматты орындау қабілетін білдіреді. Бұл дағдылар баланың ерте жасынан бастап қалыптасып, мектеп жасында қарқынды дамиды. Әсіресе 5-сынып оқушылары үшін негізгі қимыл-қозғалыс дағдыларын дұрыс қалыптастыру олардың әрі қарайғы физикалық дамуының негізі болып табылады.

Қимыл-қозғалыс дағдылары:

• денсаулықты нығайтады және ағзаның жалпы төзімділігін арттырады;

• бұлшық ет жүйесін дамытады, сүйек пен буындардың дұрыс қалыптасуына ықпал етеді;

• қозғалыс үйлесімділігін, ептілікті және тепе-теңдікті арттырады;

• жүрек-қан тамыр және тыныс алу жүйелерінің қызметін жақсартады.

Қимыл-қозғалыс дағдыларының жеткілікті деңгейде дамуы оқушылардың спорттық жаттығуларды жеңіл меңгеруіне, жарақат алу қаупінің төмендеуіне және күнделікті өмірде белсенді болуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қозғалыс әрекеттерін дұрыс орындау оқушылардың өз-өзіне сенімділігін арттырып, жағымды эмоциялық күй қалыптастырады.

Осыған байланысты дене шынықтыру сабақтарында қимыл-қозғалыс дағдыларын қалыптастыруға бағытталған жаттығулар жүйелі түрде, жас ерекшеліктеріне сай және оқушылардың қызығушылығын ескере отырып ұйымдастырылуы тиіс.